Trong không gian đám cưới của người Nùng ở các tỉnh miền núi phía Bắc, nét đặc sắc nhất là những cuộc hát đối đáp giữa hai họ, thường được gọi là hát "cỏ lẩu" (khúc hát quanh chén rượu mừng). Do tính chất quan trọng của nghi lễ này, các thành viên trong đoàn đi ăn hỏi, rước dâu phải là những người có tài ứng tác, am hiểu luật thơ và đối đáp linh hoạt.

Các thủ tục từ xin đường, xin mở cổng đến lúc trao sính lễ đều không dùng lời nói thông thường mà cất lên thành điệu cỏ lẩu nhịp nhàng. Nói về nghệ thuật này, ông Lương Văn Hùng (xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang) mô tả: "Hát đám cưới thì hát từ hai bên thông gia. Từ lúc con còn nhỏ đến bây giờ. Hát về ăn hỏi, nhà gái thì nhà trai sẽ hát trước. Hát xong đến gần nhà thì cũng không cho vào. Xong đang bảo là sợ anh là đi nhầm đường hay nhầm nhà. Nhà em là có con gái là không được xinh xắn mà cũng không được tốt đẹp thì sao lại lạc vào nhà em. Bên gái lại đáp như thế".

Lời ca tiếng hát chính là chiếc chìa khóa để "mở lối". Khi nhà trai đến đón dâu, nhà gái thường lập ra những "cửa quan" thử thách bằng cách đặt trước cửa một ghế băng dài, trên để 4 hoặc 6 chén rượu nếp thơm nồng (ngụ ý có cặp có đôi). Phù dâu hát trước để thử tài, phù rể phải bám vào ý bài hát để đối lại thật tinh tế.

Cuộc hát diễn ra rộn ràng trong tiếng cười của cả hai họ. Nếu nhà trai bí từ, thua cuộc sẽ phải chịu phạt uống rượu và đưa quà bánh thì nhà gái mới mở cửa. Qua được cổng, những câu hát tiếp tục dẫn lối nhà trai vào nhà chính để tiến hành giao sính lễ. 

Bà Hoàng Thị Đao (xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, nghi thức thưa chuyện trong đám cưới người Nùng diễn ra ở cả hai lượt, khi nhà trai đến nhà gái và khi nhà gái đưa dâu sang nhà trai. Tiếng Nùng gọi phần thưa chuyện này là pây lẩu. Trong nghi thức, nhà gái công bố và bàn giao những lễ vật chuẩn bị cho cô dâu, nhà trai cử người đại diện tiếp nhận và kiểm tra lễ vật.

Đỉnh cao cảm xúc trong đám cưới người Nùng chính là thời khắc chuẩn bị đón dâu về. Lúc này, làn điệu cỏ lẩu chuyển sang âm hưởng sâu lắng, bùi ngùi. Tiếp nối bài hát xin dâu của nhà trai và lời đáp của nhà gái là những khúc hát nghẹn ngào căn dặn con gái trước lúc về nhà chồng.

Ông Lương Văn Hùng (xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, những câu hát trong lễ cưới thường nhắc đến công lao cha mẹ nuôi con từ nhỏ, sự vất vả của người mẹ, người cha. Khi cô gái về nhà chồng, nhà trai gửi lời cảm ơn gia đình bên ngoại đã nuôi con khôn lớn, đồng thời hứa sẽ cùng nhau bảo ban đôi vợ chồng trẻ làm ăn, xây dựng gia đình. Nhà gái cũng gửi gắm con gái với mong muốn dù con còn nhiều điều chưa biết, gia đình nhà chồng sẽ tiếp tục chỉ bảo, yêu thương. Cuối cùng là những lời chúc đôi trẻ hạnh phúc, sinh con khỏe mạnh, gia đình thuận hòa.

Qua những câu hát đối đáp trong đám cưới, người Nùng gửi vào đó lời cảm ơn cha mẹ, lời dặn dò đôi trẻ và cách ứng xử giữa hai gia đình. Những làn điệu cỏ lẩu vì thế không chỉ đi cùng nghi lễ cưới hỏi, mà còn lưu giữ những lời ăn tiếng nói được trao truyền qua các thế hệ./.