Tơơm mắm ơy loih lâng đhanuôr zr’lụ đác k’rịa Cà Mau. Gluh đăh đong nắc đhanuôr coh đâu ơy lêy tơơm mắm zập ooy. Nắc lâh mơ choh pa chăm, pa dưr du lịch nắc tơơm mắm căh dzợ rau pr’đươi vêy chr’năp kinh tế. Ha dợ lâng tr’pang têy g’lăng z’hai âng đay đh’rưah lâng cơnh bhrợ têng liêm t’mêê, t’cooh Mai Lam Phương ặt đhị thị trấn Cái Nước, chr’hoong Cái Nước, Cà Mau ơy bhrợ tơơm mắm vaih nắc pazêng pr’đươi liêm cra, chr’năp dal.

        T’cooh Mai Lam Phương ơy lướt bấc đhị đoọng pa choom bhrợ apêê cr’nọo bh’rợ pa dưr pr’ặt tr’mông. T’cooh kiêng bhlầng cơnh lâng bh’rợ pa dưr bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr đhị Bến Tre pa tệêt lâng tơơm k’bhuốc. Lêy tơơm k’bhuôc ơy zooi đhanuôr Bến Tre ha dưr pr’ặt tr’mông ca bhộ ca van, coh loom t‘cooh ting pa chăp hớơ đăh chr’năp tơơm mắm. Chr’năp bhlầng, lêy tơơm mắm cung vêy pazêng c’lâng a liêng âng tơơm n’loong liêm bhlầng cơnh tơơm k’bhuốc nắc t’cooh pa chăp tước bh’rợ xăl tu đh’leh lơi nắc bhrợ t’vaih xi, đhuôh đoọng vêy chr’năp đươi dua.

        Xọoc tợơp t’cooh bhrợ têng lâng têy lâng pay đươi coh đong đay. T’tun đếêc, vêy pazêng pr’loọng đong đha nuôr lưm ta mooh câl nắc t’cooh lêy bhrợ đoọng pa câl. T’cooh tước bấc ooy đoọng chếêc năl cơnh bhrợ đhuôh, xi đoọng chô bhrợ. Chr’năp lâh mơ nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng năl cơnh t’vaih máy bhrợ đoọng liêm buôn, bhrợ đâh lâh mơ đoọng ha bh’rợ, lâng t’cooh nắc ơy choom bhrợ. T’cooh Mai Lam Phương xay moon: “Máy bhrợ đhuôh, xi âng cu bhrợ t’vaih zập rau. Xọoc tợơp a cu chếêc lêy tợơ apêê, lêy bhrợ cơnh ooy. Xang đếêc, chô chếêc năl tợơ lơơng, xang nắc lêy ra lắp, pa liêm pa crêê đoọng vaih muy bệê máy bhrợ.”

        Máy nâu vêy pr’đươi chr’năp bhlầng nắc 1 mô tơ zooi t’cooh Mai Lam Phương bhrợ apêê c’nặt bh’rợ tợơ bhlăh n’loong tước cooch, bhrợ pa liêm đhuôh, xi. Ting cơnh t’cooh Phương, liêm choom âng bhiệc bhrợ têng đhuôh, xi tơợ tơơm mắm nắc pr’đươi vêy bấc. Chr’năp bhlầng, ha dang tơơm k’bhuôc lêy bấc c’moo nắc vêy choom pay n’loong nắc tơơm mắm dâng 2-3 c’moo nắc choo pay n’loong bhrợ đhuôh. Xọoc đâu, zập t’ngay pr’loọng đong t’cooh bhrợ têng mơ 100 đôi đhuôh, 30 bệê xi. Lâng chr’năp pa câl 20-30 r’bhầu đồng muy zệt đhuôh lâng 15-20 r’bhầu đồng muy bệê xi, bhá, pr’loọng đong t’cooh vêy pa xoọng bh’nơơn z’zăng. Đhơ cơnh đếêc, t’cooh cung căh lâh yêm loom ooy máy âng đay t’vaih. T’cooh Mai Lam Phương xọoc pa chăp đoọng lêy bhrợ pa liêm máy, đoọng pa dzoóc c’rơ bhrợ têng liêm choom lâh mơ: “Xọoc đâu máy nâu căh lâh k’rơ, zập t’’ngay bhrợ lâh 100 r’bhầu a năm. Ha dang pa liêm, vêy zên k’rong bhrợ nắc nhâm mâng lâh lâng zập t’ngay choom bơơn bơr pê ha riêng r’bhầu.”

        Căh muy nắc ma nuyh tợơp bhrợ têng đhuôh, xi lâng tơơm mắm đhị vel đong coh, lalăm a hay nắc t’cooh Mai Lam Phương cung bơơn năl tước nắc ma nuyh tợơp  bhrợ têng cr’nọo bh’rợ choh thanh long coh tơơm mắm. Lâng c’rơ pa zay âng đay, pân pa chăp pân bhrợ, t’cooh căh muy zooi đoọng pr’lọong đong đay pa dưr tr’mông tr’meh nắc dzợ t’vaih c’lâng t’mêê đoọng ha đhanuôr  vel đong./.

Lão nông mở hướng đi mới từ làm đũa, muỗng bằng cây mắm

      Trần Hiếu

  Cây mắm rất quen thuộc với người dân vùng đất ngập mặn Cà Mau. Đi ra khỏi nhà là bà con nơi đây nhìn thấy cây mắm khắp nơi. Thế nhưng, ngoài tạo cảnh quan, phục vụ phát triển du lịch thì cây mắm dường như không có giá trị về mặt kinh tế. Tuy nhiên, bằng bàn tay khéo léo cùng sự sáng tạo, ông Mai Lam Phương ở thị trấn Cái Nước, huyện Cái Nước, Cà Mau đã biến cây mắm thành những vật dụng đẹp mắt, có giá trị.

  Ông Mai Lam Phương đã đi nhiều nơi để học hỏi mô hình phát triển kinh tế. Ông rất ấn tượng với các mô hình phát triển kinh tế của người dân tỉnh Bến Tre gắn liền với cây dừa. Nhìn cây dừa giúp người dân Bến Tre vươn lên khá giả mà ông Phương không khỏi băn khoăn về giá trị của cây mắm. Đặc biệt, thân cây mắm cũng có những đường vân rất đẹp như cây dừa nên ông đã nghĩ đến việc, thay vì tỉa, chặt bỏ thì gia công chúng thành những cái muỗng (muôi), chiếc đũa để có giá trị sử dụng.

  Ban đầu ông thực hiện thủ công và dùng trong gia đình. Sau đó, có những hộ dân ở địa phương hỏi mua nên ông nảy sinh ý định làm đũa, muỗm để bán. Ông đi nhiều nơi học hỏi cách làm đũa, muỗng sao cho đẹp mắt hơn. Đặc biệt, là làm sao biết cách chế tạo ra chiếc máy, để thuận tiện cho công việc và ông đã thành công. Ông Mai Lam Phương chia sẻ: “Cái máy làm đũa, muỗng do tôi thiết kế mọi thứ. Ban đầu, tôi đi học hỏi xem người ta làm như thế nào. Sau đó, về mình tìm tòi thêm, rồi thực hiện lắp ráp, sửa chữa để tạo ra cái máy.”

  Chiếc máy có bộ phận chính là 1 cái mô tơ giúp ông Mai Lam Phương làm các công đoạn từ xẻ gỗ đến chuốt, đánh bóng đũa, muỗng. Theo ông Phương, thuận lợi của việc gia công đũa, muỗng từ cây mắm là nguồn nguyên liệu phong phú. Đặc biệt, nếu cây dừa cần nhiều năm mới có thể lấy gỗ thì cây mắm chỉ cần khoảng 2 – 3 năm là có thể dùng làm đũa được rồi. Hiện nay, mỗi ngày gia đình ông gia công được khoảng 100 đôi đũa, 30 chiếc muỗng. Với giá bán 20 - 30 ngàn đồng/chục đũa và 15 - 20 ngàn đồng/chiếc muỗng, gia đình ông có thêm nguồn thu nhập khá. Tuy nhiên, lão nông vẫn chưa hài lòng về chiếc máy mà mình tạo ra. Ông Mai Lam Phương đang suy nghĩ để cải tiến chiếc máy, nhằm nâng cao năng suất hơn nữa: “Hiện tại cái máy này chưa đủ mạnh, mỗi ngày mình làm được hơn 100 ngàn thôi. Nếu hoàn chỉnh hơn, có tiền đầu tư thêm vào thì sẽ hoàn chỉnh và mỗi ngày có thể kiếm vài trăm ngàn.”

  Không chỉ là người đi tiên phong tại địa phương trong việc làm muỗng, đũa bằng cây mắm, trước đây, ông Mai Lam Phương cũng từng được biết đến là người đi đầu thực hiện mô hình trồng thanh long trên cây mắm. Với ý chí cầu tiến, dám nghĩ dám làm, ông không chỉ giúp gia đình mình phát triển kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới cho người dân địa phương./.

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn