Gam mŭt tàm kàl tơnhàu, sươn plai màk ơnàng 3 lồ bơh ồng Phạm Hồng Việt dê tàm ƀòn Tum, sàh Ya Ly, càr Quảng Ngãi sùm nggồr chờ hờp cau lơh broă. Tềng hơđơm ală rơng plai màk hòn niam, cau lơh phan ờ ru ngan sơngka sền gàr mờ pik tơnhàu ală kàl plai màk bồ kàl.

Rlau dùl nam lài, bă ù do mìng tam ală bơta chi tam ờs mờng bơh yau cồng nha lơh sa dồ êt ngan. Nam 2025, ồng Việt khin cha bơcri priă tam tơrlòng lài 1 lồ plai màk. Cồng nha cèng wơl bơdìh mờ bơta kơ̆p gơn tŭ cồng nha lơh geh pơgăp 200 tơlak đong dùl lồ tàm dùl tơngai lơh sa.

Ồng Việt pơn jăt tai pờ ơnàng bă ù gơguh pơgăp 7 lồ, tus tŭ do 3 lồ neh gơ ai tơnhàu. Ồng bơcri priă blơi ală ding tuh dà dềt ntờc mờ đòm jăt ală broă pơlam sơngka sền gàr ndrờm bal. Ồng Phạm Hồng Việt pà gĭt: Uă hìu làng bol tàm sàh neh tam gơl ù lơh sa ờ huan lơh geh cồng nha tus tam bơta chi tam do.

“Do là dùl broă lơh tơrlòng lài ai lơyah ròng jòng. Dùl lồ mờ làng bol sơngka sền gàr niam den tàm pơgăp bơh 1 nam tus 1 nam mờ nggùl gơtùi lơh geh priă cồng 200 tơlak đong. Dùl hìu bơnhă mìng kờñ tam pơgăp bơh 5 tus 7 sào là neh geh priă lơh geh sùm nàng dơ̆ ngui tàm rài kis, drơng ai tŭ tơngai tam ală chi tam jŏ ngai in niam rlau. Tus tŭ jiơ do, 15 hìu mŭt bal tàm mpồl plai màk tàm ù tiah sàh dê neh tam sơntìl tàm bă ù ơnàng mờr 25 lồ rao. Ală làng bol gùt dar khi gŏ cồng nha den khi rề ơnàng lơh uă is”.

Ngài mờ sàh Ya Ly ờ gŏ ngài, tàm thôn Plei Sar, sàh Ia Chim, càr Quảng Ngãi, ală sươn plai màk dờng ngan gam jơm bềng dà tơlir. Do là bă ù tam phan bơh Kông ty Pơgồp bal priă Lơh gơlik phan Lơh geh bơh sươn sre Sau Mai bơcri priă nàng kờñ drơng jơnau kờñ lơh gơlik phan mờ tăc hờ lơgar ndai.

Ồng Lê Ngọc Huy, Ătbồ sươn plai màk bơh Kông ty Sao Mai dê pà gĭt, mpồl lơh sa kă bro sơnđờm lam lơh tam tờm plai màk bơh bồ nhai 4 nam do. Tus tŭ do, bă ù tam tờm plai màk neh gơ ai tơnhàu ală kàl plai sơnrờp bal mờ cồng nha lơh geh digơlan pơgăp 35 tấn dồ lồ. Jơh ală bă ù tam plai màk ndrờm ngeh crăp ơn ală ding tuh dà tềm pềr dà nàng kờñ tơrmù priă tă lơh sa mờ tơngguh uă cồng nha tam phan.

Tiah tam phan do gam lơh geh broă lơh ai làng bol ƀòn lơgar in. Tơnơ̆ tŭ ai mpồl lơh sa kă bro in apah ù, uă hìu làng bol pơn jăt tai lơh broă tơn tàm ală sươn plai màk mpồl lơh sa kă bro dê. Kờp bal pah ngai geh pơgăp 50 nă cau lơh broă tus bal sơngka sền gàr mờ pik tơnhàu plai màk. Jăt ồng Lê Ngọc Huy, bơdìh mờ khà plai lơh geh bơh tiah tam phan bơh mpồl lơh sa kă bro bơcri priă, kông ty gam blơi plai màk bơh làng bol lơh broă sa tàm kơnhoàl ù tiah do dê nàng drơng lơh gơlik phan:

“Broă lơh pal jăt tam tàm do là 1 lồ pơgăp 1 rbô tờm. Sèng ngài sèng 6 thơk, tờm ngài tờm 1 thơk mờ nggùl. Ală ding tuh dà tềm pềr dà. Cồng nha lơh geh uă rlau pơndrờm mờ uă tiah ndai. Tơnơ̆ 3 nhai là tờm sơnđờm geh plai sơnrờp mờ gơ ai tơnhàu. Dilah giă tăc blơi geh sùm bè tŭ do den tờm plai màl kơ̆ kơl jăp rlau pơndrờm mờ tờm bùm blàng. Tŭ do, plai màk gam geh hìu măy tơrgùm blơi mờ giă pơgăp 11 rbô đong dồ kĭ”.

Kơnờm ală tiah tam plai màk tơrgùm bal, uă cau lơh broă ƀòn làng bol lơh broă sa sươn sre, is ồn là cau ùr mờ làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau tàm càr Quảng Ngãi neh geh tai broă lơh tàm ƀòn lơgar tờm tơn. Bi Y Du, ơm tàm thôn Plei Sar, sàh Ia Chim pà gĭt, broă lơh sơngka sền gàr mờ tơnhàu plai màk cèng wơl priă lơh geh, dong kơ̆ kơl jăp rài kis hìu bơnhă:

 “Lòt koh ntê hơ̆ sồng lòt pik plai màk. Dilah lòt lơh sùm den pơgăp dùl nhai den geh 6 tơlak đong. Sươn plai màk tàm do dờng ngan, dong làng bol geh tai broă lơh sùm”.

Càr Quảng Ngãi tŭ do geh pơgăp 1 rbô lồ tam plai màk, geh bơtàu tơngguh jăt uă broă lơh bè tam mìng gơ lơm tàm bă ù lơh sa ờ huan lơh geh cồng nha halà tam bơrlŭ bal tàm ală sươn chi jŏ nam. Cồng nha lơh geh kờp bal geh bơh 45 tus 50 tấn dùl lồ. Mờ khà giă pơgăp bơh 9 rbô tus 10 rbô đong dồ kĭ, dồ lồ plai màk digơlan lơh geh priă jền bơh kă bro phan bơh 400 tus 500 tơlak đong tàm dùl tơngai lơh sa jŏ jòng bơh 15 tus 18 nhai. Bulah bè hơ̆, do kung là tờm chi tam gơ sồr pal geh priă bơcri mờ bơta chài sơngka sền gàr kal ke ngan. Priă tă bơcri ai 1 lồ in tàm dùl tơngai lơh sa tŭ do pơgăp bơh 100 tus 120 tơlak đong. Nàng bơtàu tơngguh kơnhăp jŏ, gah broă lơh sa sươn sre gam lơh pràn bơsram tàp bơta chàii, lơh màh sồ tiah tam, màh sồ anih ơn klơm mờ sơlơ lơh bal mờ mpồl lơh sa kă bro lơh gơlik phan, tăc mờ lơgar ndai.

Ồng Bùi Đức Trung, Lam bồ Phó Ci Kụk Tam phan, sền gàr phan tam mờ ătbồ bơta niam, Sờh Broă lơh sa sươn sre mờ Tiah ơm kis càr Quảng Ngãi pà gĭt, tàm ù tiah càr neh geh uă mpồl lơh sa kă bro lam blơi, lơh niam dồ êt bơh chờm mờ lơh gơlik phan plai màk drơng tăc mờ lơgar ndai. Càr rơ̆p pơn jăt tai pơgồp bal mờ mpồl lơh sa kă bro sền wơl bă ù, bơ̆t bơtàu ală tiah tam phan tơrgùm bal gơ jăt bal mờ jơnau kờñ lơh gơlik phan:

“Tơngai lài, Ci Kụk neh pờ uă ơdŭ bơsram tàp bè ală broă pơlam tam ală bơta chi tam tàm ù tiah do, ngan là ală tờm chi tờm kwơmàng. Tàm hơ̆ geh tờm plai màk, dùl bơta chi tam kwơmàng tài bơh cèng wơl cồng nha lơh sa uă ai làng bol in. Bơdìh mờ broă pơlam bơta chài tam mờ sơngka sền gàr, tơnơ̆ tŭ làng bol lam lơh sa, Ci Kụk rơ̆p pơgồp bal mờ gơnoar ătbồ ƀòn lơgar lơh màh sồ tiah tam, mơkung lơh bal mờ mpồl lơh sa kă bro nàng blơi jơh phan bơna lơh geh ai làng bol in”.