Nam 2025 geh sền là dùl nam lơh geh bơta pràn bơh càr Gia Lai dê tàm broă sền gròi, lơh ală broă lơh rài kis mpồl bơtiàn gơwèt mờ làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau. Bơta ai tơngŏ ngan là broă lơh tơn jơh hìu sèt, hìu ồm ñhăt dà mìu mờ rơlao 12 rơbô nơm geh lơh pa mờ lơh niam wơl, pơgồp tàm broă dong kờl ală hìu rơƀah, pa lik klàs rơƀah mờ hìu nhă geh sră dong kờl bơh mpồl bơtiàn rơhời kơl jăp hìu ơm, iang nùs lơh broă sa. Bal mờ hơ̆, priă tăc ală bơta phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre tờm càr dê bè kao su, điều, tiêu, kơphe, sầu riêng pơn jăt tai geh tàm khà uă, ai geh priă kơl jăp, gơguh loh làng rài kis làng bol dê. Is ồn, broă lơh gơl gùng rơndeh lòt mhar Quy Nhơn – Pleiku neh pờ geh uă jơnau kơ̆p gơn pa mờ tơrbŏ kă bro phan, hòi jà bơcri priă mờ ai geh bơta pràn bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn kơl jăp ai càr in tàm tơngai tus. Tềng đăp mờ ală tam gơl pràn do, ồng Khiêm, kis tàm thôn Dôr 1, sàh Đăk Đoa, càr Gia Lai chờ hờp đơs:
“Gùng rơndeh lòt mhar Pleiku – Quy Nhơn lòt gan tiah Glar mờ uă suơn tam phan bơh làng bol dê geh bal tàm broă tơm ntrờn ù tiah. Làng bol kung chờ hờp sơl, iang nùs lơh broă nàng geh priă, lơh jăt niam ală gùng dà broă lơh bơh Đảng, Dà lơgar dê. Gơwèt mờ lơh hìu 134, tơn jơh hìu sèt, hìu ồm ñhăt dà mìu, dà lơgar neh lơh gơs, làng bol pin dờn ngan mờ ưn ngài Đảng, Dà lơgar neh sền gròi, ai tơl bơta niam nàng ală cau in geh rài kis kơl jăp, iang nùs bơtàu tơnguh lơh sa”.
Tàm ală nam rềp ndo, broă bơcri priă lơh phan bơna gùng lòt, dong kờl bơta chài lơh sa, bal mờ drà tăc blơi ngai sơlơ pờ ơnàng neh ai tơl bơta ƀươn nàng làng bol lơh broă sa sươn sre in iang nùs lơh broă mờ sươn mìr. Ờ mìng sền gròi bơtàu tơngguh lơh sa lơm, làng bol gam sền gròi uă prăp gàr bơhiàn niam chài krơi is, tam klăc bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar ring lơngai. Tàm sàh Đức An, càr Lâm Đồng, kàl tơnhàu phan tam geh cồng nha uă dong uă hìu bơnhă geh priă lơh geh uă, geh tơl bơta sền gròi rài kis, wă rò sơnam pa tàm nùs nhơm rơcăng lài iang nùs, brơn brài. Ồng Điểu Kêu, cau geh bơngă pin dờn tàm ƀòn Njranglu, sàh Đức An pà gĭt, nam 2026 làng bol pơn jăt tai lơh ngan lơh broă ai rài kis ngai sơlơ hờm ram:
“Bơta giă ală bơta phan lơh geh bơh sươn sre bè kơphê, sầu riêng kung gam kơ̆ kơl jăp sơl, giă jơnhoa. Geh priă lơh geh sùm, làng bol wă rò sơnam pa chờ ngan. Mŭt tàm nam pa làng bol wơl pơn jăt tai geh bơta gơn kơnờm nàng iang nùs lơh sa, bơtàu tơnguh lơh sa”.
Tơnơ̆ tơrgùm bal, sàh Đăk Ui, tiah đah măt tơngai mŭt càr Quảng Ngãi (lài do là 2 sàh Đăk Ngọk mờ Đăk Ui, kơnhoàl Đăk Hà, càr Kon Tum) gam mŭt tàm dùl gùng bơtàu tơnguh pa. Tŭ do sàh geh di pơgăp 12 rơbô nă làng bol, làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau geh rơlao 60%, mìng là kòn cau Sơdàng. Ờ mìng geh uă bơta niam chài krơi is, Đăk Ui gam là tiah geh bơhiàn kăc màng pràn kơl dang. Tàm ală dơ̆ tam lơh, tiah do neh geh tŭ là pôs đồng lơh broă, kơl dìng, ròng siam kwang bàng, pơgồp bal bơta pràn, phan bơna ai kăc màng in. Broă lơh sa suơn sre, brê bơnơm là broă lơh tờm tàm Đăk Ui mờ ală phan tam tờm bè kơphe, kao su, bùm blàng, kòi sre… Nam pa do priă geh tơl nă cau geh mờr 60 tơlăk đong, rài kis làng bol kơ̆ kơl jăp, khà hìu rơƀah gơmù rơhời, khà hìu tơl ngui tơl sa pas gơs ngai sơlơ gơguh. Tơnơ̆ rơndăp tăp sèng tơrgùm bal mpồl lơh broă sră pơ-àr gơnoar atbồ lơgar, Đăk Ui gam brồ guh bơhiàn kăc màng, hòi jà bơta pràn, wèt tus bơtàu tơnguh kơl jăp. Lŏ Y Thu, kis tàm thôn Đăk Kơ Đêm kơ̆p kờñ:
“Tàm nam 2026, Pơrjum dờng cau ala măt gùt lơgar dơ̆ XIV Đảng dê, gơnoar atbồ bàr kấp rơ̆p tề lam dà lơgar mŭt tàm tơngai bơtàu tơnguh pràn, mhar bơsong ală kal ke ai dà lơgar in, ai sàh in. Is ồn, tŭ lơh sră pơ-àr gơwèt mờ làng bol geh gùng dà broă lơh niam, di tŭ, mhar. Añ kơ̆p kờñ sàh, càr lơh broă geh ƀuơn rơlao, ai tơl bơta niam nàng làng bol lơh geh phan bơna, phan sa ngai sơolơ bơkah, geh kwơ, dong kờl làng bol gơguh tai priă geh, kơl jăp rài kis”.
Nam 2025 pa do, bal mờ broă rơndăp tăp sèng gơnoar ătbồ ƀòn lơgar 2 kâp, dà lơgar neh lơh geh cồng nha broă lơh tơn jơh hìu ing hìu ồm sèt ñhăt dà mìu. Uă hìu bơnhă wă rò sơnam pa tàm hìu niam tre, ram mhŭ. Ồng Ksor Beo, kòn cau Jrai là cau geh bơngă pin dờn tàm sàh Ia Grai, càr Gia Lai pà gĭt, kơnờm bơta sền gròi Đảng, dà lơgar dê, ƀòn neh ờ gam hìu lơi pal ơm kis tàm ală hìu ing, ồm sèt ñhăt dà mìu; rài kis làng bol rơhời geh gơguh tai. Ồng đơs: “Ưn ngài Đảng, Dà lơgar neh geh ală gùng dà broă lơh dong làng bol, tàm hơ̆, dong ală hìu gam kal ke, hìu rƀah bè lơh hìu, lơh niam wơl hìu đam ai hìu rƀah, hìu pa jơh rƀah in tơngai do neh dong làng bol tam gơl, kơ̆ kơl jăp rài kis. Bè tàm ƀòn Ƀlang Yang bol hi, ală hìu rƀah, siơ̆u siar neh geh dong kờl di tŭ. Sơnam pa tus dòn kơnờm Dà lơgar pơn jăt tai dong kờl làng bol tàm broă kham sơm kòp ờ sa priă ai làng bol in; ờ sa priă tă bơsram ai oh kòn kòn sau kơnờm bơsram in”.
Nam 2025, lòt nhơl mpồl bơtiàn tàm ƀòn tring, sơnah ƀòn Buôn Hồ, càr Dăk Lăk neh geh sền gròi bơcri priă bơh uă broă lơh, rơndăp broă lơh bơh Dà lơgar dê. Tus tŭ do, ƀòn Tring neh lơh geh Mpồl atbồ lòt nhơl mpồl bơtiàn, lơh gùng dà broă lơh; bơyai lơh bơsram tàp jơnau git wă lơh broă lòt nhơl; bơto mpồl đơs crih tamya mpồl bơtiàn; dong kờl lơh geh website, pang internet mpồl bơtiàn; mờ tơrbŏ bal mờ ală mpồl lơh broă lòt nhơl tàm càr bal mờ bơdìh càr nàng yal phan lòt nhơl. Jăt mò H’ Nưn Mlô, Cau lam bồ mpồl lòt nhơl mpồl bơtiàn ƀòn Tring đơs, tàm nam pa 2026 do, mò rơ̆p dờp geh ală rơndăp broă lơh bơsram tàp bè broă bơyai lơh broă ờs mờng, bơ̆t bơtàu broă lơh đơs jơnau pơn đik ờs mờng geh nùs nhơm mpồl bơtiàn, bơh tŭ hơ̆ ai geh phan lòt nhơl krơi is, pơgồp bal tàm broă prăp gàr, lơh geh uă bơta niam chài bơh làng bol kis bơh yau tàm do dê. Mò H’Nưn Mlô pà git:
“Añ neh hòi jà, lam ală oh mi cau ùr bè broă tus do rơ̆p tus bal bơsram tai nàng gơtùi lơh ală bơta niam chài, đơs jơnau pơn đik bè đơs Ei rei, kưt, khan,… lơh ngan bơsram hơ̆ sồng geh dơ̆ rơ̆p bơyai lơh dùl mang đơs niam bơnĕ ngan, jà jơh ală oh mi cau ùr, làng bol tàm ƀòn tus sền nàng iăt”.
Nam lài, ùr ơruh kòn cau K’Ho sơnđan măt là Ka Thuân ơm tàm sàh Hoà Ninh, càr Lâm Đồng neh lơh geh măt kă bro mai phan kòn cau Ka Thuân Minz, pơgồp bơnah ai phan soh ờs mờng bơh yau kòn cau K’Ho dê tus rềp rlau mờ cau ngui. Bơh broă mai phan, Ka Thuân pơgồp bal ồi yau mờ măy mŏk pa tŭ do nàng lơh gơlik geh ală phan bơna dipal mờ jơnau cau dê kờñ, mơkung yal uă, tăc phan bơh màng mpồl bơtiàn, rề ơnàng drà tăc blơi tus uă ƀòn lơgar, bè Bảo Lộc, Bảo Lâm. Broă lơh tơrlòng lài do ờ mìng pơgồp bơnah prăp gàr bơhiàn niam chài kòn cau K’Ho dê lơm mờ gam dong tăc ồi yau, lơh geh tai priă lơh geh ai làng bol ƀòn lơgar in.
Jơnau kơlôi lơh sơnđờm mŭt lơh broă “Cèng ồi yau tus mờ mờ tơl nă cau” bơh Ka Thuân dê neh lơh geh khà II Dơ̆ pơrlòng sơnđờm mŭt lơh broă tam gơl pa bơceh lơh càr Lâm Đồng dê nam 2024. Yal bè pơlam gùng tơngai tus, Ka Thuân kơ̆p kờñ pơn jăt tai bơtàu tơngguh măt kă bro phan, ai ồi yau cau K’Ho dê tus mờ uă cau rlau, bơh hơ̆ pơgồp bơnah lơh geh priă jền, dong làng bol ƀòn lơgar gơboh kờñ mờ prăp gàr broă lơh ờs mờng bơh yau: “Nam pa 2026, añ kơ̆p kờñ ngan cèng ală phan bơna bơh cau kòn cau he dê nàng bơtàu tơngguh lơh sa hìu bơnhă lài, tơnơ̆ hơ̆ kờñ cèng ală phan bơna do ràng tơlik tus càr nàng kơ̆p kờñ gơnoar ătbồ ƀòn lơgar càr Lâm Đồng sền gròi tus hìu mai cau K’Ho do dê, dong kờl bơcri priă bè ală măy mŏk phan ngui nàng ală bơyô ùr ơruh, ală cau mè tàm ƀòn lơh bal mờ añ”.
Tàm ƀòn Bu Ndoh, sàh Nhân Cơ, càr Lâm Đồng, làng bol chờ hờp ngan tŭ phan bơna neh geh lơh kơl jăp jơh, lơh sa suơn sre ngai sơlơ geh cồng nha mờ ală bơta phan tam jŏ tơngai geh kwơ bè kơphe, tiêu, sầu riêng. Nam pa do, ală bơta phan tam do ndrờm geh tơnhào uă, ai tơl bơta pràn kơl jăp nàng làng bol iang nùs lơh sa. Mò Thị Oanh, kòn cau Mnông, cau geh bơngă pin dờn tàm ƀòn Bu Ndoh, sàh Nhân Cơ pà git, ală tam gơl niam do gam pơn jăt tai lơh geh nùs nhơm pin dờn, ai geh bơta pràn nàng làng bol mŭt tàm nam pa mờ nùs nhơm chờ hờp mờ pin dờn, wèt tus rài kis ngai sơlơ kơl jăp, hờm ram mờ lơngăp lơngai:
“Rài kis làng bol tŭ do neh bơtàu tơnguh uă ngan, phan bơna, ồs đèng, hìu bơsram, hìu sơnơm neh tus jơh lơm tàm ƀòn. Mờ gơnoar broă là kwang bàng cau ùr, lơh broă đah mặt trận den añ kung gam pơn jăt tai lam làng bol bơsram bal, git bơta chài, ngui tàm broă lơh sa nàng lơh sa ngai sơlơ bơtàu tơnguh rơlao”.
Ồng Rmah Le, là kòn cau Jrai ơm tàm ƀòn Kte, sàh Ia Hrú, càr Gia Lai pà gĭt, nam lài trồ tiah ờ niam tŭ mìu càl rbŭt dờng geh sùm, mơya bơtuah ngan hìu bơnhă ồng kung gam lơh geh priă jền uă sơl bơh tam gơl chi tam. Hìu bơnhă ồng geh 5 lồ tàu, kàl pa do tơnhàu geh pơgăp 420 tơlak đong. Bal mờ priă prăp pềr lài hơ̆, hìu bơnhă neh lơh geh hìu pa niam tre kờp priă rlau 1 tơmàn đong. Wă rò sơnam pa tàm hìu pa, ồng Rmah Le brơn brài ngan: “Lài do tam bùm blàng, tam tơngời priă lơh geh ờ gŏ geh uă, tŭ do tam gơl tus tam tàu den priă lơh geh uă rlau. Den tàng bè hơ̆, rài kis hìu bơnhă bơtàu tơngguh uă đau, geh priă lơh hìu. Tơngai tus, añ kơ̆p kờñ càn priă anih priă jền dong kờl cau rƀah nàng gơtùi apah ù, rề ơnàng bă ù tam tàu”.
Viết bình luận