Ooy g’lúh zêl penh a’rập Mỹ trông dấc k’tiếc k’ruung, lâng cr’noọ bh’rợ Zêng ahêê bhrợ têng ha tiền tuyến, zêng ahêê tu miền Nam mr’đoo loom luônh, đhị c’nắt c’lâng 20-Quyết thắng, đhị boo bom đhí đạn âng a’rập, k’bhạn chiến sỹ bộ đội, c’lâm chêết đhị đại ngàn Trường Sơn. A’ham âng apêê anoo amoó nắc pazưm tr’lục ooy crâng dading Trường Sơn đoọng ha k’tiếc k’ruung vêy t’ngay độc lập, đhanuôr bơơn tự do, k’bhộ ngăn. Hơnh déh 43 c’moo t’ngay 8 đha’đhâm c’moor xung phong chêết đhị Hang Tám Cô, c’lâng 20-quyết thắng 14/11/1972-14/11/2015, trung tâm du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng tỉnh Quảng Bình bhrợ têng bhiệc bhan hay k’noọ lâng tuần lễ bhuốih bắt hương đoọng ha pêê anh hùng liệt sĩ. 

Bấc t’ngay đâu, vêy bấc c’bhúh cán bộ cựu đha’đhâm c’moor xung phong cóh prang k’tiếc k’ruung nắc lêy chô cớ đhị chiến trường ahay, bắt hương, âng đơơng pô hay k’noọ ooy zâp apêê anh hùng liệt sĩ ơy lấh c’lâm chêết đhị acoon c’lâng 20-Quyết Thắng.

Rạch chô cớ bêl ahay, c’moo 1965, bhiệc âng đơơng lâng xe cơ giới âng Đoàn 559 lướt ooy Tây Trường sơn lưm bấc zr’nắh k’đhạp. acoon c’lâng nắc tơợp tơợ vel Phong Nha, chr’val  Sơn Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình lướt ooy k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào lâng c’lâng ch’ngai lấh 125km. ooy cr’chăl tơợ c’moo 1965 tước c’moo 1972, không quân Mỹ zêl lêệng r’rộ r’răm bhrợ pa’hư c’lâng, 1 ooy đợ c’nắt c’lâng bhlâng âng đơơng manứih ch’na đoọng ha miền Nam. Acoon c’lâng dưr váih nắc đhị đh’rông óih b’bul. Đợ đhị c’lâng văng chữ A, ngầm Ta Lê, bhuông Xuân Sơn, Km 14, Km 16 nắc đợ đhị crêê ta bhrợ pa’hư hi’lêệng bhlâng. Vêy đợ t’ngay bhuông păr âng Mỹ bhrợ pa’hư k’noọ 100 chu zâp đhị bha’lâng nâu, ooy đâu k’zệt chu Mỹ đươi bhuông păr B52 p’zroọ bom. Lâng cr’noọ bh’rợ Mưy bhr’dzang cắh mứt, m’bứi ột cắh đhấc, mamung g’nưm ooy poong, c’lâng, chêết nắc grơơ k’rơ, k’bhạn bộ đội, đha’đhama c’moor xung phong, dân công hoả tuyến t’bhlâng ặt lướt truíh c’lâng zêl lêệng a’rập, têêm ngăn c’lâng lướt vốch. Hi’bu t’ngay 14/11/1972, tiểu đội đha’đhâm c’moor xung phong pazêng zâp apêê anoo amoó Nguyễn Văn Huệ, Nguyễn Văn Phương, Nguyễn Mậu Kỷ, Hoàng Văn Vụ, Trần Thị Tơ, Lê Thị Mai, Đõ Thị Loan, Lê Thị Lương xoọc ắt lướt zư lêy c’lâng nắc crêê bom Mỹ p’zroọ. Xang g’lúh p’zroọ bom nâu, pazêng 8 đha’đhâm c’moor xung phong nắc crêê mưy bêệ đhêl pậ lâu k’đập đhị boọng gợp nâu, đhị apêê xoọc ắt p’lơớp. mưy cựu đha’đhâm c’moor xung phong ơy taluôn zêl penh đhị c’lâng 20-1quyết thắng hay k’noọ lâng chắp nhêr đồng đội:

Bêl đâu acu chô cớ ooy đâu. cr’noọ âng cu lâng apêê lính bộ đội ava Hồ nắc hay k’noọ, k’er a’dô đợ apêê đồng chí ơy lấh c’lâm chêết. azi moót cóh đâu bắt hương đoọng ha đợ apêê ơy lấh chêết-đồng đội âng zi. Azi cắh ha mơ ha vil đợ p’rá pr’hát, xa’nưl bom âng đợ apêê đồng đội lâng đợ apêê đồng chí âng zi cóh đâu.

C’moo 2009, ta’lưm hơnh déh 40 c’moo t’ngay bhrợ c’lâng Trường Sơn, chủ tịch k’tiếc k’ruung nắc ơy ký quyết định truy tặng ch’ner Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đoọng ha tập thể 8 đha’đhâm c’moor xung phong chêết bil đhị Hang Tám Cô. Hang Tám Cô đhị zâp apêê liệt sỹ đha’đhâm c’moor chêết bil nắc ơy bơơn Bộ văn hoá-thông tin, xoọc đâu nắc Bộ văn hoá, thể thao lâng du lịch ra’pặ nắc c’cir lịch sử cấp k’tiếc k’ruung. Đhị Hang Tám Cô, mưy đền hay k’noọ zâp apêê anh hùng liệt sỹ c’lâng 20-quyết thắng bơơn bhrợ padưr pậ liêm. Tơợ tơợp c’moo 2015 tước đâu, nắc ơy vêy k’noọ 60 r’bhâu g’lúh ta’mooi chấc lêy chô đhị c’cir lịch sử nâu, ooy đâu nắc ơy vêy lấh 15.000 g’lúh ta’mooi đắh k’tiếc k’ruung lơơng. Anoo Nguyễn Tứ Vị, k’đhơợng bhrợ Ban k’đhơợng zư đền hay k’noọ ooy zâp apêê anh hùng liệt sĩ c’lâng 20-quyết Thắng đoọng năl:

Trung tâm c’cir Phong Nha-Kẻ Bàng nắc ơy t’bhlâng k’đươi manứih bhrợ têng zr’lụ đông bh’bhuốih, pa’xưl đĩa hoa trinh nữ đoọng ha pêê ta’mooi xâng lâng lêy năl gít lấh mơ ooy Hang Tám Cô.

C’xêê 11/2015, hay k’noọ 43 c’moo t’ngay chêết bil âng 8 liệt sỹ đha’đhâm c’moor xung phong đhị Hang Tám Cô, c’lâng 20-quyết thắng, trung tâm du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình nắc bhrợ têng bhiệc bhan hay k’noọ lâng Tuần lễ bhuốih bắt hương đoọng ha zâp anh hùng liệt sỹ. zâp g’lúh chô cớ đhị acoon c’lâng nâu, đhị ping xal apêê anh hùng liệt sỹ c’lâng Trường Sơn ma bhưi chr’nắp, zâp apêê cựu đha’đhâm c’moor xung phong c’moo ahay nắc ting hát pr’hát Cô gái mở đường đoọng hay k’noọ apêê đồng đội./.

Nhớ mãi các chị, các anh ở Hang Tám Cô

CTV Thanh Nhàn

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, với khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả vì miền Nam ruột thịt”, trên tuyến đường 20 - Quyết Thắng, dưới mưa bom bão đạn của quân thù, hàng vạn chiến sĩ bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến đã anh dũng chiến đấu, hy sinh giữa đại ngàn Trường. Máu của các chị, các anh đã hòa vào núi rừng Trường Sơn cho Tổ quốc có ngày độc lập, nhân dân được tự do, hạnh phúc. Kỷ niệm 43 năm ngày 8 thanh niên xung phong hy sinh tại Hang 8 Cô, Đường 20 - Quyết Thắng (14/11/1972 - 14/11/2015), Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng tỉnh Quảng Bình tổ chức tổ chức Lễ Tưởng niệm và Tuần Lễ Giỗ các anh hùng liệt sỹ. 

Những ngày qua, rất nhiều đoàn cán bộ cựu thanh niên xung phong trên cả nước đã hành hương về chiến trường xưa, dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trên con đường 20 - Quyết Thắng.

Ngược thời gian, năm 1965, việc vận chuyển bằng xe cơ giới của Đoàn 559 qua tây Trường Sơn gặp rất nhiều khó khăn. Bộ Tư lệnh Đoàn 559 quyết định mở con đường mới, đường 20-Quyết Thắng. Con đường bắt đầu từ thôn Phong Nha, xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình đến nước bạn Lào với chiều dài hơn 125 km. Trong thời gian từ năm 1965 đến năm 1972, không quân Mỹ điên cuồng dội bom đánh phá con đường, một trong những tuyến huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam. Con đường trở thành tọa độ lửa. Những địa danh như: cua chữ A, ngầm Ta Lê, phà Xuân Sơn, Km 14, Km 16... là những trọng điểm bị địch đánh phá ác liệt. Có những ngày máy bay Mỹ đánh phá gần 100 lần vào các trọng điểm, trong đó hàng chục lần Mỹ dùng máy bay B52 rải bom.  Với khẩu hiệu “Một tấc không đi, một ly không rời; Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, hàng vạn bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến kiên quyết bám đường đánh địch, đảm bảo mạch máu giao thông. Chiều ngày 14.11.1972, Tiểu đội thanh niên xung phong gồm các anh, chị: Nguyễn Văn Huệ, Nguyễn Văn Phương, Nguyễn Mậu Kỷ, Hoàng Văn Vụ, Trần Thị Tơ, Lê Thị Mai, Đỗ Thị Loan, Lê Thị Lương đang bám đường thì bị bom Mỹ trút xuống. Sau loạt bom, cả 8 thanh niên xung phong bị một tảng đá lớn đổ ập xuống bịt kín miệng hang nơi các anh chị đang trú ẩn. Một cựu thanh niên xung phong từng chiến đấu trên Đường 20 - Quyết Thắng bùi ngùi nhớ thương đồng đội:

  Hôm nay tôi được trở lại đây. Cảm xúc của chúng tôi và những người lính bộ đội cụ Hồ luôn luôn thương nhớ những người đồng chí đã hi sinh. Chúng tôi vào đây thắp hương cho những người đã hi sinh – đồng đội của chúng tôi. Chúng tôi không bao giờ quên những tiếng hát, tiếng bom mà những đồng đội và những người đồng chí của chúng tôi ở nơi này)

   Năm 2009, nhân kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn, Chủ tịch Nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho tập thể 8 thanh niên xung phong hy sinh tại Hang Tám Cô.  Hang Tám Cô nơi các liệt sĩ TNXP hy sinh anh dũng đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Ngay bên Hang Tám Cô, một đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Đường 20- Quyết Thắng được xây dựng trang  nghiêm trang. Từ đầu năm 2015 đến nay, đã có gần 60 ngàn lượt du khách tìm về địa danh lịch sử này, trong đó có trên 15000 lượt khách quốc tế. Anh Nguyễn Tứ Vị - Phụ trách Ban Quản lý Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ đường 20 Quyết Thắng cho biết:

Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng đã tăng cường nhân sự phục vụ ở khu vực nhà chờ, mở đĩa hoa trinh nữ cho du khách xem và hiểu biết thêm thông tin cơ bản về Hang Tám Cô

Tháng 11/2015, kỷ niệm 43 năm ngày hy sinh của 8 liệt sỹ thanh niên xung phong tại Hang Tám Cô, Đường 20 - Quyết Thắng, Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình sẽ tổ chức tổ chức Lễ Tưởng niệm và Tuần Lễ Giỗ các anh hùng liệt sỹ. Mỗi lần trở lại con đường này, trước vong linh của các anh hùng liệt sĩ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, các cựu TNXP năm xưa lại cất vang lời ca, tiếng hát về “Cô gái mở đường” để tưởng nhớ, tri ân đồng đội