Tàm ală ngai do, Gah Kòn dềt tơrgùm bal, Hìu sơnơm Uă gah tiah Tây Nguyên càr Dăk Lăk sùm tàm bơta hăt ir cau, mờ bơnah uă cau kòp mprơm gơlik mhàm. Gam sền gàr sao 6 sơnam sơm kòp mprơm gơlik mhàm tàm do, ồng Y Noel Byă, bơh sàh Ea K’tur, pà git, sao ồng dê gơtìp duh să sùm rơlao dùl poh do. Lài ngan, hìu nhă blơi is sơnơm tơrmù duh nàng ai sao in hùc mơya ờ geh cồng nha. Mìng tus tàm tŭ kòp gơtìp jŏ mờ geh tơngŏ jroă rơlao, hơ̆ sồng cau tàm hìu nhă cèng kòn tus piam kòp tàm hìu sơnơm. “Sao gơtìp duh să, duh să uă ngan, was gŏ tus 40 độ C. Tus tàm di pơgăp 2 jơ àng drim ngai bal was kung gam 40 độ C sơl, sao kung gam duh să uă den tàng cau tàm hìu cèng sao tus hìu sơnơm nàng sơm”.

Kung ndrờm bè hơ̆ sơl, oh Phùng Lê Gia Phú mŭt piam kòp tơnơ̆ mờ mờr dùl poh duh să uă. Oh pà git, lài mờ tŭ gơtìp kòp tài bic ờ dang kơmùng, ơdŭ bơsram bơtơl kung geh uă sơmăc. “Kòn bic ờ dang kơmùng, hơ̆ sồng tàm hìu bơsram bơtơl kàl rơlô bơkang kòn dê geh uă sơmăc. Ngai dơ̆ poan poh lài, tơnơ̆ mờ tŭ neh jơh bơsram rê, kòn gơtìp sơmăc kăp hơ̆ sồng duh să tus 40 độ C”.

Băk sìh Trần Thị Thúy Minh, Kwang lam bồ gah Kơnòm dềt tơrgùm bal, Hìu sơnơm uă gah tiah Tây Nguyên pà git, pah ngai gah do dờp rơlao 40 nă kơnòm dềt gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm, gơguh di pơgăp 15% pơn drờm mờ tŭ do nam lài. Bơnah uă cau kòp bơh 1 tus hờ đơm 15 sơnam, tàm hơ̆ geh uă kơnòm mŭt piam kòp neh jơla mờ bơta tơngŏ duh să uă mờ jŏ tơngai, rơtơs jơng tê ha là geh tơngŏ yal lài gơtìp gơrềng bal. Jăt ƀăk sìh Minh đơs, nàng kơrian kòp mprơm gơlik mhàm geh cồng nha, làng bol pal sơrbì sơmăc lik bơdìh tiah kis mờ rơcang cih vaccine ai kòn dềt in, geh tŭ geh bal cau dờng.

Băk sìh Trần Thị Thúy Minh pà git: “Gùng dà broă kơrian mờ kòp geh rơcang ngan là cit vaccine kơrian kòp. Tŭ do, he neh cit vaccine kơrian kòp mprơm gơlik mhàm niam ngan mờ geh cồng nha ai kòn dềt mờ cau dờng in. Di lah ờ hềt cit vaccine den kung pal geh jơnau bơto bơtê nàng kòn dềt in git pleh mờ kis, lơh broă ha là nhơl tàm ală tiah geh uă sơmăc kăp. Mờ di lah kòn dềt ờ bơtoah gơtìp kòp den pal gờñ cèng tus hìu sơnơm rềp ngan nàng geh kham, sền git, tam cah mờ sơm kòp di tŭ”.

Bơh bồ nam tus tŭ do, càr Dăk Lăk dờp geh mờr 2 rơbô 500 nă cau gơtìp kòp mpơm gơlik mhàm tàm 102 sàh, sơnah ƀòn, gơguh di pơgăp 10% pơn drờm mờ tŭ do nam lài. Ală tiah gơtìp kòp uă tơrgùm tàm ală sàh Ea Na, Ea Drăng, Ea Súp, Phú Hoà 1 mờ sơnah ƀòn Buôn Ma Thuột. Ƀăk sìh Hoàng Hải Phúc, Kwang lam bồ Anih tờm rơcang kơrian mờ kòp gơtờp càr Dăk Lăk pà git, khà cau gơtìp kòp gơguh tài geh bơh uă bơta, tàm hơ̆ bơta kơlôi rơcang ngan là broă ờ sền gròi bơh ờ uă làng bol dê. Geh uă hìu nhă ờ hềt geh broă lơh kloh niam tiah kis, sơrbì phan kờn dà ha là pơgồp bal mờ gah lơh sơnơm tàm broă lơh kloh tiah gơtìp kòp. Bơdìh hơ̆ tai, broă rơcang pleh mờ kòp tàm ƀòn lơgar kung tìp uă kal ke. Trồ tiah mìu tơngai ni sơna lơh gơmù cồng nha ƀồm dà sơnơm; uă hìu sơnơm ờ tơl măi ƀồm mìng geh ngui tàm gah do, pal kơ̆p broă dong kờl bơh hìu sơnơm dờng; priă blơi dà sơnơm mờ phan lơh broă gam ờ uă.

Jăt ƀăk sìh Phúc đơs, gah lơh sơnơm neh sồr ală hìu sơnơm sàh, sơnah ƀòn rơcang lài tơl mpồl lơh broă, phan lơh broă jăt gùng dà broă lơh “4 tàm tiah hơ̆ tơn”, mờ lơh mhar broă mblàng yal, lam sồr làng bol pơs wàs kloh niam tiah kis, gơsơ̆t kih dà, phan lơh gơtìp kòp mờ rơcang dan mờ càr bơtơl priă nàng geh sùm broă lơh rơcang kơrian kòp gơtờp. “Bol añ neh sồr Hìu sơnơm tàm ală sàh, sơnah ƀòn pal rơcang lài mờ gùng dà broă lơh 4 tàm tiah hơ̆ tơn. Tŭ lơi sơrlèt rlao ir mờ bơta pràn den yal mờ Sờh Lơh sơnơm càr, ală Hìu sơnơm nàng geh dong kờl mơ. Mblàng yal, pơlam làng bol pơs wàs kloh niam hìu đam mờ tiah kis gùt dar”.

Kòp mprơm gơlik mhàm là kòp gơtờp, gơtùi rơcang kơrian geh cồng nha, mơya mìng tŭ lơi tơl nă làng bol tam gơl jơnau git wă mờ lơh broă. Tàm bơta khà cau kòp pơn jăt tai gơguh tàm càr Dăk Lăk, broă rơcang gơsơ̆t kih dà, phan lơh gơtìp kòp, sơrbì phan deh tăp bơh sơmăc, rơcang bañ ai sơmăc kăp, cit vaccine di jăt jơnau bơto sồr mờ tus mơ hờ hìu sơnơm tŭ geh tơngŏ pin pơrdah, nàng ờ mìng sền gàr să tờm mờ gam pơgồp bal tàm broă kơrian kòp gơtờp uă tàm mpồl bơtiàn.