Tàm sàh tiah bơnơm Măng Ri, tiah geh 98% làng bol kòn cau Sơdàng ơm kis, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh neh gơgơs gùng lòt tờm tàm bơtàu tơngguh lơh sa. Ală nam do, bal mờ bơta sền gròi bơh Đảng, Dà lơgar mờ gơnoar ătbồ ƀòn lơgar dê, làng bol geh dong kờl chi sơntìl, bơto pơlam bơta chài, lơh bal tăc blơi phan bơna. Bơh hơ̆, uă hìu bơnhă neh geh priă jền kơ̆ kơl jăp. Mò Nguyễn Thị Anh Nữ, hìu kă bro chi sơnơm tàm thôn Đăk Viên, sàh Măng Ri pà gĭt:

“Bơh tŭ hìu bơnhă bơcri priă mờ bơtàu tơnguh bè kơnuh sơnơm Ngọc Linh den cèng wơl priă lơh geh kơ̆ kơl jăp ngan đau pah nhai ai hìu bơnhă in. Gơ wèt mờ bơta kwơ kơnuh sơnơm Ngọc Linh do là uă ngan, den tàng gơ kung bơtàu tơngguh uă rài kis ai hìu bơnhă in”.

Ờ mìng dong kờl chi sơntìl, ƀòn lơgar gam bơ̆t bơtàu ală anih lơh bal lơh gơlik, sền gàr mờ tăc blơi phan bơna mờ mpồl lơh sa kă bro. Tus tŭ do, pơgăp 300 hìu làng bol sàh Măng Ri neh tus bal broă lơh lơh bal do. Ồng Phạm Xuân Quang, Chủ tịch Anih duh broă Làng bol sàh Măng Ri pà gĭt, kơnờm gui niam bơta ƀươn ƀòn lơgar mờ lơh geh broă lơh broă sa jŏ jòng, khà hìu rƀah sàh dê gơmù uă ngan, tŭ do mìng gam hơđơm 10%. 

“Sàh bol hi geh bơta ƀươn, bơta pràn bè tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh, tàm bơta hơ̆ rơ̆p bơtàu tơnguh tờm chi lơh sơnơm tềng hơđơm mƀur brê, hơ̆ là kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Dơ̆ bàr là dong kờl làng bol tam brê, lơh geh tiah tàm pơnring ƀòn brê bơnơm ai tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh in kis dờng. Dơ̆ pe là dong kờl ală broă lơh broă sa ndai nàng làng bol in bơtàu tơngguh broă lơh broă sa, geh priă jền, dong làng bol klàs rƀah, mờ brồ guh lơh pas”.

Ờ mìng is Măng Ri, uă ƀòn lơgar tiah bơnơm Quảng Ngãi dê kung gam tam gơl pràn bơh dong kờl tơn tus dong kờl broă lơh kơnhăp jŏ, gơ jăt bal mờ bơta geh mờ bơta pràn bơh tơl tiah dê. Ồng Nguyễn Văn Sinh, Chủ tịch Anih duh broă Làng bol sàh Ba Động pà gĭt, gơnoar ătbồ rơcăng lài lòt sền ngan ngồn, bơsram uă broă lơh tơrlòng lơh sa geh cồng nha nàng dong làng bol geh broă lơh, kơ̆ kơl jăp rài kis.

“Tơngai do, ƀòn lơgar neh lòt bơsram mờng chài ală broă lơh tơrlòng lài bè tam prìt sơkò, plai màk mờ ală broă lơh tơrlòng lài ndai, ai tơl bơta ƀươn ngan ai làng bol in geh broă lơh broă sa, bơtàu tơngguh lơh sa tàm ƀòn lơgar, tơrmù ƀà broă pal lòt lơh sa ngai, ờ geh bơta ròng sền gàr oh kòn, hìu bơnhă”.

Ală broă lơh tơrlòng lài bơtàu tơngguh lơh sa dipal mờ bơta geh tơl ƀòn lơgar dê gam đơs nền cồng nha bơh jơnau lơh nền di ngan bơh Đảng mờ Dà lơgar dê tàm sền gròi rài kis làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau in. Ờ mìng dong làng bol geh priă jền sùm, ală gùng dà broă lơh gam pơgồp bơnah gàr jơng lơh broă ơm wơl tàm ƀòn tờm, bơtàu tơngguh lơh sa gơ jăt bal mờ sền gàr brê mờ sền gàr bơhiàn niam chài krơi is.

Nam 2026, Quảng Ngãi pơnđơl tơrmù khà hìu rƀah jơh gùt càr gơmù gam 1,47%, ndrờm mờ gơmù mờr 5 rbô 600 hìu rƀah, tàm hơ̆ kơnhoàl ù tiah tiah bơnơm gơmù rlau 3 rbô 700 hìu. Nàng lơh geh jơnau kờñ do, càr pơn jăt tai pơgồp bal priă jền bơh ală Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar tơngai bơh nam 2026- 2030, ngan là Broă lơh bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa, tơrmù rƀah kơnhăp jŏ mờ bơtàu tơngguh lơh sa – mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau mờ tiah bơnơm.

Ală sờh, gah mờ ƀòn lơgar gam kờp sền wơl, lơh sir ală broă jàu dipal mờ bơta geh mùl màl, săc rwah ală broă lơh tơrlòng lài lơh sa di pal mờ jơnau kờñ làng bol dê, lơh jăt niam gơnoar broă cau tờm bơh làng bol dê tàm bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa mờ gơmù rƀah kơnhăp jŏ. Ồng Hồ Trọng Phương, Kwang Lam bồ Sờh Broă lơh sa sươn sre mờ Tiah ơm kis càr Quảng Ngãi, pà gĭt:

“Ală ƀòn lơgar pal kờp sền wơl jơh ală broă jàu lài do, nàng tŭ ai lơh jăt ală broă jàu pa di rlau, dipal rlau mờ mùl màl ƀòn lơgar dê, pal jăt di bơta geh ngan nàng geh broă jàu pa, bơh hơ̆ dan Anih duh broă Làng bol càr ai lơh jăt broă rơndăp lơh loh làng. Jơnau kờñ tơngai bơh nam 2026- 2030 là mùl màl rlau, cồng nha rlau, cèng wơl rài kis niam rlau ai làng bol in”.

Bơh ală gùng dà broă lơh rềp mờ mùl màl tus ală broă lơh tơrlòng là broă lơh broă sa dipal, bơta lòt bal bơh gơnoar ătbồ mờ gah geh gơnoar dê tàm càr Quảng Ngãi gam bơtơl tai bơta pràn gơn kơnờm nàng làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau lơh niam bơta pràn dơlam is, brồ guh klàs rƀah, bơ̆t bơtàu rài kis hờm ram.