Bein mang tay di sang sa-ai Hùng Ky

 

Xã Phan Hiệp, huyện Bắc Bình hu labaih 90% bhap bini bangsa Cam, lac sa dalam 4 xã hu rilo bhap bini Cam abih di tỉnh Bình Thuận. Raidiuk bhap bini dalam xã hu patagok mboh di meta. Sang bac hu padang ngak praong, siam; jalan mbak dalam palei hu tuh bê-tông, hacih sa-at, daong ka mikva nao mai saong pajeng ba pandap panda hu mbuan lagaih. Ong Nguyễn Biểu Dương daok xã Phan Hiệp, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận brei thau: “ Cam pak ini meng kan diah rambah rambeip, anek naih hu noa gruk akhar tapuk…. ”

Tuk vak tapa, karja pak ini ieu pataom hu jaik 200 tỷ đồng buh tame ngak dom bruk dalam bhum urang bangsa Cam, yau ye: jalan mbak, ribaong kraong, binek kavei, sang bac, balai y tế, ia pandar di palei pala. Tal urak ini, dom danak dak nan di dom palei Cam tagok hu cambaic laic.

Tui bruk ramik veik gah ngak nong, dom palei kham jak ba bhap bini Cam salih jalan pala, jalan ngak,, pandar dom ilamu kỹ thuật, ramik veik janih phun pala, athur raong lagiah saong taneh riya di bhum palei. Meng nan, hu rilo bruk pala drak, raong glang ba mai kein laba, yau brei mboh bruk tari tarieng, hadah krah di urang Cam Panduraga. Pagap yau bruk pala njam hacih di sa-ai Nguyễn Văn Hải daok di palei (Patuh) Tuấn Tú, xã An Hải, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, ngak tui jalan birau piah patak pataom ia, takik jien blei khak, jru pacang caga halak halin, njam patam tamuh siam, duah hu jien tame ka baoh sang. Sa-ai Hải brei thau: “Dahlak pala meng 7 tal 8 sào tamun, paik pablei hu meng 8 tal 10 triệu đồng, kaoh abih jien buh tame ngak daok laba labaih 5, 6 trieu…”

Jeng di bhum taneh cuah xã An Hải, huyện Ninh Phước, bhap bini Cam khang hatai buh jien tame ngak jalan pruh ia patak pataom pala măng tây xanh hacih sa-at. Ong Hùng Ky - Yam ndoc HTX Măng tây xanh Tuấn Tú brei thau, dahlau diah mikva kaoh blaoh pablei veik ka urang blei salih, yaom kaom tuk glaong tuk biar, urak ini tapa HTX, dom baoh sang hu pambuak harak pablei măng tây hacih sa-at ka doanh nghiep, dom labik pablei salih di Ban raya HCM. Yau nan min, kayua langik pandiak dui atah lavik harei, nan ye labik ini bhian kurang ia pruh:

“Sang dahlak pala sa janih măng tây, tuk pala langik pandiak bhang dui atah yau nan ye gaok tuk kurang ia pruh…”

Tui muk Pi Năng Thị Thuỷ - Akok Mban bangsa  tỉnh Ninh Thuận, langiu di dom bruk ngak hu nan, bhap bini Cam di bhum taneh Paduranga jeng dang anak rilo kan kandah, nan lac: kurang ia pruh, ia pandar; baoh sang kathaot daok ralo jaik 10% dut saong bhap bini Cam.

“ Tukvak anak tal, khol dahlak caong khin dom gah pambuak tal hu dom jalan ngak samu gauk jang piah daong ka bhum urang bangsa takik jhul samar jang bruk patrun baoh sang kathaot khang kajap, samar dui jaik sumu bruk kathaot meda di dom labik dalam tỉnh”

Piah daong ka bhap bini Cam di bhum taneh Paduranga cak rok patagok dalam tukvak anak tal, langiu di bruk buh jien tame padang ngak sumu gauk dom binek ia, kraong ribaong di mblang hamu piah pala drak, dom pakat karja njauk sangka tal bruk patagok gah dulich bhap bini bhum urang Cam. Thau ngak ka dom kan kandah di pandiak, di hangin pambuak saong dom ilamu siam ghieh di urang Cam piah ngak jeng labik dui pachreih urang mai rivang main dulich.

Ndem tal bruk tani tanat xã hội bhum urang bangsa Cam dalam tukvak mai ngak bruk haong dua tỉnh Bình Thuận saong Ninh Thuận di kreh 7 meng blaoh, ong Trần Quốc Vượng - Ủy viên Mentri Chính trị, Thường trực Ban Bí thư caong khin 2 tỉnh ini  caik hatai tal bruk pala drak saong ia pandar ka bhap bini.

“ Urak ini, khol drei hu ia piah ka mikva pandar lac siam paje, blaoh daok ia piah ngak mbang pala drak tra. Dalam quy hoạch hu 1 bruk ini dom sa-ai njuak caik hatai nan lac padang ngak dom binek ia min brei hu bruk pambuak gauk piah khol drei parabha nyu dreih yau parabha điện. Urak ini, urang lac biến đổi khí hậu ye drei brei ngak randap haong nyu.”

Mai veik haong bhum taneh Panduranga – bhum taneh bak pandiak hangin, mai veik saong labik hu ragam tamia Si-va meng kan, mai haong harei Ka-tê hu sap Gi-nang, Saranai…gam saong sap daoh di dom palei Cam yau pabak prein khang, hatai jia ka dom urang Cam kham dak padang puk palei dak harei dak siam ghieh, kaya meda jang./.

Urang lang: A.Nghiêm - 22/8/2020


 

HỆ PAPAR SAP BANGSA VOV4 BHUM BAN RAYA HCM

Labik daok: 7 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Bến Nghé, Quận 1, TP.Hồ Chí Minh
Pho Yam ndok PT : Nguyễn Ngọc Năm
Phaok yam ndok: Cao Thị Thoa, Trần Xuân Thân