Đhanuôr lâng pr’zơc chăp dadêr! Xay bhrợ cr’noọ bh’rợ kế hoạch hoá pr’loọng đong lâng ch’mêệt lêy đhr’năng dưr vaih bấc dân số, tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ têng Đề án Xã hội ting bhrợ bh’rợ g’đéch a chăc k’đháp lâng bh’rợ kế hoạch hoá pr’loọng đong, zư lêy c’rơ n’niên k’coon zr’lụ thành thị lâng coh bhươl cr’noon, cr’chăl c’moo 2016- 2020 (dzớc cơnh lơơng Đề án 818). Râu đâu căh muy ting pa xiêr zên bạc tơợ ngân sách nhà nước ting n’năc năc dzợ tr’xăl cr’noọ âng đhanuôr coh bh’rợ đươi bh’rợ g’đéch vaih a chăc k’đhap. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị pazêng chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam, bh’rợ xay bhrợ dzợ lum bấc râu zr’năh k’đhap.

 

Diíc điêl amoó Hôih Thị Mông, 27 c’moo, ăt coh chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam năc vêy 2 p’nong k’coon. Xang bêl xay moon, p’too pa choom âng cán bộ dân số, amoó Hôih Thị Mông n’năl ghít, n’niên bấc k’coon năc bhrợ pr’ăt tr’mông âng pr’loỌng đong zr’năh k’đhap pa bhlâng lâng bhrợ râu căh liêm ooy c’rơ âng đay. Xoọc đâu, amoÓ xoọc đươi bh’rợ g’đech vaih a chăc k’đhap lâng cơnh ộm z’nươu coh zập t’ngay: “Pr’ăt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu xoọc đâu dzợ bấc râu zr’năh k’đhap, năc bh’rợ pay zên câl z’nươy g’đéch a chăc k’đhap năc căh lâh bâc ta bhrợ. Azi rơơm kiêng nhà nước năc cớ zup zooi k’gooh bh’rợ n’nâu ha đhanuôr.”

Zập c’xêê, cán bộ dân số, y tế chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang bhrợ đh’rưah bh’rợ p’too, pa choom, xay moon ooy bh’nơơn bh’rợ, ta đang moon đhanuôr ting bhrợ têng pazêng bh’rợ g’đéch vaih a chăc k’đhap. Pazêng apêê cán bộ dân số, y tế xay moon bâc cơnh cơnh: Xay moon đhị pr’loọng đong, xay moon tih ooy c’bhuh đhị bhươl cr’noon lâng căh cậ đhị Gươl. Cr’noọ năc đoọng tr’xăl ooy cr’noọ, bh’rợ lâng chroót zên bêl đươi bh’rợ g’đéch vaih a chăc k’đháp.

P’căn Bh’riu Thị Ngư, cán bộ dân số chr’val A Ting xay moon, coh l’lăm ahay, đhanuôr looih lâng bh’rợ đươi doọ bil zên pazêng bh’rợ g’đéch vaih a chăc k’đhap, năc bh’rợ xay bhrợ xã hội ting bhrợ têng năc lum bấc râu zr’năh k’đhap. Bấc apêê ađhi a moó căh looih câl z’nươu ộm g’đéch vaih a chắc k’đhap năc dzợ đương ooy nhà nước đoọng k’gooh. P’căn Bh’riu Thị Ngư xay moon, đợ manuyh vêy ta đoọng z’nươu g’đech vaih a chăc k’đhap cơnh l’lăm ahay năc nâu cơy ma câl z’nươu. Hân đhơ cơnh đêêc, zr’lụ câl z’nươu pa bhlâng ch’ngai tước k’zệt cây số, vêy bêl năc căh bơơn câl z’nươu. Tu cơnh đêêc, apêê ađhi amoó căh đươi ooy bh’rợ g’đech vaih a chăc k’đhap dzợ. Ting cơnh p’căn Bh’riu Thị Ngư, râu đâu bhrợ zr’năh k’đhap ha bh’rợ k’đhơợng lêy dân số đhị chr’val: “Pr’ăt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu dzợ lum bấc râu zr’năh k’đhap, bhlưa k’van đharứt căh mơ ooy. Coh mr’đoo chr’val năc bêl đhanuôr tước câl z’nươu đhị Trạm y tế chr’val năc công ch’ngai, nâu đoo công năc râu zr’năh k’đhap lâng apêê đoo. Vêy cơnh apêê đoo lướt câl z’nươu tơợ lơơng năc azi công căh n’năl, tu cơnh đêêc chô ooy muy n’đăh đoọng azi choom k’đhơợng lêy, choom n’năl đợ manuyh xoọc đươi bh’rợ n’nâu.”

6 c’xêê tr’nơớp c’moo đâu đợ apêê n’niên k’coon thứ 3 đhị chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam bâc lâh 5% t’piing lâng c’moo ahay. Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: Bh’rợ xay bhrợ pazêng bh’rợ g’đéch vaih a chăc k’đhap lâng bh’rợ xã hội bhrợ têng, cơnh đêếc ta đang moon đhanuôr chroót zên năc k’đhap bhlâng. Tu cơnh đêêc, zập c’moo Trung tâm Y tế nhăn chr’hoong  đoọng p’xoọng zên tơợ 30 tước 50 ức đồng đoọng bhrợ têng bh’rợ: Zư lêy c’rơ n’niên k’coon, xay truih tước ooy đhanuôr, coh đêêc t’đui đoọng ha manuyh căh ăt coh pr’loọng đong đharựt: “Râu đâu năc xa nay zazum đoọng ha prang k’tiêc k’ruung, tu cơnh đêêc năc đhiệp ta đang moon ooy chr’hoong, ooy Sở Y Tế tỉnh đoọng vêy đợ bh’rợ tr’nêng chr’năp liêm lâh mơ ha đhanuôr. Bêl ng’đương cấp coh m’piing năc đhị chr’hoong zi ơy ta đang moon  ooy chr’hoong zập c’moo đoọng zên câl pazêng pr’đươi g’đéch vaih a chăc k’đhap đoọng pa câl ooy apêê êêh râu manuyh coh pr’loọng đong đharựt.”

Căh muy chr’hoong Đông Giang, năc đhị apêê chr’hoong da ding k’coong n’lơơng âng tỉnh Quảng Nam công lum zr’năh k’đhap bêl xay bhrợ Đề án 818, Zr’năh k’đhap bhlâng lâng pazêng chr’hoong da ding k’coong năc ta bhúch zr’lụ pa câl pr’đươi g’đéch vaih a chăc k’đhap, zr’lụ bhrợ têng âng hàng hoá… T’cooh Phan Đình Nhân, Chi cục Trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hoá pr’loọng đong tỉnh Quảng Nam ta đang moon Ban k’đhơợng lêy Đề án năc choom bhrợ bh’rợ đơơng đoọng cơnh lơơng crêê cơnh xa nay âng pháp luật ooy bh’rợ nhăn pa câl: “Pazêng chr’hoong da ding k’coong xoọc đâu năc kiêng đươi z’nươu tiêm k’gooh, năc đợ manuyh vêy ta tiêm k’gooh m’bứi pa bhlâng. Lâh n’năc căh tơợ ng’câl. Xoọc đâu, vêy 4 chr’hoong xoọc ta đang moon kiêng chêêc câl z’nươu tiêm coh ooy, căh cậ xay moon đợ công ty crêê cơnh xa nay đoọng ha Chi cục Dân số năc pay câl đoọng apêê chr’hoong xiêr câl năc công căh vêy./.”

 

Bất cập trong Xã hội hóa cung cấp các biện pháp tránh thai ở miền núi Quảng Nam

                                PV Phương Cúc- Hôih Nhàn

  Thực hiện kế hoạch hóa gia đình và kiểm soát tăng dân số, tỉnh Quảng Nam đã triển khai Đề án Xã hội hóa cung cấp phương tiện tránh thai và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản khu vực thành thị và nông thôn, giai đoạn 2016 - 2020 (gọi tắt là Đề án 818). Điều này không chỉ góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước mà còn từng bước thay đổi cách nghĩ của người dân trong việc chủ động sử dụng các phương tiện tránh thai. Thế nhưng, tại các huyện miền  núi tỉnh Quảng Nam, việc thực hiện gặp không ít khó khăn.

Vợ chồng chị Hôih Thị Mông, 27 tuổi, ở xã A Ting, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đã có 2 con. Sau những buổi tuyên truyền, vận động của cán bộ dân số, chị Hooih Thị Mông nhận thức được, sinh nhiều con khiến cuộc sống gia đình khó khăn và ảnh hưởng tới sức khỏe của chính mình. Hiện nay, chị đang thực hiện biện pháp tránh thai bằng cách uống thuốc hàng ngày. “Đời sống của bà con Cơ Tu giờ vẫn còn nhiều khó khăn, nên việc tự bỏ tiền mua thuốc tránh thai khó thực hiện được. Chúng tôi mong muốn nhà nước tiếp tục hỗ trợ miễn phí cho bà con.”

Hàng tháng, cán bộ dân số, y tế xã A Ting, huyện Đông Giang lồng ghép tuyên truyền, giới thiệu về sản phẩm, vận động người dân tham gia thực hiện các biện pháp tránh thai. Các cán bộ dân số, y tế tuyên truyền bằng nhiều hình thức như: tư vấn tại hộ gia đình, tư vấn trực tiếp, tư vấn nhóm tại cộng đồng và sinh hoạt tại nhà Gươl. Mục đích nhằm thay đổi thói quen, hành vi và chấp nhận chi trả tiền khi sử dụng các phương tiện tránh thai.

Bà Briu Thị Ngư, cán bộ dân số xã A Ting cho biết, trước đây, người dân đã quen với việc sử dụng miễn phí các phương tiện tránh thai nên việc thực hiện xã hội hóa bước đầu gặp nhiều khó khăn. Nhiều chị em chưa quen mua thuốc tránh thai để sử dụng mà vẫn trông chờ vào nhà nước cấp miễn phí. Bà Briu Thị Ngư cho biết, những người không thuộc đối tượng được cấp thuốc tránh thai miễn phí như trước phải tự đi mua. Tuy nhiên, địa điểm mua thuốc xa nhà cả chục cây số, có khi không mua được thuốc. Vì thế chị em không dùng thuốc tránh thai nữa. Theo bà Briu Thị Ngư, điều này làm cho công tác quản lý dân số gặp nhiều khó khăn: “Đời sống của người Cơ Tu còn gặp nhiều khó khăn, chênh lệch giàu, nghèo không bao nhiêu. Ở cùng một xã nhưng khi dân đến mua thuốc tại Trạm y tế xã cũng rất xa, đây cũng là một vấn đề khó khăn với họ. Có thể họ đi mua thuốc ở ngoài thì chúng tôi cũng không biết được, thành ra không về một mối để chúng tôi có thể quản lý những con người đang sử dụng dịch vụ đó.”

6 tháng đầu năm nay tỷ lệ sinh con thứ 3 tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam tăng hơn 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: việc triển khai các biện pháp tránh thai bằng hình thức xã hội hóa, tức là vận động người dân tự trả tiền rất khó. Vì vậy, hàng năm Trung tâm y tế xin huyện cấp thêm từ 30 đến 50 triệu đồng để triển khai chiến dịch “Sức khỏe sinh sản”, tuyên truyền đến người dân, trong đó ưu tiên những đối tượng không nằm trong hộ nghèo: “Điều này là quy định chung cho cả nước, nên chúng tôi chỉ kiến nghị lên huyện, Sở Y tế tỉnh để có những biện pháp thiết thực hơn cho người dân. Trong khi chờ cấp trên thì tại huyện chúng tôi đã kiến nghị với huyện hàng năm hỗ trợ nguồn kinh phí mua những dịch vụ biện pháp tránh thai để cấp cho những đối tượng họ không thuộc diện hộ nghèo.”

Không riêng gì huyện Đông Giang, tại các huyện miền núi khác của tỉnh Quảng Nam cũng gặp khó khăn khí triển khai Đề án 818. Trở ngại lớn nhất đối với các huyện vùng cao chính là thiếu các điểm kinh doanh phương tiện tránh thai, nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa…. Ông Phan Đình Nhân, Chi cục Trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Quảng Nam đề nghị Ban quản lý Đề án nên lập kênh phân phối khác theo đúng quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh: “Các huyện vùng cao hiện nay đang cần thuốc tiêm miễn phí, nhưng đối tượng được miễn phí lại ít. Ngoài ra không mua được. Hiện nay, có 4 huyện đang kiến nghị muốn tìm mua thuốc tiêm ở đâu, hoặc chỉ những công ty nào hợp pháp cho Chi cục Dân số đứng ra làm đầu mối để các huyện mua mà cũng không có./.”

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn