C’moo 1946, bêl bh’rợ Tổng tuyển cử tr’nơơp âng k’tiêc k’ruung Việt Nam dân chủ cộng hoà vêy ta bhrợ têng, Trung tướng Khuất Duy Tiến, bêl ahay bhrợ Tư lệnh Quân đoàn 3 năc xoọc đêêc mơ 15 c’moo. Ađoo năc 1 coh m’bứi manuyh coh cr’noon Đại Đồng, chr’hoong Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (nâu cơy năc Hà Nội) xoọc đêêc n’năl chữ vêy ta k’dua gluh ooy chr’val đoọng đọc lâng xrặ đoọng ha đhanuôr. Coh cr’noọ âng Trung tướng Khuất Duy Tiến, xa nay bh’rợ âng Tổng tuyển cử tr’nơơp c’moo 1946 năc chr’năp pa bhlâng: “Đhanuôr tươc pâh bầu bâc pa bhlâng, đhanuôr bơơn bầu Quốc hội, bầu đại biểu, bầu nghị viện năc ga măc pa bhlâng, bhươl cr’noon k’tiêc k’ruung bhui har pa bhlâng, k’thu vêy ta đhưưng , dzông cờ, acoon p’niên bhui har pa bhlâng, prang bhươl cr’noon cơnh ng’cha Tết. Bhươl cr’noon cu bầu coh đong âng bhươl cr’noon. Bơơn lươt bầu năc bhui har pa bhlâng, la lay cơnh lâng bêl Pháp k’đhơợng lêy, nâu cơy năc bhui har lươt bầu, lêy pay manuyh ng’bầu.”

Bêl dợ mamông, Chủ tịch Hồ Chí Minh k’rang bhlâng ooy bh’rợ xay bhrợ quyền lâng bh’rợ âng đhanuôr coh xa nay bh’rợ bầu cử. Đhị Đại hội nhân dân Thủ đô haanh deh pazêng apêê ứng cử Đại biểu Quốc hội khoá I, Ava Hồ moon: Ta la phiếu âng đhanuôr năc chr’năp ga măc pa bhlâng. Tu cơnh đêêc, lâng râu liêm choom zazum âng k’tiêc k’ruung công cơnh râu liêm choom la lay âng zập cha năc đhanuôr, đhanuôr năc xay bhrợ liêm xang bh’rợ tr’nêng âng đay năc apêê đoo pr’too pr’choom đh’rưah lươt t’mọt phiếu coh t’ngay Tổng tuyển cử.

Luật pháp xay moon lươt bầu cử căh muy quyền ting n’năc năc bh’rợ âng đhanuôr. Quyền bầu đợ manuyh p’căh mặt đoọng ha đay coh pazêng cơ quan quyền lực âng nhà nước. Ha dợ lâng bh’rợ tr’nêng năc lêy pay manuyh la lua liêm choom, la lua ta béch g’lăng đoọng bầu ooy cơ quan quyền lực nhà nước p’căh mặt đoọng ha đhanuôr xay moon ooy pazêng xa nay ooy Luật pháp, c’lâng xa nay chính sách, pa dưr kinh tế - xã hội… N’năl ghít trách nhiệm âng đay, đhanuôr Nguyễn Viết Thuỷ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội xay moon: “Hân đhơ năc cr’năng a năm nắc ta la phiếu xay p’căh năc muy coh k’ức đhanuôr, năc ta la phiếu âng đay chr’năp đoọng xay moon lay pay manuyh k’rang đoọng ha đhanuôr, ha k’tiêc k’ruung. Tr’nơơp, rơơm kiêng manuyh crêê ta bầu đại biểu Quốc hội năc t’bhlâng xay bhrợ tu râu liêm crêê ha đhanuôr. Ha dợ năc ơy đại biểu âng đhanuôr năc vêy đợ râu la lua ta nih. Pazêng xa nay bh’rợ ooy pr’ăt tr’mông âng đhanuôr, pa dưr kinh tế - xã hội, năc nhâm mâng vêy đợ cr’noọ bh’rợ lâng tơợ c’năl âng đay năc chroi đoọng ha Quốc hội.”

Râu la lua coh bâc bh’rợ bầu cử công vêy muy c’bhuh đhanuôr n’leh cr’noọ bh’rợ căh chêêc ta mưah n’năl ooy bh’rợ bầu cử. Vêy bâc apêê đhanuôr k’dua manuyh n’lơơng bầu đoọng ha đay. Công vêy muy c’bhuh đhanuôr căh chêêc n’năl ghít ooy tiểu sử âng apêê ứng cử viên, căh ch’mêệt lêy ooy tiêu chuẩn âng đại biểu đoọng pa châng, lêy pay manuyh la lua liêm choom p’căh mặt đoọng ha cr’noọ cr’niêng crêê cơnh âng đhanuôr. Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật âng Quốc hội Nguyễn Văn Pha xay moon: Pazêng bh’rợ căh chêêc k’rang lâng bh’rợ bầu cử, căh chêêc ting pâh t’mọt phiếu căh cậ k’dua apêê n’lơơng bầu đoọng, bầu đoọng oó căh t’vêy… năc căh muy ađay vật lơi quyền chr’năp ga măc âng đay, ting n’năc năc xay bhrợ căh vêy trách nhiệm âng k’tiêc k’ruung, lâng acoon manuyh: “Quyền bầu cử năc quyền ơy Hiến pháp xay moon lâng Luật xay moon năc quyền chính trị chr’năp ga măc pa bhlâng. Acu công rơơm kiêng pazêng đhanuôr coh t’ngay bầu cử năc tươc pâh bầu cử zập liêm, crêê giờ lâng năc ađay lêy bầu. Nhâm mâng bh’rợ bầu cử đhị vel đong liêm choom công cơnh ting chroi đoọng ooy bh’rợ bầu cử prang k’tiêc k’ruung liêm xang, la lua năc t’ngay bhiệc bhan âng pazêng đhanuôr.”

Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV lâng đại biểu Hội đồng nhân dân zập cấp nhiệm kỳ 2021- 2026 g’luh n’nâu vêy chr’năp pa bhlâng, năc bêl đoọng đhanuôr prang k’tiêc k’ruung pa dưr quyền bhrợ c’la. Tu cơnh đêêc, zập cha năc đhanuôr năc ta béch g’lăng lêy pay lâng bầu đợ manuyh tr’haanh, ta béch g’lăng, crêê năc manuyh p’căh mặt đoọng ha cr’noọ cr’niêng âng đay ooy Quốc hội lâng Hội đồng nhân dân zập cấp, ting bhrợ pa dưr Nhà nước âng đhanuôr, tu đhanuôr./.

 Bầu cử Quốc hội: Mỗi lá phiếu phải thể hiện sự công tâm và trách nhiệm

        Lại Hoa

Mỗi cử tri khi tham gia bầu cử không những là niềm vinh dự được thực hiện quyền dân chủ, mà còn là nghĩa vụ công dân, thể hiện trách nhiệm chính trị của mình đối với vận mệnh đất nước. Mỗi lá phiếu bầu là sự gửi gắm trách nhiệm của hàng triệu cử tri trong cả nước đối với người được thay mặt nhân dân gánh vác trọng trách của đất nước thông qua bầu cử. Tuy nhiên, để lá phiếu thực sự thể hiện ý chí của cử tri thì cần phải khắc phục tình trạng “bầu hộ”, “bầu thay” tại cuộc bầu cử đại biểu quốc hội và hội đồng nhân dân sắp tới.

Năm 1946, khi cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa diễn ra, Trung tướng Khuất Duy Tiến, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 3 khi ấy tròn 15 tuổi. Ông là 1 trong số ít người trong làng Đại Đồng, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) khi ấy biết chữ được huy động ra xã để đọc và viết cho nhân dân. Trong ký ức của Trung tướng Khuất Duy Tiến, không khí cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 rất đặc biệt: “Dân nô nức ghê gớm lắm, dân được bầu Quốc hội, bầu đại biểu, bầy nghị viên thì lớn lắm, làng nước rất vui, trống dong, cờ mở, thiếu nhi vui lắm, cả làng coi như ăn tết. Làng tôi bầu ở đình. Được đi bầu cử phấn khởi lắm, khác với thời Pháp thuộc, bây giờ được sung sướng phải bầu, đi chọn người để bầu”.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong bầu cử. Tại Đại hội nhân dân Thủ đô chào mừng các vị ứng cử Đại biểu Quốc hội khoá I, Người nói: "Lá phiếu cử tri có một giá trị rất cao quý. Vì vậy, đối với lợi ích chung của Tổ quốc cũng như đối với lợi ích riêng của mỗi người, cử tri phải làm tròn nhiệm vụ của mình tức là phải nhắc nhở nhau hăng hái đi bỏ phiếu ngày Tổng tuyển cử".

Luật pháp quy định đi bầu cử không những là quyền mà còn là nghĩa vụ của công dân. Quyền là bầu ra những người đại diện cho mình trong các cơ quan quyền lực của nhà nước. Còn nghĩa vụ là lựa chọn ra người thực sự xứng đáng, thực sự tiêu biểu để bầu vào cơ quan quyền lực nhà nước thay mặt cử tri quyết định những vấn đề thuộc về Luật pháp, chủ trương chính sách, phát triển kinh tế-xã hội…vv. Nhận thức rõ trách nhiệm của mình, cử tri Nguyễn Viết Thủy, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội chia sẻ: “Tuy là cá nhân thôi nhưng lá phiếu thể hiện là một trong hàng triệu cử tri, thì lá phiếu của mình rất quan trọng để quyết định người chọn lo cho dân, cho nước. Thứ nhất, mong người trúng cử đại biểu Quốc hội cố gắng vì quyền lợi của dân. Mà đã là đại biểu của dân thì có sự trung thực, thẳng thắn. Những vấn đề đời sống của dân, phát triển kinh tế-xã hội, cần phải có những suy nghĩ và qua trình độ hiểu biết đóng góp cho Quốc hội”.

Mỗi lá phiếu thể hiện sự tín nhiệm của cử tri, việc ứng cử viên được nhiều phiếu ủng hộ cũng là sự nhắc nhở đối với người đại biểu quốc hội sau này trước sự tín nhiệm của nhân dân, để trên cơ sở đó cố gắng hoạt động thật tốt, đáp ứng mong đợi của cử tri. Do đó, mỗi ứng cử viên cần chuẩn bị tốt theo quy định của Luật bầu cử và quy trình bầu cử, chuẩn bị tốt chương trình hành động. Chương trình hành động phải trên cơ sở tìm hiểu tình hình thực tiễn và ý chí nguyện vọng của nhân dân, nêu được vấn đề nhân dân quan tâm và kỳ vọng vào quốc hội. Là đại biểu Quốc hội khóa 13, bà Bùi Thị An gửi gắm mong mỏi cử tri hãy thực sự công tâm, trách nhiệm trong từng lá phiếu bầu, còn ứng cử viên phải xứng đáng với mong đợi cử cử tri: “Tôi xin gửi gắm đến tất cả các anh, các chị ứng viên. Làm thế nào để mình thật sự xứng đáng vì cây lá phiếu của dân bầu, đại diện cho đúng nguyện vọng chính đáng của cử tri. Còn với cử tr, tôi mong tất cả người đủ tuổi đi bầu, hãy nghiên cứu rất kỹ tiểu sử, quá trình của các ứng viên để lựa chọn thì lá phiếu của mình bầu, mai kia không hối tiếc.”

Thực tế qua nhiều cuộc bầu cử, bên cạnh số đông cử tri tâm huyết với đất nước, nêu cao trách nhiệm công dân, cũng còn một bộ phận cử tri có biểu hiện thiếu quan tâm đến cuộc bầu cử, nên thường nhờ người khác bầu hộ, bầu thay. Cũng có một bộ phận không nhỏ cử tri không tìm hiểu kỹ về nhân thân các ứng cử viên, không căn cứ vào tiêu chuẩn đại biểu để so sánh, lựa chọn người thực sự tiêu biểu đại diện cho ý chí và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Văn Pha cho rằng: mọi biểu hiện thờ ơ với cuộc bầu cử, không tham gia bỏ phiếu hoặc nhờ người bầu hộ, bầu “cho xong”… không những tự mình tước bỏ quyền lợi thiêng liêng của mình, mà còn là hành xử thiếu trách nhiệm đối với đất nước, với dân tộc: “Quyền bầu cử là quyền Hiến định được Luật định là quyền chính trị rất thiêng liêng. Tôi cũng mong muốn tất cả cử tri ngày bầu cử hãy bố trí thời gian để tham dự cuộc bầu cử đầy đủ, đúng giờ và trực tiếp. Đảm bảo cuộc bầu cử tại địa phương mình thành công cũng như góp phần vào cuộc bầu cử trong toàn quốc thành công tốt đẹp, thực sự là ngày hội toàn dân”.

Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá 15 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng, là dịp để nhân dân cả nước phát huy quyền làm chủ. Vì vậy, mỗi cử tri cần sáng suốt lựa chọn và bầu ra những người tiêu biểu, đủ đức đủ tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, góp phần xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân./.