Drim ngai lồi poh, bi Siu Pin bal mờ ală cau tàm Mpồl Rcang lài, kơryan tăc blơi cau sàh Ia Púch mờ kwang bàng, cau ling Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia Púch tus còp hìu bơnhă oh Siu Thảo. Bơh jơnau bơsram sră, ală cau tàm mpồl yal bè ală cau gơtìp pơn jồ lòt lơh broă tàm lơgar ndai, tơnơ̆ hơ̆ gơtìp rồn bơklơn lơh broă, geh tŭ gơtìp bơklơn sồr ai priă nàng tơwài. Bơh ală jơnau geh ngan, ală oh geh bơto pơlam rcang ngăc tềng đăp jơnau jà lơh broă ờ tơl bơta pin dờn mờ ală bơta gĭt gơ̆p ờ bè ờs tàm màng sàh hội. Siu Thảo pà gĭt, ală dơ̆ mblàng yal dong oh gĭt wă loh rlau tai bè broă lơh tăc blơi cau mờ broă sền gàr is să tờm he dê:

“Tơnơ̆ tŭ iăt jơnau yal bơh ală wa cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ kwang bàng cau ùr dê mblàng yal, oh gĭt là ală cau tŭ do geh uă broă lơh rơlăc rơlèo ngan kờñ tàm ơruh pơnu, bè broă lơh nggờc priă nhai uă, halà jun lòt lơh broă tàm lơgar bơdìh. Bơh hơ̆, oh mờ ală bơyô in gĭt sền gàr is să tờm niam rlau tai”.

Tơnggơs nam 2010 mờ 40 nă cau tàm mpồl, Mpồl rcang lài kơryan tăc blơi cau sàh Ia Púch gàr niam broă mblàng yal tơrgùm pah nam, mơkung tam jàu cau tàm mpồl in tus tơl hìu bơnhă nàng hòi jà, tơngkah làng bol. Mờ dà kòn cau Jrai mờ ală jơnau yal geh ngan rềp mềr, ală cau tàm mpồl dong làng bol sền gĭt broă lơh pơn jồ, pơrlồm, ngan là jơnau hơ pơr gon broă lơh nggờc, priă nhai uă nàng lam cau lòt hờ lơgar ndai.  

Dùl tàm ală jơnau yal geh đơs wơl sùm là broă gơlik geh tàm sàh tiah nhàr lơgar Ia O, càr Gia Lai, tàm nhai 6 nam 2022. Dòn jơnau yal lơh broă tàm Tây Ninh mờ priă nhai 20 tơlak đong pah nhai, 7 nă pơnu kòn cau Jrai ơm tàm ƀòn Kloong gơtìp jun tus lơgar Campuchia, rồn bơklơn tus bal lơh broă pơrlồm tàm internet, gơtìp lơh pờng mờ sồr hòi rê mờ hìu bơnhă sồr geh priă nàng tơwài. Geh hìu bơnhă pal tăc jơh sre, leng càn nàng tơwài mờ lam kòn rê wơl.

Ală jơnau yal geh ngan dong làng bol wă là bơta pơhìn tăc blơi cau digơlan sơnđờm bơh dùl jơnau jà lơh broă, dùl bơta lơh kwèng tàm internet halà bơta pin dờn tềng đăp ală jơnau hơ pơr gơn gơ kờñ ngan. Lài mờ tŭ dờp lơh broă tàm tiah ngài, làng bol kờñ pal sền gĭt loh broă loh, tiah lơh broă, cau rơwah cau lơh broă; ờ jàu sră pơ àr să tờm dê ai cau ờ pin dờn in mờ rcang lòt yal mờ anih lơh broă geh gơnoar tŭ gĭt gŏ tềl tơngŏ ờ bè ờs.

Bi Siu Pin, Lam bồ Mpồl cau ùr ƀòn Goòng, sàh Ia Púch, pà gĭt, broă mblàng yal mờ dà jơi bơtiàn, pơgồp bal mờ ală dơ̆ broă rềp mềr dong làng ƀuơn wă, ƀuơn kah mờ tơnguh uă bơta rcang ngăc.

“Bol añ bal mờ gơnoar atbồ tiah do dê, bal mờ ală wa cau ling, mblàng yal tơnguh uă bơta gĭt wă ai làng bol tàm thôn, ƀòn in, is ồn là cau ùr mờ kơnòm dềt tiah jơi bơtiàn dồ ết nă cau. Mpồl bol añ là broă lơh rềp mờ bơta geh ngan mờ rài kis pah ngai bơh làng bol dê, mblàng yal mờ 2 dà đơs”.

Sàh Ia Púch rềp nhàr bal mờ tiah nhàr lơgar Campuchia, rlau 70% khà kờp làng bol là làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau. Rài kis dùl bơnah làng bol gam uă kal ke, bơta pràn gĭt mờ jơnau yal tơngĭt ờ hoan geh, lơh bơta pơhìn gơtìp sơmờm, pơn jồ kung gam geh sơl, ngan là mờ ală cau geh jơnau kờñ jòi broă lơh tiah ngài.

Tàm broă lơh rcang gàr lài, cau tàm mpồl cau ùr lơh jat niam bơta ƀuơn rềp mềr, gĭt wă dà đơs mờ bơhiàn ƀòn lơgar dê; Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar yal jơnau yal bè gùng dà broă lơh, broă lơh bơh cau lơh tìs dê, bơto pơlam làng bol in gĭt sền gĭt bơta pơhìn mờ jòi bơta dong kờl. Ală gah gam pơgồp bal tàm yal tơngĭt bal jơnau yal bè ală cau ùr, kơnòm dềt lik bơh ù tiah ơm kis geh tềl tơngŏ ờ bè ờs nàng di tŭ sền gĭt.

Thượng úy ồng Phan Đình Duy, Lam bồ Mpồl Hòi jà làng bol, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia Púch, càr Gia Lai, pà gĭt, tàm ù tiah mpồl ling drơng broă ờ hềt cih dờp dơ̆ tăc blơi cau, mơya broă lơh pơgồp bal mblàng yal, rcang lài kơryan kung gam lơh jat sùm.

“Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar pơgồp bal mờ mpồl cau ùr sàh Ia Púch mblàng yal kung bè là tus tơl tàm hìu bơnhă làng bol nàng mblàng yal bè ală broă lơh. Tŭ do, ală broă lơh lơh di tàm nùs nhơm cau ùr, ngui bơta kờñ gơboh ùr klau, pơn jồ, hoài jà, lam tus broă lơh tăc blơi cau. Mpồl cau ùr geh gơnoar broă kwơ màng ngan”.

Bơh ală dơ̆ tơm bơh bơr tàm tơl hìu bơnhă tus bơta pơgồp bal đah cau tàm mpồl cau ùr mờ Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar, broă lơh rcang lài kơryan tăc bro cau tàm Ia Púch gam geh lam lơh bơh tàm kấp hơ đơm. Tŭ làng bol sền gĭt geh broă lơh, gĭt broă sền gàr is mờ rcang yal jơnau ai mpồl lơh broă geh gơnoar in, bơta pơhìn gơtìp pơrlồm, tăc blơi cau digơlan geh kơryan bơh gờñ, pơgồp bơnah gàr kơ̆ lơngăp lơngai, rơndăp tăp sèng tiah nhàr lơgar in.