Tam gơl Adat Ù tiah: Gàr niam gơnoar kuơ làng bol, gàr bơnĕ bơnài bơta kuơ ală gah dê

VOV.K’Ho- Tam gơl Adat Ù tiah là broă geh cau tĕ khà mờ làng bol sền gròi ngan, ngan là ală jơnau cih bè ai wơl ù, tơm wơl priă, dong kờl, rơndap ƀòn ơm kis pa mờ lơh nền giă ù. Tàm hìu pơrjum Quốc hội, uă cau ala mat neh yal broă lơh tă bơsong bơta gơ kòl bơh mùl màl, gàr niam gơnoar kuơ dipal làng bol dê, mờ kung ngui geh cồng nha bơta pràn ù tiah drơng bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn.

Gơ wèt mờ ală rơndap broă lơh tơnhàu phan kuơ tàm ù geh bơta krơi is, cau ala mat Đặng Đức Hiệp, Phó Lam bồ Mpồl cau ala mat càr Lâm Đồng drơng mìng dùl kơnòl càr Lâm Đồng sồr kơlôi sơnơng nền nòn gùng dà ai wơl ù geh tơngai pơrgon halà Dà lơgar ơpah ù làng bol dê. Jat ồng đơs, broă tơnhàu bauxite tàm bă ù ơnàng ngan tàm càr Lâm Đồng geh gơ rềng tus uă hìu bơnhă làng bol, tàm tŭ broă tơnhàu mìng geh lơh tàm tap ù hơđang tàm tơngai lơyah mờ gơtùi dờp wơl ù. Dilah ngui broă ai wơl sùm sùm tơn den rơp lơh gơlik bơta kơn jơ̆ dờng ngan bè kes priă tơm wơl priă, ai ù lơh rơndap broă mờ rơndap ƀòn ơm kis pa. Bơh bơta mùl màl do, cau ala mat Đặng Đức Hiệp dan: “Bol he kung pal kơlôi sơnơng broă ai wơl ù geh tơngai pơrgon halà Dà lơgar ơpah ù làng bol dê nàng gàr niam ai broă lơh tơnhàu phan kuơ tàm ù in. Bè hơ̆ den ờ mìng tơrmù bơta kơn jơ̆ kes priă in, mờ gam tơrmù bơta kơn jơ̆ tơm wơl priă, ai ù lơh rơndap broă, rơndap ƀòn ơm kis pa, rơndap ù lơh sa pa; gơtùi tơrmù giă tơnhàu nàng gàr bơta tàm pơrlòng ai ală phan lơh gơs tơnơ̆ do in. Broă do kờñ pal geh kơlôi sơnơng, bơ tơl tàm adat nàng lơh gơlik bơta ƀuơn ngan rlau jơh ai broă lơh tơnhàu phan kuơ tàm ù in mờ mùl màl là tơnhàu bauxite tàm Lâm Đồng”.

Cau ala mat Bùi Xuân Thống, Phó Lam bồ Mpồl cau ala mat Quốc hội mìng drơng dùl kơnòl ƀòn dờng Đồng Nai sồr lơh loh jơnau cih bè ù tam sền gàr brê nàng bơsong bơta gơ lin khà tơrgùm kờp đah gah ù tiah mờ gah lơh broă brê bơnơm. Ồng kung sồr sền gàr gơnoar kuơ cau blơi, cau dờp tă pơgồp priă mờ gơnoar ngui ù mờ jơtài pơgồp bal mờ ù geh ngui tơn di jơnau kờñ tàm tơngai ngui ù gam wơl. Bơh mùl màl ƀòn dờng Đồng Nai dê, cau ala mat Bùi Xuân Thống geh jơnau đơs: “Bơh mùl màl Đồng Nai dê, bàr pe tiah geh jơnau kờñ tơnhàu phan kuơ tàm ù lơh phan bơt bơtàu drơng ală broă lơh kuơmàng in, tàm tŭ bơta geh ngan ngui ù geh bal mờ ù tam chi jŏ nam, ù tam chi pah nam ndai. Bè hơ̆ den tàng, sồr ờ ai tơlik khà mùl màl mìng gơ wèt mờ brê lơh sa là brê tam mờ pal kơlôi sơnơng jơnau cih jat gùng dà gơ glòm jơh ală bơta ù dipal, tàm hơ̆ geh ù tam chi jŏ nam, ù tam chi pah nam ndai nàng lơh geh bơta tờm adat boh lam ngui ală broă mùl màl gơlik geh”.

Bè jơnau pơlam gùng tam gơl adat, ồng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Chính phủ pà git, jơnau rơcang cih Adat Ù tiah tam gơl uă ngan broă rơ wah bơta ù, tơrgùm tàm 3 mpồl tờm geh ù lơh sa suơn sre, ù ờ di lơh sa suơn sre mờ ù ơn prap bơtàu tơnguh. Broă rơ wah do drơng broă lơh rơndap ù tiah mờ atbồ dà lơgar, bơh ai wơl, jàu, ai ơpah ù tus tam gơl jơnau kờñ ngui ù, kờp priă ngui ù, priă ơpah ù mờ lơh sră ngui ù. Bè tơm wơl, dong kờl mờ rơndap ƀòn ơm kis pa, Thủ tướng sồr tam gơl bơh bồ tơngoh kơlôi sơnơng tơm wơl jơtài gơtìp ai wơl gơ gơs bơt bơtàu wơl rài kis làng bol in: “Jơnau rơcang cih geh jơnau cih, cau geh ù gơtìp ai wơl geh tơm wơl mờ ù geh bal jơnau kờñ ngui mờ jơnau kờñ ai wơl ù ndai, hìu ơm halà tơm wơl mờ priă. Dơ̆ 2 là geh ai lài rơndap ƀòn ơm kis pa tàm ƀòn lơgar tơn gơ wèt mờ ală rơndap broă lơh tiah drà. Dơ̆ pe là geh tàm pơ gơl bơnah ù gơtìp ai wơl gơ gơs bơnah ù gam gơl bơh uă ù dê halà gơ gơs bơnah ù bơh bă ù ndai gơ wèt gơnoar ngui he dê tàm ù tiah kâp sàh geh ù gơtìp ai wơl. Bơdìh broă rơndap anih ơm, hìu ơm, gam pal là rài kis, broă lơh broă sa, phan bơna bơt bơtàu bè broă lơh niam chài, hìu bơsram, lơh sơnơm den bè hơ̆ hơ̆ sồng gơtùi gàr niam jơnau kờñ bơt bơtàu wơl rài kis làng bol in tŭ Dà lơgar ai wơl ù”.

Bal mờ broă lơh tơm wơl, lơh nền giă ù là tơngume gơ rềng tơn tus gơnoar kuơ làng bol dê, priă tă lơh mpồl lơh sa kă bro dê mờ bơnah priă rề dia. Lơh nền giă ù pal gàr bơta song dơpă, loh làng, jat tàm jơnau tơnggit ù tiah mờ jơnau tơnggit mìng dùl gah, mờ kung bơnĕ bơnài bơta kuơ đah dà lơgar, cau ngui ù mờ cau bơcri priă. Ai jơnau đơs bè broă do, ồng Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội sồr lơh sir kơrnuat boh lam giă ù jat gùng dà di mờ drà kă bro mơya kung pal gàr kơ̆ kơljap, loh làng, pleh bơta giă ù gơguh nisơna lơh priă tă tơm wơl mờ priă ngui ù gơguh jơnhua, lơh gơ rềng tus tơngai hơ pơrgon lam lơh ală rơndap broă lơh: “Bơtơl jơnau pal jat tàm pơnring bơta kuơ dà lơgar, cau ngui ù, cau bơcri priă; geh khà sồ tam gơl tiah bơta kuơ bă ù tơl khà loh làng. Ƀàng cih giă ù den jat tơngai pơrgon là 5 nam halà ngac ngar rlau là yal gờñ gùng dà tam gơl tàm tơngai gam ngui tŭ tam gơl uă. Sồr sền swì pal lơh krơi is, yal loh làng broă lơh mờ jơnau yal tơnggit bơh chờm. Lơh loh ngui ƀàng giă, hơ̆ sồng khà sồ ai tơm wơl, priă ngui, ơpah ù, pleh giă gơ tàm ting giă. Bơt bơtàu anih yal tơnggit jơnau giă ù dà lơgar tàm tơrbŏ bal, yal real-time. Jơnau kờñ jŏ tơngai là tơrmù bơta lah yă, hoàc huơr rề dia, lơh gơlik bơta kơn jơ̆ mpồl lơh sa kă bro mờ làng bol in, lơh gơlik bơta kờp dŭ lài ai drà kă bro in”.

Ală jơnau đơs tàm hìu pơrjum ai gŏ, tam gơl Adat Ù tiah kờñ pal pơgồp bal nền nòn mờ bơta mùl màl, ngan là ală broă gơ rềng tơn tus rài kis mờ gơnoar kuơ làng bol dê. Lơh sir broă lơh tơm wơl, rơndap ƀòn ơm kis pa, lơh nền giă ù mờ gùng dà tơnhàu phan kuơ tàm ù ờ mìng pơgồp bơnah tă bơsong bơta kal ke tàm atbồ, ngui ù mờ gam pal gàr niam bơta kuơ đah dà lơgar, làng bol mờ mpồl lơh sa kă bro, lơh gơlik bơta tờm ai bơtàu tơnguh lơh sa - mpồl bơtiàn kơnhăp kơ̆ in.

Viết bình luận