Pơk uănh mông nar djăt: 24/5/2019

            Nău nchih 1: http://vov4.vov.vn/Mnong/chuyen-muc/lo-mir-tay-nguyen-joi-nuih-nham-an-lvang-mhe-c168-255437.aspx

 

        Nău nchih  2: Ndơ lơh nu^h [on lan kan lo\ mir” mô t^ng “Ngih dak”  http://vov4.vov.vn/Mnong/nau-mhe-ntuk-reh-jeng-thoi-su-xa-hoi/tuch-tam-tay-nguyen-joi-soan-ntrol-an-roh-mhe-c168-255600.aspx

 

            Nău nchih 3:Rnôk ntu\k kan tăch rgâl [ư nau kan kơt nau rlưn http://vov4.vov.vn/Mnong/chuyen-muc/tuch-tam-tay-nguyen-joi-trong-an-roh-mhe-c168-255789.aspx

 

            Nău nchih 4: N’hao văn hoá lo\ mir, ntru\t nsôr nuih n’hâm doanh nghiêp.

 

VOV4.Mnông  Tây Nguyên dôl mpu\ng lir săk geh tuch tăm bah he rnôk ntoh êng bah ăp rnăk tuch tăm lah nu^h ndru tơm tâm hun hao. Ăp tơm tăm dâk bôk năp lam dak mpeh săk play n’hanh rnoh âk geh, yơn mô ho\ ns^t geh nău dơi ngăn an [on lan kan lo\ mir đo\ng, mô dơn nê [ư khân păng tu\p jêng phăn rnon. Tâm rnôk nê, ăp Công ty tuch tăm si gle ngih dak lơn âk mô t^ng ban rơh mhe, [ư roh nău khlay [ư ndru tơm leo trong bah he. Lơn âk doanh nghiệp bah ngih dak kan [oh rvan, lơn ma [ư wâr măt an tuch tăm Tây Nguyên.

            Mpôch du\t bah bôk nău nchih “Tuch tăm Tây Nguyên joi soan ntrôl an rơh mhe”, mpôl hên rblang mpeh ăp nău dơi jo\ jong ma du đêt Doanh nghiệp n’hanh nu^h [on lan kan lo\ mir ta Tây Nguyên ho\ dơi geh, gay bah nê an saơ lah, dơn ntro\ng năl dơi soan ntrôl văn hoá- nuih n’hâm, tơm prăk n’hanh khoa học công nghệ mơ dơi kơl tuch tăm Tây Nguyên hao jêng tât geh nău dơi.

Bôl le\ ndâk [ư têh ueh mper quốc lộ 26, wa Lê Hải Đăng, thôn Phước Thành, xă Ea Yong, nkuăl Krông Păch, n’gor Dak Lak lo\ an âk mông nar tâm jay mir tă ne\ 2km, răm ndrel đah mât rong djăr m’ơk lêng tâm tơm cà phê, đah nku\m nđik bah ăp tơm sầu riêng 15 năm, play rsuêl n’ging. Năm mhe rlău, bah djăr tăch geh rlău 30 rkeh prăk, bah cà phê 20 rkeh prăk. Yơn bah sầu riêng bah nkual mir 12 rbăn m2, dơn mât chăm bah Công ty Cà phê Phước An, ring ăp năm wa geh bah700 rkeh prăk tât rlău du rmen prăk. Wa Đăng an g^t, dơi geh săk rnglăy aơ lah bah nău ntop kơl bâh Công ty yor nău ntru\nh an ndơ\ sầu riêng s^t tăm srah tâm mir cà phê bâh năm 2004, le\ kơl âk rnăk phung pah kan rklaih nău jêr jo\t:

Nu\ih tăm cà phê ri njê ngăn. Yơn ma a[aơ tăm tay bơ Booth lah ngoay, sầu riêng lah 2, saơ săk rnglăy. Kơt gâp rwa\t ndeh ô tô đo\ng. Oh kon 3 hê lah mât rong an nti nsaơ ueh jêng.

Bah meng nău nta nơih gay ăp rnăk phung pah kan geh prăk âk, ndơ geh nkô| nău lơn ma Công ty Cà phê Phước An nta an, du rơh nu\ih [ư mir u\ch mpo\ng, geh trong uănh, g^t do\ng công nghệ mhe. Kơt ta [on Jung, xă Ea Yông, ntu\k geh âk kônh wa rnoi Êđê [ư phung pah kan, kơt ăp nu\ih g^t do\ng điện thoậi thông minh gay ua\nh joi g^t tu tơm grăp ntil, phân poh, dak si tơm tăm, dêr do\ng ndơ rlăm. Ơm geh nâp nâl đah wa\ng sa, khân pơng janh tâm rgop tay mât rong, rgâl mir cà phê, hăn lor tăm ăp ntil tơm sa play ntoh lư bah lam ntur neh kơt bơ booth, bơ Hass, bơ Gem mô lah sầu riêng Musang King. Nô Y Thơm Niê, kruanh [on Jung 2 nsing nơm, kơt jâng nsan aơ, wa\ng sa bah ăp rnăk wâl mbra dăng lơn tay:

Rnăk geh mir sầu riêng ri wa\ng sa du\t êng. Jêng năm aơ le\ rngôch thôn [on rgum an ntuh kơl tơm sầu riêng n’hanh du đêt tơm êng geh săk rnglăy wa\ng sa âk kơt tơm bơ booth. Hôm bah meng ne\, kônh wa mô chuêl mât chăm tơm cà phê.

Doanh nghiệp da\ng-[on lan lo\ mir ndro\ng n’hanh blău lah du\t dơh saơ ta ăp doanh nghiệp têh ueh ta n’gor Lâm Đồng. Công ty Đà Lạt Hasfarm way tăm nkao, HTX Anh Đào, HTX Xuân Hương, way tăm mpeh biăp bum play, ns^t tât an ăp nu\ih bah nơm n’hanh ăp rnăk râng tâm rgop, rnoh geh đăp mpăn 200 rkeh prăk tât rlău 1 rmen prăk/ha/năm. Ndrel đah nău geh drăp ndơ, [on lan dơi doanh nghiệp tiăr nti mpeh nău m^n lo\ mir di ueh n’hanh g^t blău mhe n’hao ueh jêng. Wa Hà Duân, du rnăk tăm biăp jo\ năm ta TP Đà Lạt an g^t, râng tâm rgop tâm ban đah ntlơi nău [ư dah ro\ng-geh hao êng, bên đah nău [ư trong nchrăp, t^ng trong [ư, đăp mpăn ueh nâp:

Rnôk tâm rgop đah HTX ri gâp dơi nti, ntop kơl mpeh kỹ thuật tâm rnôk tuch tăm, tơm prăk mô to\ng ri HTX ntop kơl tay. Jêh ne\ rnôk nkra njêng luh ndơ ri HTX rwa\t le\ rngôch jêng gâp du\t đăp mpăn. Nău geh nkôp đah bah năp le\ hao rlău n’gul tât rlău 2 tơ\.

Jêh rnôk ăp công ty lo\ mir, mât tăm bri Ngih dak ta Tây Nguyên geh ơm mpeh ntrong kan nău [ư, ri doanh nghiệp mpeh tâm ăp gưl êng geh nău dôl djôt dơn. Jêh 17 năm [ư t^ng nău ntru\nh 80/2002 bah Thủ tướng Chính phủ mpeh ntru\t nsôr tăch tăch ndơ lo\ mir tă bah tâm ton, 10 năm [ư t^ng Nghị quyết 26 bah Bộ chính trị mpeh lo\ mir, [on lan, thôn [on, tât a[aơ, ăp doanh nghiệp ta Tây Nguyên tâm rgop, rwa\t le\ rngôch rnoh ndơ dak toh ndrôk, dak su\t, n’hanh tao bah ăp rnăk; du\t âk ndơ bum n’hanh rtăk cao su, 17% rnoh chè rih, 10% ndơ nkao…

Wa Nguyễn Công Thừa, Tổng giám đốc HTX Anh Đào, n’gor Lâm Đồng an lah, đah ăp nău rgâl mpeh trong [ư nău kơl n’hanh ntu\k tăch rwa\t, doanh nghiệp, HTX geh nta nơih gay ntuh kơl lo\ mir du trong ueh jêng:

Nău ntru\nh bah Đảng n’hanh Ngih dak kơt trong [ơư bah he dôl du\t aih. Ăp HTX, ăp doanh nghiệp, m’hâm [ư tâm rgop an dơi rnăk [on lan, ndâk njêng trong, ntop kơl prăk n’ăp kỹ thuật, gay n’hao ueh kah ndơ. Lah an ăp rnăk dah ro\ng bah dih ri du\t jêr ma hun hao.

Nău ôp n’gluh an lah: Ta n’gâng tơm ntơm dơh, ndơ lơh săk rnglăy doanh nghiệp ntuh kơl an lo\ mir ta Tây Nguyên hôm e mô rjăp du\t ngai nău đă bah n’hêl na nê| ? ndơ lơh [ư sa geh êng n’hanh lir lar ta ntu\k tăch rwa\t dah ro\ng lah trong hăn khlay bah 1 rkeh rnăk [on lan, 2 rkeh ha neh tuch tăm… ndơ lơh âk doanh nghiệp, [on lan le\ rgum prăk ntuh kơl, kơt do\ng khoa học công nghệ, yơn nău lôch jêng knu\ng geh đêt yan, hôm bah kơi ne\ lah jêr jo\t hô jêr jo\t ?

N’hêl na nê| ta âk doanh nghiệp têh kơt ăp doanh nghiệp mô lôch jêng ta Tây Nguyên an saơ, công nghệ, prăk knu\ng dơi djôt tât lôch jêng rnôk geh nău lăp g^t blău mhe, nău m^n tăch rgâl. “Yor nău geh 10 năm tăm tơm si”, “Moh ndơ sa mât tăm ndơ ne\”, tâm 25 năm bah năp, Đà Lạt Hasfarm le\ du\t n’hâm soan đah nău kan tăm nkao n’hanh tăch nkao. HTX Anh Đào le\ le\ n’hâm soan đah nău kan tăm biăp n’hanh tăch biăp tâm 20 năm, ndâk njêng tâm rgop nsum, nsing nơm đah [on lan. Phung pah kan công ty cà phê Phước An, geh rlău 10 năm u\ch tăm sầu rieneg, đah nău mpo\ng đêt lah rnoh khlay ndơ knu\ng 6 rkeh prăk/tấn.

G^t blău mhe-nuih n’hâm lah ntru\t nsôr bah lo\ mir, [on lan, thôn [on lah nău le\ dơi nkoch bah du\t ơm, tâm nghị quyết 26/2008 bah Bộ Chính trị: “Mkra nău lo\ mir, [on lan, thôn [on, lor lah, an rdâk hao nuih n’hâm ro\ng dak, m^n joi êng, n’hâm soan hao êng bah [on lan”.

Tâm lvang mhe, n’hâm soan g^t blău mhe-nuih n’hâm nkoch tâm nghị quyết 26 dơi wât n’hanh [ư t^ng đah doanh nghiệp n’hanh HTX n’hanh wât jru lam jâng wa\ng sa. Ta r[u\n nchră wa\ng sa {ư êng 2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc du\t n’hâm ntru\t nsôr n’hâm soan ne\ n’hanh m^n lah, g^t blău mhe-nuih n’hâm mbra nta an ăp doanh nghiệp têh, HTX têh n’hanh jâng wa\ng sa têh:

Gâp kuăl jă ndâk njêng tay, nâp nâl nău nsing nơm đah nu\ih [on lan, doanh nghiệp, n’ganag kan [on lan tă bah ntu\k ntô tăch rgâl ueh kloh, rah wah, tâm ban; tă bah ntop hao nuih n’hâm doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam. Du nkual wa\ng sa [ư êng têh dăng, nâp nâl, bah meng doanh nghiệp ngih dak săk rnglăy lơn, HTX ngăch prăl lơn mbra nta an du trong ueh lăng, nâp nâl lơn an wa\ng sa Việt Nam.

Bah năp nău jêr tâm rlong lam ntur neh hô ngăn, nkô| nău g^t blău mhe, nuih n’hâm tâm lo\ mir ta Tây Nguyên ntơm dơi [ư na nê|. Tâm nkra njêng, n’gâng tơm [ư lo\ mir ueh, lo\ mir mhe le\ dơi [ư lam hvi. Tâm ntop kơl ndâk njêng ăp HTX lo\ mir trong mhe, ăp tâm ton na nê| le\ dơi n’gluh an, ne\ lah HTX an geh u\ch hao prêh, nsrôih jo\ jông n’hanh nchrăp tâm pă nău blău…

Lah nău kơl kơt ne\ dơi ăp n’gor [ư du\t n’hâm nkre đah rgum ntop ăp doanh nghiệp dôl [ư săk rnglăy, du\t n’hâm nking n’gang nău nchrăp [ư, rlăm so\k neh-bri, nking n’gang nău [ư mô ueh joi trong mhe, lo\ mir Tây Nguyên mbra ơm [ư luh rup ndah bah nơm, jêng rmôt khlay gay hun hao wăng sa-rêh jêng nâp nâl. Mât đăp mpăn chính trị, đăp mpăn rnă njrăng, mât njrăng bri dak; mât [ư ueh nău g^t blău mhe rnoi mpôl n’hanh mât njrăng ntu\k ntô bri dak.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja

 

 

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Kpă Simon - Hoàng Trung Dũng