Làng bol tàm tiah bơnơm đah măt tơngai Mŭt càr Quảng Ngãi lơh “brê tơlir” gơs broă lơh tơlir

VOV.K'Ho- Làng bol tàm tiah bơnơm đah măt tơngai Mŭt càr Quảng Ngãi gam ngui brê dờng nàng bơtàu tơnguh tòm chi lơh sơnơm, lơh “brê tơlir” gơs broă lơh kơl jăp. Bơh ală broă tam tòm chi tàm mƀur chi brê hòn is, làng bol kòn cau Sơdàng geh tơnguh priă geh, mờ pơgồp bal tàm broă sền gàr brê mờ prăp gàr uă bơta siñ họk, pờ geh gùng dà bơtàu tơnguh lơh sa mờ tiah kis ai tiah bơnơm in.

Bi A Phú, 41 sơnam, kòn cau Sơdàng, tàm thôn Long Lá, sàh Măng Ri là dùl tàm ală hìu pơnrơ ngan lơh “brê tơlir” gơs broă lơh tơlir bơh tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Bơh nam 2014, bi sơn đờm sih ală gar sơntìl kơnuh sơnrờp ngan tàm tiah mƀur chi brê Ngọc Linh. Bơh uă nam tam mờ rề ơnàng ù tiah, tŭ do bi A Phú neh geh di pơgăp 2 lồ ù tam kơnuh sơnơm tàm tiah mƀur chi brê mờ uă sơnam krơi is, bơh 1 tus rơlao 10 nam. Bi A Phú pà git, tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh ờ tŭ lơi ƀuơn. Bơta kơnuh do mìng kis tàm tiah mƀur chi brê hòn is, tiah geh ù mƀùr chi brê, sùh iò mờ tơngai sòl di pal. Cau tam pal sùm wàs chi gơtìp pă, tam dră mờ đe sa aniai, gàr sùh òi mờ mƀùr chi brê bal mờ sơnka sền gàr tờm lì bơkào, tơ̆t gar.

Pah nam, bi ờng is sơntìl ai bơh gar nàng tam pa ha là tăc nàng cau lơi in kờñ, ai geh priă kơl jăp hìu nhă in. Kơnờm mờ tam kơnuh sơnơm tàm tiah mƀur chi brê, rài kis hìu nhă bi A Phú neh tam gơl uă ngan. “Đảng mờ Dà lơgar jào kơnòl sền gàr brê, añ ờ lời gơtìp cau sơgràm aniai brê. Làng bol mìng geh tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm tiah mƀur chi brê. Tŭ tam den pal sền gàr kơnuh, sền gàr chi brê. Broă sền gàr brê pal lòt sền sùm. Tiah lơi geh cau mŭt den he mblàng yal, bơto bơtê mơ. Pal mblàng yal uă nàng làng bol in wăală tiah do ờ gơtùi kơl chi brê”.

Tàm sà Măng Ri, broă bơtàu tơnguh chi lơh sơnơm tàm tiah mƀur chi brê, tàm hơ̆ uă ngan là tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh gam lơh geh gùng dà broă lơh sa pa ai làng bol kis tàm tiah bơnơm in. Gơnoar atbồ sàh pà git, sàh gam dan mờ càr lơh geh anih tờm atbồ mờ prăp gàr kơnuh sơnơm, pơgồp bal mờ mpồl lơh broă dà lơgar dê. Jơnau kờñ là prăp gàr sơntìl tờm, mờ kơlôi sơnơng, sền nàng git mờ bơtàu tơnguh ală phan ai bơh tàm bơta pràn geh is.

Jăt ồng Phạm Xuân Quang, Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Măng Ri yal, tŭ do khà kơnuh sơnơm gam ờ uă, mìng tăc jăt broă lơh is den tàng priă ờ hềt gơguh di pal mờ bơta geh. Sàh kơ̆p kờñ tŭ geh ală tơngu me kơlôi sơnơng jăk chài lơh geh uă mờ hìu lơh gơs nền nòn tàm sàh ha là tiah rềp bal, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh rơ̆p gơs phan lơh broă tờm ngan, tăc tàm drà kă bro tàm lơgar mờ ală lơgar, mùl màl gơs “roă lơh tơlir” bơh làng bol kis tàm tiah bơnơm dê: “Bol añ tơrgùm tàm broă bơtàu tơnguh, prăp gàr, tam, sơnka sền gàr, atbồ mờ sền gàr brê, tàm hơ̆ uă ngan là tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Jơnau kờñ là ai Măng Ri là tiah tờm bơtàu tơnguh chi lơh sơnơm càr dê. Sàh dong kờl làng bol rề ơnàng tiah tam, lơh geh ală rơndăp broă bơtàu tơnguh chi lơh sơnơm mờ ală phan nàng tơnguh uă priă geh bal mờ măt kă bro kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Ai bơh tàm tơngu me hơ̆, rơ̆p lơh geh uă ală broă lơh sa pơgồp bal mờ atbồ, sền gàr brê mờ chi lơh sơnơm”.

Càr Quảng Ngãi geh tơl bơta niam ù tiah geh is ƀuơn nàng bơtàu tơnguh kơnuh sơnơm Ngọc Linh bal mờ uă bơta chi lơh sơnơm geh kwơ. Do ờ mìng là gùng lòt kơl jăp bè lơh sa mờ gam pơgồp bal tàm broă prăp gàr uă bơta siñ họk, ai geh broă lơh kơl jăp ai làng bol kis tàm tiah bơnơm in. Càr ai gùng dà broă lơh nàng tơnguh uă ngan bơta kwơ bơh brê dê nàng bơtàu tơnguh lơh sa suơn sre măi mok pa, tơrgùm tàm chi lơh sơnơm, phan tam jŏ tơngai mờ ală bơta phan krơi is pơgồp bal mờ trồ tiah bơh bơnơm Trường Sơn dê.

Tŭ do càr Quảng Ngãi geh mờr 9 rơbô 800 lồ ù tam chi lơh sơnơm, tàm hơ̆ geh rơlao 2 rơbô 900 lồ ù tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Uă tiah lơh sa tơrgùm, ngui măi mok pa gơwèt mờ tòm kơphe, biăp, kơnuh, plai chi, sầu riêng, priă geh gơguh bơh 1 dơ̆ nggùl tus 2 dơ̆ pơn drờm mờ broă tam phan ờs mờng.

Ồng Nguyễn Văn Nam, Lam bồ Ci Kụk Sền gàr Brê càr Quảng Ngãi pà git, tàm tiah bơnơm Ngọc Linh, tàm hơ̆ uă ngan là sàh Măng Ri, làng bol mờ mpồl lơh sa kă bro neh ngui bơta niam krơi is nàng bơtàu tơnguh kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Bơta phan tam do mìng is tàm tiah mƀur chi brê hòn is, do là tiah geh ù mƀùr uă, sùh iò uă ờ bơta ñhoa 1 rơbô 500 thơ̆k pơn drờm mờ măt dà lềng. Den tàng, kờñ geh cồng nha bơh kơnuh sơnơm Ngọc Linh dê, lài jơh pal lơh geh cồng nha tàm broă sền gàr brê. Ồng Nguyễn Văn Nam pà git tai, gùt càr Quảng Ngãi tŭ do geh di pơgăp 16 rơbô lồ ù tơl bơta niam nàng tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh. “Bol añ lơh ngan dong kờl broă tam pà kấp, tam pà gơnăp gơnoar, tam pà gơnoar tàm broă lơh sa mờ brê, sền gàr brê. Tiah lơi ờ git, bol añ geh mpồl dong kờl mơ. Kơnuh sơnơm Ngọc Linh mìng kis tàm tiah mƀur chi brê, geh bơta mƀùr uă, sùh iò uă mờ bơta ñhoa bơh 1 rơbô 500 thơ̆k rơlao hờ đang. Den tàng, làng bol kung bè mpồl lơh sa kă bro, lài mờ tŭ kờñ geh cồng nha bơh kơnuh sơnơm Ngọc Linh, den pal geh cồng nha bè broă sền gàr brê”.

Viết bình luận