Coh g’luh zêl pruh a râp Mỹ trông dâc k’tiêc k’ruung, G’luh zêl pruh a râp đhị C’lâng 9- Nam Lào năc g’luh tr’nơơp Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương lâng Bộ Quốc phòng bhrợ dh’rưah lâng c’bhuh quân binh chủng bâc ơl. Đhị cr’noọ xa nay “ Việt Nam pa xăr zêl pruh”, Mỹ lâng chính quyền, quân đội Sài Gòn bhrợ t’vaih g’luh dưr lươt đơơng đh’nơc “ Lam Sơn 719” k’rong ooy zr’lụ C’lâng 9 – Nam Lào cơnh lâng apêê đơn vị bhriêl choom bhlâng, pa zêng 55 r’bhâu cha năc quân pa zêng c’bhuh bộ binh, xe tăng, xe glop nam, pháo binh. Z’lâh lâh 50 t’ngay ha dum ta luôn zêl pruh a râp, quân lâng đha nuôr hêê coh Mặt trận C’lâng 9- Nam Lào âi mă zêl quân đội Sài Gòn pr’đươi bha lâng âng bh’rợ xa nay “ Việt Nam pa xăr zêl pruh” muy g’luh k’rơ.

Bh’nơơn ga măc chr’năp C’lâng 9 – Nam Lào 1971 năc muy bh’nơơn bh’rợ pa căh đoọng ha g’luh zêl pruh a râp âng c’bhuh binh chủng bhưah ga măc, năc râu pa căh đoọng liêm chr’năp ha bh’rợ đoàn kết gung dưr bhlưa quân đội lâng đha nuôr bơr k’tiêc k’ruung Việt Nam – Lào. T’cooh Nguyễn Minh Kỳ, bêl a hay năc bhrợ Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, ma nưih ting pâh âng G’luh zêl pruh c’lâng 9 – Nam Lào 1971 đoọng năl, coh cr’chăl zêl pruh a râp Mỹ, trông dâc k’tiêc k’ruung, tỉnh Quảng Trị lâng Savannakhet, Lào năc đhị g’luh zr’năh xr’dô bhlâng, quân lâng đha nuôr 2 tỉnh ta luôn đh’rưah bhrơợng loom zêl pruh, bhrợ t’vaih bâc bh’nơơn ga măc chr’năp:“Coh zêl pruh a râp Mỹ, 2 tỉnh Quảng Trị lâng Savannakhet ( Lào) ta luôn lươt đh’rưah, zêl pruh a râp bơơn bâc bh’nơơn. Bh’nơơn chr’năp ga măc C’lâng 9 – Nam Lào moon ghit c’rơ ga măc k’rơ âng râu đoàn kết Việt  Nam – Lào coh prang cr’chăl zêl a râp Mỹ, trông dâc k’tiêc k’ruung.”

  Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Khuất Duy Tiến, 92 c’moo, bêl a hay năc Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64 côh g’luh zêl pruh đhị C’lâng 9- Nam Lào 1971 đoọng năk, đhiêp bing m’pâng thế kỷ âi z’lâh n’đhang coh loom luônh a cọ a bôc âng t’cooh ooy bh’nơơn bh’rợ C’lâng 9 – Nam Lào ta luôn ăt clâp. Coh pr’đơợ pa bhlâng zr’năh k’đhap, căh vêy râu đoọng liên lạc, căh vêy bản đồ,  hỏa lực âng râp k’rơ k’đhang Trung đoàn 64 âi bhrợ têng liêm xang bh’rợ tr’nêng âng câp ping k’đươi k’dua, n’jưah dử rlươt hân đơơh, n’jưah zêl pruh liêm choom. Ting Trung tướng Khuất Duy Tiến,  C’lâng xa nay dưr lươt năc: “ Lươt đơơh, lươt ma mach, tươc zâp – ra văng zêl tuh, lum a râp tuh đơơh, clông zêl tơợ g’luh tr’nơơp”:“A hêê vêy quyền hâng hơnh ooy bh’nơơn ga măc chr’năp C’lâng 9- Nam Lào, hâng hơnh ooy bh’nơơn bh’rợ âng cr’chăl zêl a râp Mỹ, trông dâc k’tiêc k’ruung grơơ nhool âng hêê. Nâu câi, a cu năc muy rơơm kiêng apêê lang ma nưih Việt Nam ta luôn chăp hơnh cr’chăl a hay, năc tươc đợ bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp âng aconh a bhươp a hay đhị apêê g’luh zêl pruh a râp a bhuy.”

Thiếu tướng Nguyễng Hoàng Nhiên- Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Việt Nam đoọng năl, bh’nơơn ga măc chr’năp C’lâng 9 – Nam Lào 1971 năc muy côh bâc bh’nơơn ga măc chr’năp chr’va tân đôr âng g’luh zêl pruh a râp Mỹ; moon ghit râu t’bhlâng căh cơnh lâng c’rơ ga măc k’rơ âng prang Đảng, pa zêng quân lâng pa zêng đha nuôr hêê; năc c’leh liêm chr’năp ha bh’rợ đoàn kết zêl pruh a râp âng Việt Nam – Lào, Lào – Việt Nam. Bh’rợ bh’nơơn ga măc chr’năp C’lâng 9 – Nam Lào 1971 âi pa căh lưch, zâp prang, đhộ bhưah ooy chr’năp ga măc cơnh lâng g’luh zêl pruh a râp Mỹ, trông dâc k’tiêc k’ruung; đh’rưah lâng n’năc, đợ kinh nghiệm, râu bh’rợ xa nay bơơn pa chô tơợ bh’nơơn bh’rợ n’nâu vêy chr’năp lịch sử lâng la lua nâu câi:“Bh’nơơn ga măc chr’năp C’lâng 9 – Nam Lào 1971 năc muy coh bâc c’leh chr’năp âng Đảng hêê coh k’đhơợng xay lâng k’đhơợng bhrợ cách mạng. Pa căh loom t’bhlâng zêl pruh, t’bhlâng mă tuh âng quân lâng đha nuôr hêê. Râu liêm choom coh c’lâng xa nay dzợ pa căh coh râu pa zum bhrợ liêm ta nih, liêm choom bhlưa apêê c’bhuh ting pâh zêl pruh, pa zum lâng c’bhuh vũ trang cách mạng lâng đha nuôr đhi noo Lào coh đhăm zêl pruh a râp./.”

Chiến thắng Đường 9- Nam Lào:
Chiến thắng của tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt Việt- Lào

        PV Thanh Hiếu/VOV miền Trung

50 năm trước, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, trên địa bàn 2 tỉnh Quảng Trị của Việt Nam và tỉnh Xavannakhet của Lào, quân và dân ta đã giành thắng lợi vang dội trong Chiến dịch phản công Đường 9- Nam Lào, đánh bại cuộc hành quân Lam Sơn 719 của quân đội Sài Gòn. Chiến thắng Đường 9- Nam Lào 1971 là sự kiện quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, điển hình của chiến dịch phản công hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, khẳng định nghệ thuật quân sự tài tình của ta, tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam- Lào.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chiến dịch Đường 9- Nam Lào  là lần đầu tiên Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng tổ chức tác chiến hiệp đồng quân binh chủng quy mô lớn. Tại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, Mỹ và chính quyền, quân đội Sài Gòn mở cuộc hành quân “Lam Sơn 719” tập trung vào khu vực Đường 9- Nam Lào với những đơn vị thiện chiến nhất, gồm 55 ngàn quân bao gồm  lực lượng bộ binh, xe tăng, xe bọc thép, pháo binh. Trải qua hơn 50 ngày đêm  liên tục tiến công quân địch, quân và dân ta trên Mặt trận Đường 9- Nam Lào đã đánh cho quân đội Sài Gòn công cụ nòng cốt của chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh” một đòn chí mạng.
        Chiến thắng Đường 9- Nam Lào 1971 là một thắng lợi điển hình của chiến dịch phản công hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, là minh chứng sống động cho tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam- Lào. Ông Nguyễn Minh Kỳ, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, nhân chứng lịch sử của Chiến dịch Đường 9- Nam Lào 1971 cho biết, trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tỉnh Quảng Trị và Savanakhet, Lào là chiến trường khốc liệt, quân và dân 2 tỉnh luôn kề vai, sát cánh, kiên cường chiến đấu, lập nhiều chiến công xuất sắc, giành thắng lợi vẻ vang:“Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, 2 tỉnh Quảng Trị và Savannatkhet (Lào) luôn kề vai sát cánh bên nhau, chiến đấu lập nhiều chiến công. Chiến thắng Đường 9- Nam Lào khẳng định sức mạnh vĩ đại của tình đoàn kết Việt Nam- Lào trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.”

Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Khuất Duy Tiến, 92 tuổi, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64 trong Chiến dịch Đường 9- Nam Lào 1971 cho biết, tròn nửa thế kỷ trôi qua nhưng ký ức về chiến thắng Đường 9- Nam Lào luôn đọng mãi trong tâm trí của ông. Trong điều kiện rất khó khăn, không có phương tiện thông tin liên lạc, không có bản đồ, hỏa lực của địch mạnh nhưng Trung đoàn 64 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của cấp trên giao phó, vừa hành quân thành tốc, vừa chiến đấu thắng lợi. Theo Trung tướng Khuất Duy Tiến, Khẩu hiệu hành quân: “Đi nhanh- đi gọn- đến đủ- sẵn sàng chiến đấu, gặp địch đánh ngay, đánh thắng từ trận đầu”:“Chúng ta có quyền tự hào về chiến công Đường 9- Nam Lào, tự hào về thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vẻ vang của dân tộc. Bây giờ, tôi chỉ mong các thế hệ người Việt Nam luôn trân trọng quá khứ, biết tới những chiến công hào hùng của cha ông trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược.”

Thiếu tướng Nguyễn Hoàng Nhiên- Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Việt Nam cho biết, chiến thắng Đường 9- Nam Lào 1971 là một trong những chiến công vang dội của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; khẳng định sự nỗ lực vượt bậc và sức mạnh to lớn của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta; là biểu hiện sinh động tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt Việt Nam- Lào, Lào- Việt Nam. Sự kiện Chiến thắng Đường 9- Nam Lào 1971 đã khái quát, nhìn nhận đầy đủ, sâu sắc tầm vóc, ý nghĩa to lớn đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; đồng thời, những kinh nghiệm, bài học đúc rút từ chiến thắng này có giá trị lịch sử và hiện thực.“Chiến thắng Đường 9- Nam Lào 1971 là một trong những dấu ấn quan trọng của Đảng ta trong lãnh đạo và điều hành chiến tranh cách mạng. Thể hiện tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta. Thành công trong chủ trương chiến lược còn thể hiện ở sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa các lực lượng tham gia chiến dịch, phối hợp với lực lượng vũ trang cách mạng và nhân dân Lào anh em trên địa bàn chiến dịch./.”