Tàm ală ngai mìu sùm tơn, Jơnum lơh broă bal sền gàr brê thôn Lán Tranh, sàh Đam Rông 4, càr Lâm Đồng gam sùm ai mpồl cau lòt sok sền, sền gàr bă brê geh jàu. Bi Long Ha Bang, cau tàm Jơnum lơh broă bal sền gàr brê thôn dê pà gĭt, jơnum geh 20 nă cau, sền gàr rlau 200 lồ brê, uă anih ơm rềp nhàr mờ tiah lơh sa làng bol dê, den tàng kàl mìu kung pal sùm lòt sok sền hơ̆ sồng gơtùi sền gàr niam brê.
“Jơnum lơh broă bal sền gàr brê bol hi tam pà gơ̆p. Pah poh ndrờm geh 3 hìu bơnhă geh sồr sùm lòt sok sền sền gàr tàm brê. Brê Dà lơgar dê mơya cau lơi kung sền bè brê hìu he dê lơm den tàng cau lơi kung geh kơnòl ờ gŏ di lời roh chi, roh brê. Ală tŭ lòt sền bơto tơngkah làng bol lơh sa rềp brê ờ gŏ lơh gơrềng tus brê. Dilah geh jơnau kơldăng nùs là bol hi yal mờ Anih ătbồ sền gàr brê tus lơh bơsong mơ tơn”.
Uă tiah jơi bơtiàn dồ êt nă cau tàm càr Lâm Đồng lài do neh geh tŭ là “anih duh” koh kơl aniai brê ai ù lơh sa mờ koh kơl dơm chi tìs mờ kơrnoăt boh lam. Nàng kơryan “jơnau gơ hòr mhàm” brê bơnơm dờng dê, bal mờ bơta mŭt lơh bal kràñ cê jơh nùs bơh gơnoar ătbồ dê, jơnau đơs bơh ală kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn dê kung geh gơnoar lơh nền sơl. Tài, nàng tam gơl mờng kwèng làng bol dê, mìng lơh jăt bơta lơh glài là ờ hềt tơl, mờ kwơmàng rlau là pal gơ mŭt tus bồ tơngoh gĭt wă mờ niam chài bơh làng bol kòn cau dê. Đơs bè broă lơh niam ngan do, ồng Nguyễn Văn Quảng, Phó Chủ tịch Anih duh broă Làng bol sàh Đam Rông 4, càr Lâm Đồng, ƀòn lơgar geh mờr 33 rbô lồ brê mờ 93% khà kờp làng bol là jơi bơtiàn dồ êt nă cau, yal:
“Cau geh bơngă pin dờn, cau dờng sơnam là mpồl cau tờm nàng mblàng yal hòi jà oh mi, jơi nòi, oh kòn kòn sau hìu bơnhă bal mờ gơnoar ătbồ ƀòn lơgar sền gàr brê. Cau geh bơngă pin dờn, cau dờng sơnam yal ală jơnau gơcèng bơta bơto tơngkah nùs nhơm kơnòl gơ jăt bal mờ niam chài. Bơh măt bơnơm, măt brê, măt chi geh gơtha gơ wèt mờ rài kis niam chài. Bơh ală jơnau yal gơrề niam chài gơ jăt bal mờ rài kis mờ gơ jăt bal mờ brê, kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn, lơh ai oh kòn kòn sau in mờ làng bol sền dờng màng rlau brê, geh kơnòl rlau mờ mpồl bơtiàn tàm broă sền gàr brê”.
Pơn jăt tai ală jơnau đơs dờng màng bơh ală kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn dê tàm broă hòi jà làng bol, mpồl bơtiàn ătbồ sền gàr brê là ală gùng dà broă lơh, is ồn là Tă tơm priă drơng broă sa priă tiah brê. Ồng Ntơr Ha Krong, thôn Đạ Nhinh, sàh Đam Rông 4, pà gĭt, tŭ làng bol gŏ geh bơta kwơ bơh brê den sơlơ đềt mềr rlau, ătbồ sền gàr brê niam rlau:
“Să tờm añ lài do kung neh tus bal sền gàr brê sơl. Ròng brê nàng gàr nhơm trồ tiah. Làng bol jơh nùs ngan. Nhai phàng là kơryan ồs sa brê. Kàl mìu là lòt anih sền gàr brê ngài. Sền gàr brê là tơn jơh geh jơgloh, gơmù geh rƀah tài bơh đơh đau dùl bơnah lơi tàm rài kis pah ngai. Ai lòt jòi pơrnơs lơh pơrnơs, phan bơna tàm brê (biăp brê, dà lơ we, chi sơnơm…) geh Dà lơgar ai gơnoar den làng bol kơnờm bơh hơ̆ nàng klàs rƀah”.
Geh càr Lâm Đồng jàu ătbồ rlau 69 rbô 600 lồ brê mờ ù brê, ồng Nguyễn Hữu Minh, Phó Kwang Lam bồ Brê dà lơgar Bidoup – Bơnơm Mò, pà gĭt, mpồl lơh broă mìng geh 56 nă cau lơh broă sa priă nhai mờ cau lơh broă. Dilah ờ geh 111 mpồl bơtiàn làng bol ơm kis bal mờ 1 rbô 595 hìu bơnhă dờp jàu ătbồ sền gàr lau 41 rbô 400 lồ brê bal mờ mpồl lơh broă den ngan ngồn brê ờ geh sền gàr niam bè tŭ do. Tàm ală tŭ Brê dà lơgar Bidoup – Bơnơm Mò pơgồp bal mờ làng bol ătbồ sền gàr brê, ồng Nguyễn Hữu Minh, đơs nền: gơnoar broă bơh ală kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn dê tàm mpồl bơtiàn là kwơmàng ngan:
“Lam bồ jơnum, phó lam bồ mpồl lơh broă ờ rồn bơklơn mờ bơh mpồl hìu cribơyai rwah ală cau geh bơngă pin dờn cau kra, cau geh dờ đơs bơngă mờ jơh nùs jơh tồr, hơ̆ sồng geh mờng chài lòt brê. Brê dà lơgar kung ai tơl ală bơta ală dơ̆ bơsram tàp, lòt còp lùp bơsram nàng tơngguh uă pràn jak, hơ̆ sồng kung ai lài tai dồ êt lồ bơtòm bal tai nàng cau in ai priă jền do priă jền ngui điện thoại, lòt rê hòi jà hơ̆ sồng jà làng bol tus bal nàng geh kơnòl rlau tàm broă lơh jàu sền gàr brê”.
Bơh broă gĭt nền làng bol là mpồl cau tờm tàm sền gàr brê, ală mpồl cau tờm brê tàm càr Lâm Đồng neh lơh pràn broă lơh jàu. Tŭ do, mờr 480 rbô lồ brê, geh tus rlau 41% bă brê càr Lâm Đồng dê neh geh jàu ai rlau 20 rbô 500 hìu làng bol mờ 37 mpồl cau ătbồ sền gàr, tàm hơ̆ uă ngan là hìu làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau. Bơta tam klăc bal đah gơnoar ătbồ, mpồl cau mờng lơh kơnòl broă mờ “tồr măt” bơh ală kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn dê gam lơh gơlik gơs mpồl cau sền gàr kơ̆ kơl jăp ngan ai brê bơnơm dờng in. Tŭ gơnoar kwơ làng bol dê geh gơ jăt bal mờ bơta kis gơs bơh brê dê, ngan ngồn ală bă brê tàm Lâm Đồng rơ̆p ngai sơlơ tơlir niam jŏ jòng.
Viết bình luận