Ală ngai do, dơ̆ lơh chờ Katê geh bơyai lơh hô hơng tàm ală ƀòn kòn cau Prum tàm tiah đah Jum càr Khánh Hoà dê. Săp ntas sơnggơr, săp uh kèng, ală gùng tam ya ờs mờng bal mờ bơta chờ hờp tìp mat bal bơh làng bol dê tàm ngai chờ. Bơh ngkời nùs nhơm lơh chờ dê là ală bơta tam gơl tàm rài kis mpồl bơtiàn, bơh gùng lòt rê geh lơh niam wơl tus ală ù tiah pơrjum bal dờng niam rlau tai.

Tàm sàh Phước Hậu, tiah 4 thôn làng bol kòn cau Prum Bà La Môn mờ rlau 11 rơbô nă cau ơm kis, ală broă lơh bơt bơtàu phan bơna gam pơgồp bơnah tam gơl niam ală bơta lòt rê mờ rài kis pah ngai bơh làng bol dê. Bơh bồ nam tus tŭ do, tiah do lơh sir 5 broă lơh bơt bơtàu mờ kờp jơh priă tă lơh mờr 5 tơmàn đong tàm 4 thôn. Mò Quảng Thị Kim Thoại, brơn brài pà gĭt:

 “Geh sền gròi bơh Đảng mờ Dà lơgar dê, ƀòn lơgar geh tam gơl bè geh ală gơl gùng lòt rê geh lơh niam wơl nàng làng bol in lòt rê. Ƀlàng coh plai, mpràp kung geh lơh niam wơl sơl nàng làng bol in đơs crih tam ya tàm dơ̆ Lơh chờ Katê”.

Bal mờ bơcri priă lơh phan bơna bơt bơtàu, ală broă lơh jơnau kờñ dà lơgar gam wèt tus dong kờl broă lơh sa, tơnguh bơta pràn jak lơh sa, dong làng bol tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm in ngui geh cồng nha bơta ƀuơn bơta pràn bơh ƀòn lơgar dê. Ală broă lơh pơlam tàp, bơto pơlam bơta chài neh dong uă hìu bơnhă rcang lài tam gơl phan tam, phan ròng, jòi gùng lòt tơnguh priă lơh geh.

Tàm thôn A Xây, sàh Tây Khánh Vĩnh, kra ƀòn ồng Cao Dáng, 71 sơnam, kòn cau Raglai, là dùl tàm ală cau lòt lài tam gơl broă lơh lơh broă sa. Tàm bă ù ơnàng 3 sào tam plai bung, ồng pơgồp bal ròng phan mờ ròng ka, cèng wơl priă lơh geh rlau 100 tơlak đong pah nam. Bơh cồng nha geh ngan, ồng pơn jat tai hòi jà làng bol tàm thôn lùp bơsram, ngui tàm ală bơta bơh tơl hìu bơnhă dê. Ồng Cao Dáng pà gĭt:

“Ù kơh bơnơm den tam ală bơta phan tam geh bơta kwơ lơh sa bè tam plai bung, tờ tơnau dà ròng ka, ròng sur. Añ pal lơh krơh lam lài ai làng bol in. Tơnơ̆ tŭ Dà lơgar pờ ơdŭ pơlam tàp broă lơh tam sơng ka sền gàr suơn chi, pơn yơu bè tam tờm chi lơi den sơng ka sền gàr bè lơi di mờ broă lơh den neh geh pơlam tàp jơh rao, jat tàm hơ̆ añ rê mut ngui tàm bơta geh ngan tàm suơn chi añ dê. Mìng is làng bol kòn cau Rơglai añ lơh geh cồng nha den làng bol lơh jat bal, làng bol đơs bi lơh geh cồng nha den añ đòm lơh jat bal”.

Tàm sàh Nam Khánh Vĩnh, wèt tus bơtàu tơnguh lơh sa suơn chi pơgồp bal mờ lòt nhơl mpồl bơtiàn kung gam geh kờp tus nàng tơnguh tai bơta kwơ phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre, lơh geh tai broă lơh ai làng bol in. Mpồl lơh broă bal lơh sa mờ tăc bro phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre Hiệu Linh tŭ do geh 30 lồ plai bung kơmhò tơlir. Tiah do geh tơnau dà, dà croh mờ liang dà, lơh geh ală bơta bơtàu tơnguh ală broă lơh sền gĭt, yal tơngĭt phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre mờ niam chài ù tiah dê.

Pal sền gròi ngan là, pơgăp 90% cau tàm mpồl lơh broă bal là làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau, uă ngan là kòn cau Raglai mờ kòn cau Tày. Jat ồng Đoàn Văn Hưởng, Kwang lam bồ Mpồl lơh broă bal Hiệu Linh, bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn rơ̆p lơh geh tai drà tăc bro ai phan bơna in mờ pờ ơnàng tŭ tơngai lơh broă tàm dùl bă tiah.

“Mpồl lơh broă bal bol añ geh tus 90% là làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau. Pờ geh broă lơh lòt nhơl mpồl bơtiàn do, uă ngan yal tơngĭt uă phan bơna, niam chài bơh tiah do, bơh làng bol tàm do dê tơn. Lòt nhơl geh bơtàu tơnguh, bơta kwơ phan bơna geh tơnguh uă rlau, bơsong tai lơh geh broă lơh ai làng bol in, priă lơh geh bơh Mpồl lơh broă bal kung rơ̆p geh tơnguh uă rlau pơndrờm mờ drà kă bro tŭ do dê”.

Tơngai bơh nam 2021-2025, kờp bơh priă kes priă dà lơgar mờ tiah do dê ai lơh jat 3 broă lơh jơnau kờñ dà lơgar tàm càr Khánh Hoà lơh geh rlau 3 rơbô 300 tơmàn đong. Tàm hơ̆, broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm geh tam pà rlau 1 rơbô 920 tơmàn đong.

Priă jền do pơgồp bơnah dong kờl lơh hìu pa mờr 1 rơbô 700 hìu bơnhă in, dong kờl tam gơl broă lơh ai mờr 3 rơbô hìu bơnhă rƀah ờ tơl ù lơh sa; mơkung dong kờl dà ngui sa tam pà bal ai rlau 1 rơbô hìu bơnhă mờ bơcri priă lơh 20 broă lơh bơt bơtàu dơng dà tơrgùm bal. Ală broă lơh ờ mìng wèt tus bơsong ală jơnau kờñ kwơ màng lơm mờ gam lơh geh ală bơta nàng làng bol in bè ờs wơl rài kis, hời rơ hời bơtàu tơnguh lơh sa.

Bulah bè hơ̆, nàng bơta pràn lơh jat geh cồng nha jŏ jòng, broă lam lơh kờñ pal pơgồp bal mờ jơnau kờñ geh ngan, ală bơta lơh sa mờ bơta pràn tus bal bơh tơl mpồl bơtiàn dê. Phan bơna bơt bơtàu kờñ lòt bal mờ bơta bơto pơlam bơta chài, dong kờl broă lơh mờ rề ơnàng ală broă lơh neh lơh nền geh cồng nha. Làng bol kung pal tus bal rơwah broă lơh, rcang bơyai lơh sa mờ jòi tiah tăc bro ai phan bơna in.

Mò Chamalea Thị Thủy, Kwang lam bồ Sờh Jơi bơtiàn mờ Pin dờn jat Yàng càr Khánh Hoà pà gĭt, tàm tơngai tus, càr pơn jat tai sền gĭt bơtàu tơnguh lơh sa tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm là kơnòl broă tờm.

“Tàm tơngai tus, càr Khánh Hoà sền gĭt broă hòi jà tă pơgồp tơl bơta pràn tơrgùm ai broă bơtàu tơnguh lơh sa tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm là kơnòl broă tờm tơngai bơh nam 2025-2030. Càr Khánh Hoà kung sền gĭt ală broă tờm, di tiah di anih nàng lơh geh bơta ƀuơn, bơta pràn bơh tiah kơh bơnơm dê, bơh hơ̆, hòi jà tă pơgồp bal bơta pràn di pal nàng bơtàu tơnguh tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm in ngai sơlơ niam rlau tai”.

Bơh ală gơl gùng drơng broă tàm rài kis, dơ̆ lơh chờ tus ală broă lơh lơh sa mờ wèt tus lơh lòt nhơl mpồl bơtiàn, bơta tam gơl tàm tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau mờ tiah kơh bơnơm càr Khánh Hoà pà gŏ gơnoar bơh ală broă lơh dong kờl tŭ geh pơgồp bal mờ jơnau kờñ geh ngan. Cồng nha kơnhăp kơ̆ ờ mìng gơ ơm tàm priă bơcri lơh lơm, mờ gam ơm tàm broă lơh geh broă lơh sa di pal, ngui niam bơta pràn tàm dơlam is mờ dong làng bol rcang lài brồ guh.