Tiah is ồn Lý Sơn, ală ngai ơm rlô chờ pa do, mpồl cau tus sền, sền gĭt bồt sùm gal ngan cau. Ờ mìng gơ kờñ tài bơh nùs nhơm brê bơnơm, Lý Sơn gam cèng tus ai năc lòt nhơl in ală sền gĭt niam chài is ồn ngan.

Tàm dơ̆ do, dơ̆ lơh Yàng duh khoai kah ưn ngài, hòi dan ai lơngăp lơngai ai ală cau ling Hoàng Sa in geh bơyai lơh yŭ rơyùm, gơ hòi gơ jà bơta sền gròi bơh gal ngan năc lòt nhơl, pơgồp bơnah lơh tơngŏ wơl mờ jờng rơ bơta kwơ kah yau gơnoar tờm dà lềng bồt bơlào. Tơnơ̆ hơ̆, dơ̆ lơh chờ tàm pơrlòng plung cèng rùp 4 nơm phan kwơ màng geh bơyai lơh duh hồl tàm dà lềng, gơ hòi gơ jà làng bol mờ năc lòt nhơl tus pơn iờng, lơh geh nùs nhơm dơ̆ lơh chờ dê hô hơng ngan.

Tàm gùng lòt sền gĭt bồt, bơnơm Thới Lới, tiah is ồn Lý Sơn là tiah ơm rlô ờ gơtùi lời tĕ. Bơh bồ bơnơm, năc lòt nhơl gơtùi sền gŏ tus tàm dà lềng tơlir dờng ơning ơnàng, sền gĭt wil tơl bơta niam bơnĕ bè ờs, dờng ơnàng bơh bồt kwơ màng. Bi Nguyễn Đức Tiến, tus bơh càr Hưng Yên sền gĭt bè do: “Tŭ tus tàm do oh gŏ dà lềng bồt bơlào niam, tơlir; nhơm lơngơm mrềt mờ sàng goh. Di lah geh tŭ tơngai den ală bơyô kơnòm să tus tĕ tàm Lý Sơn dùl dơ̆”.

Ờ mìng geh dà lềng bồt bơlào, ală tiah tus brê bơnơm, niam chài tàm ù tiah càr Quảng Ngãi dê kung gơ hòi gơ jà uă ngan năc lòt nhơl. Trồ tiah kàl do trồ tơngai niam ngan, lơngơm mrềt, nhơm sàng goh neh geh ală bơta ƀuơn ngan nàng năc lòt nhơl in dờp lèng ală broă lơh ơm rlô să, tus sền tàm ală ƀlàng bràs dà lềng, ñjrùh dà, dà dờng dà croh. Broă lơh lòt nhơl nam do pà gŏ năc lòt nhơl ai lơh lài rơwah ală tiah geh nhơm lơngơm mrềt, cềng bơta niam chài, pơgồp bal sền gĭt mờ ơm rlô să.

Tàm sàh Măng Đen (kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum yau), nùs nhơm dơ̆ lơh chờ geh bơyai lơh duh hồl mờ ală ròt broă lơh niam chài- lòt nhơl geh bơyai lơh niam ngan. Pơn rơ là dơ̆ lơh chờ gùng drà mờ ală dơ̆ lòt pơdar tàm gùng, ràng tơlik đơs crih tam ya jat kềng gah gùng dờng dà lơgar 14. Ală săp ntas cing mồng, gùng tam ya xoang bơrlŭ bal mờ ală dơ̆ ràng tơlik lòt cah càng èk, bơka să jan lơh geh ù tiah lơh chờ àng gơ crà, gơ hòi gơ jà năc lòt nhơl. Ală broă lơh tìp mat lơh kwèng đah cau đơs crih mờ năc lòt nhơl kung pơgồp bơnah lơh geh bơta rềp mềr, lơh gơrề uă nùs nhơm chờ hờp.

Tŭ trồ mang mù, drà phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre mờ phan lơh sơnơm Măng Đen gơ gơs tiah pơrgon ờ gơtùi ờ geh. Ù tiah drà hô hơng mờ ƀong đèng, ală phan sa mờ phan sa bơkah is ồn bơh tiah kơh bơnơm dê. Năc lòt nhơl gơtùi lòt jơng tơl tàm cơldŭ ràng tăc phan, sa ală phan sa barah barài, jòi gĭt phan bơna bơkah pơn rơ ƀòn lơgar dê mờ sền gĭt bơta rềp mềr, kờñ gơboh năc bơh làng bol tiah do dê. Bi Đặng Phương Lan, tus bơh ƀòn dờng Đà Nẵng neh uă dơ̆ tus Măng Đen lòt nhơl, pà gĭt: “Pah dơ̆ tus Măng Đen, gơ lơh bè mang lơi bol añ kung tus tàm drà. Ờ mìng tài bơh nùs nhơm hô hơng lơm mờ gam tài bơh tiah do tơngŏ bềng bơhiàn niam chài is, niam ngan mờ gơ hòi gơ jà ngan”.

Dùl sền gĭt pa gam geh uă năc lòt nhơl kờñ ngan là sền gĭt kơphê tiah mrềt tàm Măng Đen. Tàm ù tiah brê nho lơngơm mrềt, năc lòt nhơl hùc dà kơphê mờ tus bal tơn tàm broă klài dà kơphê mờ tê, jòi gĭt broă lơh bơh gar kơhê tus tơl ntờc dà kơphê hùc. Tơl khòc kơphê ờ mìng cèng bơta bơkah krơi is ngan lơm mờ gam geh uă jơnau yal bè ù tiah mờ kòn bơnus tiah do dê.

Mò Vũ Thị Hồng Phương, Kwang lam bồ Anih tờm tăc blơi drơng broă dà lơgar sàh Măng Đen, càr Quảng Ngãi pà gĭt, broă lơh sền gĭt kơphê tiah mrềt nàng kờñ tơnguh uă bơta kwơ phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre mờ yal tơngĭt mat kă bro phan ƀòn lơgar dê. Bơh ală khòc kơphê klài mờ tê, dùl ròt ală bơta kwơ hời rơ hời lơh geh, bơh tàm tơrbŏ bal lơh sa, lơh gơlik phan tus lòt nhơl, pơgồp bơnah sơlơ tơnguh tai bơtàu tơnguh lơh sa tiah do dê. Mò Vũ Thị Hồng Phương pà gĭt tai: “Bơh broă lơh do, sàh Măng Đen kơ̆p kờñ tàm tơrbŏ bal mờ ală mat kă bro kơphê tiah mrềt bal mờ gơ̆p. Bơh hơ̆, lơh geh ù tiah sền gĭt ai năc lòt nhơl in, li la phan bơna lòt nhơl tŭ năc lòt nhơl tus sền tàm Măng Đen, pơgồp bơnah yal tơngĭt uă ală phan bơna lòt nhơl ƀòn lơgar dê”.

Bơdìh ală sền gĭt, uă broă lơh niam chài- lòt nhơl ờs mờng bơh yau kung geh bơyai lơh duh hồl bè tàm pơrlòng plung, hô đơs jơnau còi, dơ̆ lơh chờ phan sa, dơ̆ lơh chờ gùng drà, pơgồp bơnah lơh li la tai gùng lòt bơh năc lòt nhơl dê tus mờ Quảng Ngãi. Bơta li la tàm phan bơna lòt nhơl ngai sơlơ geh tơnguh uă bơta gơ kờñ bơh ù tiah Quảng Ngãi dê.