Ƀòn Rin gơwèt xã Trường Sơn, kơnhoàl Quảng Ninh, càr Quảng Bình, là ƀòn tiah kơh bơnơm rềp nhàr lơgar mờ lơgar gơ̆p bơyô Lào bal mờ bơta jòng mờr 40 kơi sồ. Làng bol kòn cau Vân Kiều tàm do mìng lơh sa sươn sre- brê bơnơm lơm, lơh mìr lơh sươn mờ tơnhàu ală phan bơh brê. Ồng Trần Văn Phúc là cau geh bơngă pin dờn ƀòn Khe Cát, xã Trường Sơn, kơnhoàl Quảng Ninh, càr Quảng Bình dê. Neh rlau 80 sơnam, tàm sơnam neh kra ngan, ồng Phúc kung gam gàr sơl rài kis, ơm kis sàu sa lơh lòt jak chài ngan nàng lơh krơh ai rơnàng kơnòm să in. Mờ gơnoar broă là cau geh bơnhă pin dờn tàm mpồl bơtiàn, ồng neh gĭt wă jrô ngan bè bơta kwơmàng bơh gơnoar tờm ù tiah dà lơgar, lơngăp lơngai tiah nhàr lơgar dà lơgar mờ ală jơnau sồr mờ gùng dà, broă lơh bơh Đảng, Dà lơgar dê. Ồng Trần Văn Phúc, đơs: Đơs bè ƀòn añ dê, ƀòn Khe Cát do bè kwang đơng lam bồ khi ndrờm niam lơm, ờ gŏ ñô ơlak tơrnờm, ờ gŏ bơñul lơm bè, nhơl ƀài sa priă ờ. Khi tơryăng tơryồng ngan lơh broă bơh rài yau tus tŭ do. Añ den pal lơh krơh. Lài ngan là hìu đam pal sàng goh rơndăp tăp sèng niam, sàu sin hùc dà neh tơn duh nàng làng bol ƀòn lơgar in pal đòm jăt bal. Dơ̆ bàr là lơh broă lơh sa kung gam lơh sơl ai oh kòn in lùp bơsram. Bulah neh 84 sơnam gơbloh mơya añ kung gam pal lơh broă sơl.

Ƀòn Ón là dùl tàm 2 ƀòn tàm xã tiah kơh bơnơm Trọng Hoá, kơnhoàl Minh Hoá, càr Quảng Bình dê, mìng là kòn cau Rục ơm kis lơm. Pơgăp mờ do rlau 60 nam, cau Rục tàm Quảng Bình ơm kis tam cah is tàm brê kròng Brê dà lơgar Phong Nha- Kẽ Bàng. Khi ai rơgồng lŭ nàng lơh anih ơm mờ rài kis mìng ting cuh phan brê mờ pik biăp brê, plai brê lơm nàng sa. Tềng đăp bơta geh ngan hơ̆, nam 2008, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Quảng Bình neh hòi jà tă pơgồp priă jền, hòi jà làng bol kòn cau Rục rồ 10 lồ sre lơh kòi. Pôs đồng Ling sền gàr tiah nhàr lơgar Cà Xèng neh jơh nùs pơgồp bal mờ ală gah, gơnoar ătbồ tiah do mblàng yal, hòi jà, ai broă lơh, rơndăp broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa  gơ jăt bal mờ sền gàr dà lơgar- lơngăp lơngai tàm ƀòn lơgar, bè: Tam gơl rơndăp tăp sèng chi tam, phan ròng; dong làng bol tam mờ sền gàr brê, tờ tơnau dà, lơh wàng ròng phan. Bàr pe nam rềp ndo, tàm ƀòn rƀah ngan rlau jơh càr Quảng Bình do, geh uă hìu bơnhă neh brồ guh lơh pas, cih is sră dan lik bơh sră cih mat hìu bơnhă rƀah. Ồng Trần Xuân Vinh ơm tàm ƀòn Ón, là dùl tàm ală cau bè hơ̆. Ồng Vinh pà gĭt: He pal kơlôi sơnơng krơi tĕ ih, bañ kơ̆p kơldìng ir tàm Dà lơgar. Tơngai lài gam kal ke, dà lơgar kung neh ai hìu, ai kơnrồ rao. He neh klàs bơh rƀah den hơ̆ sồng gơtùi pơđơl pràn lơh ngan lơh sa, dilah he kơ̆p kơldìng wơl den ờ gơtùi bơtàu tơnguh geh ờ.

Bal mờ hơ̆, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar pơgồp bal mờ gơnoar ătbồ tàm tiah do lơh uă broă bơ̆t bơtàu geh kwơ ngan, bè “gùng lòt rê làng bol in”, “tam chi lơh geh brê, glòm tơrlir dòr grồi ờ geh chi che”, “lơh ƀê tông jơh ală gơl gùng ƀòn lơgar”, pơlam làng bol ròng phan, tam biăp mờ ală bơta chi sa plai nàng kờñ bơtàu tơnguh rài kis mờ lơh geh tai priă jền ai làng bol in. Kơnờm bơh hơ̆, ală xã tiah nhàr lơgar bơh càr Quảng Bình dê ngai sơlơ tam gơl. Trung tá ồng Phạm Văn Phương, Kwang ătbồ Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Cà Xèng, Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Quảng Bình pà gĭt, dùl tàm ală kơnòl broă bơh sơnrờp bơh mpồl kwang àng halà mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê là pal lơh geh bơta gĭt gơ̆p đềt mềr mờ làng bol ngan là ală cau kra ƀòn, cau kwang ƀòn, cau geh bơngă pin dờn. Trung tá ồng Phạm Văn Phương, đơs: Kwơmàng rlau jơh kung gam sơl là bồ tơngoh kơlôi sơnơng bơta gĭt wă klàs bơh rƀah. Bàr pe hìu bơnhă brồ guh klàs bơh rƀah neh gơdờp niam ngan tus ală hìu bơnhă ndai, tài bơh hơ̆ là ală broă lơh geh ngan gơdờp tơn loh làng ngan sền gŏ tơn mờ măt ai ală cau gùt dar hơ̆ in lùp bơsram jăt broă lơh mờ geh ală cau gĭt tam gơl.

Gơtùi đơs, ală ƀòn lơgar tàm tiah nhàr lơgar càr Quảng Bình geh bơta lơngăp lơngai mờ bơtàu tơnguh bè ngai do dùl bơnah kơnờm bơta tàm sơm băt tê bal, pơgồp bal pràn bơh kwang bàng, cau ling mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar. Làng bol tiah do sền ală cau ling Sền gàr tiah nhàr lơgar bè cau pròc mhàm tờm tàm hìu, tam klăc bal sền gàr kơ̆ kơl jăp tiah nhàr lơgar Dà lơgar dê. Bơta jơh nùs, rềp mềl neh lơh kơ̆ kơl jăp tai bơta pin dờn kờñ gơboh bơh làng bol dê, bơh hơ̆ dong ală bi lơh sir niam kơnòl broă geh jàu.