Tăng ngăn hâi: 10/1/2020

VOV4.Sêdang - Lâp tơnêi têa nôkố ai dâng 690 rơpâu ha kơphế [ă lối hr^ng rơtuh ngế pêi cheăng dế veăng tơdrêng lơ veăng ing hngế tung tơdroăng ki mơdró kơphế. Kơvâ kơphế Việt Nam hlo ai tơdroăng ki loi tơngah kân drêng pêi troh mâu tơdroăng tơkêa kơnía ‘na tê ngi kong têa ê châ 6 rơtal dollars a hơnăm 2030. Laga, dế nôkố, kơvâ kơphế dế trâm hên mâu tơdroăng pá puât sap ing deăng ki pêt, tơru\m tung túa ki kơnía tá troh tíu tê dêi pơ’leăng kơphế a mâu kong têa ê. Pó vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ hmâng khu [ai: Kơphế Việt Nam mâu tơdroăng ki xơpá [ă loi tơngah vâ ‘nâi nhên tâ ‘na tơdroăng kố. Kơ’nâi kố cho [ai má 1: ‘’Pơ’leăng hên h^n, yă rơpâ, mâu ngế ki pêt kơphế Việt Nam ôh tá ‘nâi pro tiah lâi’’.

 

 

 

 

 

 

 

Tâng apoăng hơnăm hdrối nah, yă kơphế tung tơnêi têa a kơlo 42 rơpâu liăn 1 k^, mê apoăng rơnó kố bú a kơlo 35 rơpâu liăn 1 k^ [ă đi đo kơdroh, nôkố dâng 32 rơpâu – 33 rơpâu liăn 1 k^. Mâu tơdroăng ôh tá tơniăn ‘na yă tiô troăng hơlâ pro pá ăm mâu ngế pêt kơphế drêng kơxo# liăn ‘no pêi pêt, rak ngăn đi đo tâk, tung pơla mê, yă tê kơphế pơtối chu a kơlo ki iâ.

Rơpo\ng jâ H’Nhung Ayun a [uôn }uôr Dăng B, cheăm }uôr Dăng, tơring C|ư\ Mgar, kong pơlê Dak Lak pêt 1 ha kơphế, tung mê, ai lối 6  sao hiăng krí plâi. Hơnăm nah, krí châ xo 1,6 ta#n kloăng kơphế, [ă yă tê 37 rơpâu liăn 1 k^. Klêi hiăng xêo tâi mâu kơxo# liăn ‘no rôe ki kố ki mê, rơpo\ng hngêi jâ ối châ xo dêi tơkâ dâng 30 rơtuh liăn.

‘’Hơnăm kố, kơphế hngêi á iâ tâ hơnăm nah, bú châ dâng 8 tă tê, tung pơla mê yă tê rơpâ tâ hơnăm nah. Nôkố, ngin tối ‘na yă tê a kơlo 34 - 35 rơpâu liăn 1 k^ tê. Oh tá ai plâi hên, tê ôh tá ai yă tiah kố rơpo\ng hngêi lu\p hên, kơxo# liăn ‘no rôe tơmeăm, liăn hnoăng ‘no ăm rơnó la ngiâ, la ngin ôh tá bê’’.

‘Na rơpo\ng hngêi ngoh Lê Anh Phước Ngà ối a thôn 9, cheăm Tân Sơn, pơlê kong kơdrâm Plei Ku, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi: kơxo# liăn ‘no rôe phon rơvât ta troh mâu pơkeăng xôh kơdê ôa hdrong yă kơnâ tê, la yă kơphế rơpâ, [ă yă tê kơphế nôkố, riân ngăn hiăng lu\p liăn ki ‘no. Tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng hngêi 5 ngế, ai kuăn ‘ne\ng hriâm kô pá khât bú kơnôm to a 1 ha kơphế nôkố ‘nâi pro ti lâi:

‘’Yă tê môi tiah dế nôkố mê kuăn pơlê tro lu\p hên ‘nâng. Phon rơvât, pơkeăng xôh kơdê ôa hdrong ki lâi xuân kơnâ, hnoăng liăn mơhá ăm vâi pêi vâi krí kơnâ, la yă kơphế chu rơpâ. Tiah kố hlâ yoh’’.

Tiô riân ngăn dêi Khu ngăn Kơphế - Ca cao Việt Nam, hơnăm kố, lâp tơnêi têa ai vâ chê 690 rơpâu ha kơphế, kơxo# kơphế tê ăm kong têa ê vâ chê 1 rơtuh 700 rơpâu ta#n, tê ăm kong têa ê châ xo vâ chê 3 rơtal dollars. Tâng vâ pơchông [ă hơnăm hdrối, plâi kơphế kodroh dâng 3% la ki pơkâ vâ châ xo kơdroh lối 14%. Yă kơphế tê ăm kong têa ê hơnăm kố châ tối a kơlo ki iâ má môi tung 10 hơnăm achê kố, ai drêng ‘nâ chu a kơlo 1.207 dollars/tấn [ă kơphế robusta, 88cent/1b [ă kơphế Arabica.

Tung pơla mê, hên tơdroăng tối tơbleăng hdrối ăm hlo, yă kơphế pá vâ châ to luâ tâ mê nếo tung hơnăm la ngiâ, tơdroăng ôh tá tơniăn kô ối pơtối ối. Tơdrêng [ă tơdroăng oh tá tơniăn ‘na yă, kơvâ pêt kơphế Việt Nam xuân dế trâm pá [ă hên tơdroăng pơloăng mơnúa ki ê. Mê cho tơdroăng kơphế hiăng krâ rế hên. Kơpong ki xiâm kơphế dêi Việt Nam, tơnêi pêt kơphế lối 10 hơnăm nôkố ai dâng 86.000ha, châ 16% tơnêi pêt kơphế ki 15-20 hơnăm, dâng 140 rơpâu ha, châ 26%.

Tung pơla mê tơdroăng ‘mâi pêt kơphế ối trâm hên xahpá, tơdroăng ‘mâi pêt kơphế xuân hâi hluăn ing tơdroăng ki tí tăng pêt xeh. Ngoh Phùng Văn Quy, cheăm Tân Bình, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi ki khât a pơlê cheăm tơná.

‘’ ‘Na hnê khoa hok kih thuât cho thế hnê tơdrêng rơkong tơpui ko\ng hlối hnê ăm kuăn pơlê, má péa thế hnê đi đo. Nôkố kuăn pơlê ki hên vâi tí tăng pêt xêh, ôh tá ‘nâi khoa hok kih thuât, vâ tối vâi pêt la ôh tá ‘nâi hlê ki klâi’’.

Tung tơdroăng ki ê, pêt kơphế tơnêi têa pin mâu hơnăm achê kố xuân dế trâm hên tơdroăng ki ôh tá mơhúa, xua hơ’leh hyôh kong prâi. Hiăng tâi kong tô mơdrăng khăng khoăng klêi mê troh têa lân lu, pro lu\p hên tơmeăm khoăng tung kơpong pêt kơphế xiâm a Tây Nguyên. Bú to rôh têa lân lu a khế 8.2019 hiăng pro lu\p lối 1.000 ha kơphế dêi kơpong kố.

Khu ngăn ‘na pêt Kơphế - Ca cao Việt Nam tối tơbleăng hơnăm 2019-2020 plâi kơphế Việt Nam kô kơdroh troh 15% tâng vâ pơchông [ă hơnăm hdrối xua tơdjâk ing kong prâi. Tơ’nôm amê, [ă yă tê môi tiah nôkố, hên kuăn pơlê pêt kơphế kô tro lu\p mơni vâi kô ko tah dêi kơphế, teăng amê, kô pêt mâu loăng plâi ki ê. Pôa Nguyễn Minh Đường, Ngế pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó tê kế tơmeăm ing chiâk deăng ăm kong têa ê dêi Tây Nguyên tối, yă kơphế kloăng gá tê a London [ă a New York dế chu rơpâ, ôh tá xe to kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tê ôh tá ai laih mê liăn châ xo dêi mâu khu mơdró rôe, uâ pơliê pro [ă tê ăm kong têa ê kloăng kơphế xuân ôh tá tơniăn há:

‘’Ki xahpá nôkô xua yă kơphế chu rơpâ, pơla kố mơngế pêt kơphế ôh tá châ xo tơkâ, xua ôh tá ai tơkâ mê vâi kho\m thế hơ’lêh hdrê loăng plâi ki ê. Tiah mê tung la ngiâ ôh tá hơngế kô tơdjâk kân troh tơdroăng tê mơdró kơphế.

Lê Bình- VOV1 chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định

Kăn phõ: Hoàng Trung Dũng