Tam gơl tàm ƀòn tờm Cau khin cha jak chài Wừu

VOV.K’Ho- Sàh Đak Sơ Mei – tiah pôs đồng kăc màng - Ƀòn tờm Cau khin cha jak chài Wừu dê tàm càr Gia Lai, gam “tam gơl muh mat” bềng lìu bơta pràn kis pa. Rài kis hờm ram pah ngai tus mờ làng bol tàm tiah pôs đồng kăc màng do dê.

Sơrlèt rlau 30 kơi sồ gùng lă cài gan bă brê kao su, kơphê bơh Gùng dà lơgar 19 tus sàh Đak Sơ Mei, bơta lơh bol añ gơ kờñ ngan rlau jơh là bơta dờng niam bơh tơl thôn ƀòn, sơnah mut tàm ƀòn lơgar dê. Sĕ còp ƀòn niam chài Đe Gôh, bơta niam sơn rờp ngan là ală gùng lòt lơh mờ bê tông niam. Bàr gah gùng là ală hìu lơh dờng niam. Jơh ală hìu bơnhă blơi tơl làm rơndeh rơndồ sền iăt, rơndeh măi, rơndeh kông nông... drơng lơh broă sa; rài kis nùs nhơm mờ phan bơna geh bơtàu tơnguh. Kra ƀòn ồng A Điêu, brơn brài: ƀòn tŭ do geh rlau 100 lồ kơphê neh ai tơnhào, geh uă hìu bơnhă priă lơh geh pah nam rlau tơmàn đong, pơn rơ bè hìu bơnhă ồng Châp, ồng A, ồng Hơ... ồng A Điêu pà git: “Kơnờm Dà lơgar sền gròi, bơto pơlam tam kơphê, lơh kòi sre, kă bro phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre kung ƀuơn ngan sơl, geh giă. Ƀòn lơgar he dê tam gơl uă ngan; hìu đam dờng niam rlau, geh rơndeh kông nông nàng lơh mìr, lơh sa ngai sơlơ kơ̆ kơl jăp. Làng bol chờ hờp mờ ưn ngài Đảng mờ Dà lơgar uă ngan neh cèng wơl rài kis hờm ram bè tŭ do”.

Tàm ƀòn Tŭl Doa (ƀòn tờm bơh Cau khin cha jak chài Wừu dê), ồng Jit, Lam bồ thôn Tŭl Doa, brơn brài đơs: “Tàm lơh broă sa, làng bol lùp bơsram broă lơh kơphê den priă lơh geh uă rlau. Nam lài, ƀòn lơgar gam rlau 80 hìu bơnhă, tus tŭ do mìng gam pơgăp 40 hìu bơnhă. Rài kis làng bol sơlơ bơtàu tơnguh, uă ngan kơnờm kơphê geh giă. Oh kòn kòn sau kung geh Dà lơgar bơt bơtàu hìu bơsram, cau pơgru tus tơn tàm hìu nàng hòi jà lòt bơsram, ală sau geh tus tàm hìu bơsram tơl làm”.

Phan bơna bơt bơtàu geh bơcri priă lơh dờng niam, rài kis làng bol dê ngai sơlơ bơtàu tơnguh, là cơng tàng ai bơta sền gròi bơh Đảng mờ Dà lơgar dê gơwèt mờ làng bol kòn cau tiah pôs đồng kăc màng nam lài. Tàm ƀòn is ồn kal ke Kon Jôt (sàh Hà Đông yau) ngài mờ anih tờm sàh dê rlau 30 kơi sồ, bulah ờ hềt pas mơya neh ờ gam geh bơta suơ̆i siar jơgloh tàm ală ngai puh pah tai. Ồng Tơh, làng bol ƀòn Kon Jôt, pà gĭt, làng bol jơh nùs lùp bơsram, ngui ală bơta gơguh jak măi mok tàm broă ròng phan, tam phan... den tàng rài kis geh tam gơl: “Lài do, làng bol tàm ƀòn bol añ mìng gĭt tam tùc tàm mìr, tam bùm blàng lơm den tàng rài kis kal ke uă ngan, suơ̆i siar ngan. Tŭ do, kơnờm Dà lơgar dong kờl kòn sơntìl bè kơnrồ, be mờ tờm chi sơntìl mờ tờm keo..., làng bol geh tai ală bơta nàng bơtàu tơnguh lơh sa, rài kis bơtàu tơnguh rlau tai”.

Sàh Đak Sơ Mei geh 10 thôn ƀòn, mờr 15 rơbô nă cau, tàm hơ̆ rlau 87% khà kờp làng bol là làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau. Bal mờ broă bơcri priă lơh bơt bơtàu phan bơna, gơnoar atbồ ƀòn lơgar tàm bơrlŭ bal uă broă lơh, broă lơh dong kờl bơh Dà lơgar dê nàng dong làng bol brồ guh bơtàu tơnguh lơh sa, sùm bơtàu tơnguh rài kis. Tus tŭ do, sàh neh geh rlau 2 rơbô lồ tờm chi tam jŏ nam, bè: kơphê, kao su, tiêu... Ală kấp, ală gah broă sùm pờ ơdŭ bơto pơlam bè jak chài măi mok tàm ròng phan, tam phan, dong kờl phơng sih, kòn sơntìl dong làng bol. Ồng Đinh Ơng, Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Đak SơMei, pà gĭt: “Sàh Đắk Sơ Mei uă ngan là làng bol kòn cau Bahnar, Jrai... geh rlau 87% khà kờp làng bol. Bal mờ bơta sền gròi bơcri priă bơh Dà lơgar dê, tàm tơngai tus, sàh rơ̆p pơn jat tai hòi jà làng bol tơryang tơryồng lơh broă sa, bơtàu tơnguh lơh sa nàng ƀòn lơgar ngai sơlơ hờm ram, bơtàu tơnguh rlau tai”.

Bơta “tam gơl muh mat” tàm ƀòn lơgar kăc màng Cau khin cha jak chài Wừu ngai sơlơ loh làng, là cồng nha bơh nùs nhơm sơr lèt gan kal ke mờ bơta pin dờn kơ̆ ngan bơh làng bol dê mờ Đảng mờ Dà lơgar. Do là cơng tàng loh làng ngan rlau jơh bè bơta sền gròi is ồn, bơta bơcri priă di ngan bơh Đảng, Dà lơgar dê tàm ù tiah Tây Nguyên bềng tơngai mờ càl. Làng bol ală jơi bơtiàn sơlơ lơh kơ̆ rlau tai bơta tam klăc bal, dùl nùs bal bơt bơtàu tiah pôs đồng kăc màng ngai sơlơ pas niam.

Viết bình luận