Rlau 15 nam lài, càr Lâm Đồng là dùl tàm ală tiah lòt lài gùt lơgar tàm lơh jat broă lơh tă tơm priă jền drơng ala tiah ơm kis brê, lơh geh tai bơta pràn nàng làng bol in rềp mềr mờ brê. Tŭ do, dùl tŭ tơngai pa gam pờ geh mờ tín chỉ carbon, pơn jat tai ai jơnau kờñ lơh ală bơta kwơ mờ brê dê cèng wơl gơ gơs bơta pràn ai bơtàu tơnguh in. Ồng Nguyễn Ngọc Phúc, Phó Chủ tịch Anih duh broă Làng bol càr Lâm Đồng, đơs là, broă lơh geh mờ bơtàu tơnguh geh drà tín chỉ carbon rơ̆p pờ geh tŭ tơngai niam nàng càr Lâm Đồng in hòi jà tă pơgồp tai bơta pràn ai broă lơh atbồ sền gàr brê mờ tơnguh uă bơta kwơ chi che brê dê:

“Gơwèt mờ càr Lâm Đồng bol añ rlau 1 tơlak lồ brê mờ khà chi che là 46%, is ồn geh uă ngan Brê dà lơgar, brê geh is kung là dùl bơta nàng bol añ in gơtùi lơh geh priă jền lơh sa bơh brê. Mơya carbon brê mờ drà tín chỉ carbon là gah gam pa, geh bơta mờng lơh broă uă, gơrềng tus uă gah, uă kấp mờ uă jơnau cih adat boh lam tơl jơnau sồr, broă lơh măi mok. Broă tus bal tàm gah do ờ mìng sồr pal sền gĭt bơta pràn bơh phan kwơ brê dê lơm mờ pal gàr niam ală adat boh lam, bơta jak chài, bơta song dơ pă, mờ bơta pràn sền gĭt cồng nha tơrmù ƀà nhơm ƀơ̆ lik bơdìh mờ broă jồp carbon”.

Nàng ngui niam bơta pràn bơh rlau 1 tơlak 100 rbô lồ brê tàm ală mpồl priă jền carbon, bơh bồ nam tus tŭ do càr Lâm Đồng neh lơh pràn ală broă lơh mblàng yal mờ bơto bơtê. Jơnau kờñ bơh càr dê là bơt bơtàu mpồl cau geh bơta pràn jak bơh sơn rờp nàng lam lơh ală broă lơh pơn jat tai tŭ ngan ngồn mŭt bal tàm drà tín chỉ carbon. Ồng Đinh Hữu Đạo, Phó Lam bồ Atbồ Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Dà Nhim, pà gĭt:

 "Bol añ neh lam lơh uă ngan broă  lơh mờ jơh ală bơta nàng gàr mờ gàr niam sùm chi che brê dê. Jơh nùs lơh gơrềng, tàm yal bal lam lơh broă lơh tăc blơi tín chỉ carbon".

Bal mờ mblàng yal, bơto pơlam, bơ̆t bơtàu mpồl cau, Lâm Đồng pơgồp bal niam mờ ală ƀộ, gah geh gơrềng nàng lơh jăt ală broă lơh mŭt bal tàm drà tín chỉ carbon jăt di mờ tơngume adat boh lam dê. Ồng Lê Thanh Sơn, Phó Kwang lam bồ Sờh Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis càr Lâm Đồng, pà gĭt, ală jơnau cih adat boh lam gơrềng bè tín chỉ carbon brê, broă lơh tín chỉ carbon tàm lơgar mờ dunia, neh geh mpồl lơh broă lam lơh tus ală mpồl tờm brê mờ ală mpồl geh gơrềng:

"Tỉnh ủy, Anih duh broă Làng bol càr  neh jàu ai Sờh Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis càr in kơlôi sơnơng ală jơnau sồr adat boh lam nàng tă pơgồp jơnau đơs dan lam lơh ală kơrnoat tus bal tàm drà tín chỉ carbon. Sờh kung neh tă pơgồp jơnau đơs Anih duh broă Làng bol càr bơyai lơh pơrjum yal tơngĭt ală jơnau sồr adat boh lam, adat boh lam geh gơrềng bè tín chỉ carbon brê, broă lơh tín chỉ carbon tàm lơgar mờ ală lơgar nàng ală mpồl lơh broă tờm sền gàr brê mờ ală mpồl geh gơrềng in git, tơnguh jơnau git wă, git broă lam lơh jat tàm tơngai tus".

Tơngai bơh nam 2026-2030, càr Lâm Đồng gĭt nền bơtàu tơnguh, mŭt bal tàm drà tín chỉ carbon là kơnòl broă tờm; gàr niam ngan ngồn mŭt bal tàm drà tàm nam 2028. Tus tŭ do, neh lam lơh Jơnau ring bal tă tơm tơrmù ƀà tuh nhơm ƀơ̆ bơdìh (ERPA) tiah đah Jum tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên; gam lơh sir jơnau yal tơngĭt brê, tơnguh uă cồng nha broă lơh was sền, Yal jơnau,  Sền gĭt (MRV) mờ măi mok sồ mờ rùp sền bơh ngài.

Tiến sìh ồng Đỗ Văn Thông, Kwang lam bồ Phân viện Lùp khàu Rơndăp ù tiah brê đah jum dà lơgar, đơs là, Lâm Đồng pal bơ̆t bơtàu dùl gùng dà broă lơh mờ ală broă lơh ngan ngồn nàng tus bal tàm drà tín chỉ carbon. Broă sơnrờp kờñ pal lơh là sền wơl kờp sền bơta geh ngan, bơta pràn tín chỉ carbon, bơ̆t bơtàu tơngume rơndăp broă rơwah jơnau kờñ, drà lơh broă tus bal drà kă bro… Mờ kung lơh sir bơ̆t bơtàu geh ală jơnau yal tơngĭt kờñ pal geh:

 "Ală jơnau yal tơngĭt sơnrờp càr Lâm Đồng kờñ pal rơcang mơ tơn bè là broă lơh bè lùp sền kờp sền brê tŭ do ală càr jơh gùt lơgar gam lơh den neh geh kờp dŭ khà carbon. Bơh tŭ do tơn pal gĭt nền là ală jơnau yal lơi mờ bol he lơh geh jơnau sồr bơh MRV dê hơ̆ là sền sơ wì tơnơ̆ do mờ ală jơnau yal lơi ờ hềt lơh geh mờ bol he kờñ pal kờp was, lùp sền bơtơl mơ tơn crăp rcang nàng tus bal tàm broă lơh mờr tus in”.

Nàng gàr niam tŭ tơngai mut tàm drà tín chỉ carbon tàm nam 2028, Lâm Đồng gam kờp sền, đal git ală tiah geh bơta pràn, ai lài brê geh is, brê bồ tô dà mờ ală tiah geh bơta kuơ uă li la siñ học uă. Bal mờ hơ̆, càr rơcang ală bơta kờñ pal geh nàng bơt bơtàu rơndap broă lơh carbon kâp ƀòn lơgar, gàr niam di mờ jơnau sồr mờ ờ lơh gơ rềng tus broă rơndap lơh tơrmù ƀà tuh tơlik nhơm ƀơ̆ bơdìh dà lơgar dê. Sền wơl bè ală broă rơcang lơh do, ồng Phạm Hồng Lượng, Phó Lam bồ Kụk Lâm nghiệp mờ Kiểm lâm, Bộ Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis, pà gĭt:

"Ală broă lơh loh làng ngan bơh càr Lâm Đồng dê là niam ngan. Bơh ală cau atbồ tus ală cau tờm sền gàr brê, ală gah geh gơrềng geh bơto pơlam, geh yal tơngĭt ală jơnau tơngĭt, ală jơnau git wă, ală jơnau sồr bơh sră nggal geh gơrềng adăt boh lam dê. Ală broă lơh pơn jăt tai bơh Lâm Đồng dê hơ̆ là lơh ngan ngồn, mùl màl mờ broă lơh sền git ală tiah geh bơta pràn, den geh ală jơnau kơlôi sơnơng nàng bơ̆t bơtàu ală rơndăp broă lơh mờ dan cih mat tàm mpồl cih mat dà lơgar nàng bol he gơtùi lam lơh".

Bơh ală bă brê geh uă bơta pràn, Lâm Đồng gam ơm tềng đăp tŭ tơngai niam lơh geh dùl bơta pràn priă jền pa bơh drà tín chỉ carbon dê. Mờ nùs nhơm jơh nùs  lơh ngan lam lơh jat di gùng dà broă lơh, "kơrhia – song dơ pă - geh cồng nha - kơ̆ kơl jăp", Lâm Đồng rơ̆p geh tai priă jền kwơ màng ai broă lơh atbồ, sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê in. Mờ kung pờ geh tŭ tơngai niam lơh niam wơl rài kis lơh broă sa, tơnguh bơta kwơ bơh brê dê mờ tă pơgồp ngan ngồn tàm jơnau kờñ tơrmù ƀà tuh tơlik nhơm ƀơ̆ bơdìh, drơng mờ tam gơl trồ tiah.