Ală ngai do, tềng Ƀlàng rơndeh par ală lơgar Cam Ranh, broă sền gròi kòp geh lơh nền nòn. 7 nơm măi was bơta duh să jan bơh ngài geh crăp tàm tiah cau mŭt tàm lơgar. Mpồl lơh sơnơm tơnguh broă sền gàr ngai kung bè mang, gàr niam broă sền gròi kòp nền nòn tus jơh ală cau năc. Bal mờ hơ̆, ală anih cih jơnau bơto sồr rơcang kơrian mờ kòp geh ơn tàm uă tiah ƀuơn sền ngan, jơnau bơto sồr cau năc rơcang lài sền gròi bơta pràn kơl dang să jan mờ pơgồp bal mờ cau lơh sơnơm tŭ geh tơngŏ bơta ni sơna.

Tus tŭ do, git nđờ rơbô dơ̆ cau năc mŭt tàm lơgar neh geh sền gròi kòp mờ yal broă lơh sơnơm di jăt mờ jơnau geh ai. Ồng Lê Văn Tùng, Kwang lam bồ Anih tờm Gròi sền kòp tê jê să ală càr càr Khánh Hoà pà git: “Cau năc tŭ tus mờ ƀlàng rơndeh par ală lơgar Cam Ranh den 100% ndrờm pal lòt gan măi was bơta duh să jan lơh geh is. Gơwèt mờ cau di lah geh pin pơrdah lòt bơh tiah gơtìp kòp ha là geh pin gơtìp mờ virus Nipah, kwang bàng sền gròi kòp rơ̆p cèng cau năc do mŭt tàm tiah tam cah is ing, sền tơl ală jơnau tơngit bè kòp tê jê să. Di lah kờñ den rơ̆p yal nàng ală anih lơh broă atbồ dà lơgar in nàng cèng cau năc do tus hìu sơnơm rềp ngan nàng sền gròi, ai mhàm xét nghiệm”.

Ờ mìng tềng mpồng nhàr lơgar, broă jăt sền kòp gơtờp kung geh gơguh tàm jơh gùt càr. Anih tờm Sền gròi kòp tê jê să càr Khánh Hoà sền gròi nền nòn bơta gơlik geh bơh kòp gơtờp tàm dơlam mờ bơdìh lơgar, lơh pràn broă jăt sền tàm mpồl bơtiàn mờ ală hìu sơnơm, di tŭ gŏ, lùp sền mờ bơsong ală cau geh pin gơtìp kòp. Tàm tŭ hơ̆, gah lơh sơnơm càr ai broă sền gròi bơh mpồng nhàr lơgar bal mờ mpồl bơtiàn kung gam là broă lơh nàng rơcang lài kwơ màng ngan, nàng gŏ gờñ ală cau geh pin bơh sơnrờp tơn. Ƀák sìh Huỳnh Trọng Tân, Lam bồ gah Rơcang kơrian mờ kòp gơtờp, Anih tờm Gròi sền kòp tê jê să càr Khánh Hoà pà git: “Tàm nùs nhơm sền gròi niam mpồng nhàr lơgar bal mờ mpồl bơtiàn jăt jơnau sồr bơh Kụk mờ Sờh Lơh sơnơm dê, tŭ do ờ hềt geh gŏ cau lơi gơtìp kòp, mơya bol añ kung gam rơcang lài ală tiah nàng sền gròi kung ndrờm bal bè kòp Kovid-19 sơl, mờ pơgồp bal mờ ală mpồl lơh broă nàng bơtơl phan lơh broă sơm kòp tŭ kờñ”.

Kòp tài virus Nipah là kòp gơtờp gơwèt mpồl A, geh bơta pràn lơh gơtờp bơh phan 4 jơng tus kòp bơnus bơh bơh kòn bơnus tus kòn bơnus, mờ khà gơtìp chơ̆t kờp dŭ bơh 40 tus 60%. Tŭ do ờ hềt geh vaccine mờ sơnơm sơm bời. Tàm bơta lơgar Ấn Độ dờp geh ală cau geh pin gơtìp, bơta di gơlan tus tàm lơgar kung gam geh ngan. Tềng đăp mờ bơta mùl màl do, gah lơh sơnơm càr Khánh Hoà pơn jăt tai geh sùm broă rơcang lài uă, bơto sồr làng bol tơnguh uă broă rơcang lài, rơcang lơh ală gùng dà broă lơh nàng rơcang mờ kòp ai să tờm in, pơgồp bal nền nòn mờ anih lơh broă lơh sơnơm nàng sền gàr niam bơta pràn kơl dang să jan ai să tờm bal mờ mpồl bơtiàn in. Tàm đah sơm kòp, bơta tờm tŭ do là gàr niam broă tam cah is nền nòn mờ lơngăp lơngai ai jơh cau kòp bal mờ cau lơh sơnơm. Tàm Hìu sơnơm Kòp Nhiệt đới càr Khánh Hoà, tiah tam cau is geh ai krơi is ngan, gùng lòt tam cah is, tơl ală khà sơnơm, cau lơh broă bal mờ phan dong kờl. Ƀák sìh Lý Thế Huy, Phó Kwang lam bồ drơng broă lơh tàm Hìu sơnơm Kòp nhiệt đới càr Khánh Hoà pà git: “Hìu sơnơm neh rơcang lài cau lơh broă, phan lơh broă, anih sơm kòp geh tơl nàng tam cah is, tam pà is gùng lòt, tơl khà sơnơm, cau lơh broă bal mờ phan lơh broă nàng drơng tàm broă rơcang lài kung bè sơm kòp tŭ geh bơta kòp gơlik geh”.