Bâc t’ngay n’nâu, đhị chr’hoong da ding ca coong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam plêêng p’răng cơnh ta đía. Đanh đanh vêy g’luh boo prưah căh mă bhrợ pa chriêt râu p’răng puih vêy bêl dzooc tươc 40 độ C. Nâu đoo công năc bêl đha nuôr coh vel đong och bhrợ ha rêê, och đac g’dớ, bhrợ cr’pân đhrnăng rooh crâng. Ngành chức năng lâng chính quyền vel đong âi k’đươi c’bhuh tươc zâp vel bhươl xay truih, p’too moon đha nuôr gr’hoot cha groong lâng t’păt ra rooh crâng… a moó Alăng Nhăng ăt coh vel Công Dồn, chr’val Zuôih đoọng năl, vel ăt coh zr’lụ crâng g’mrâng Nam Giang. Cán bộ kiểm lâm chr’hoong, chr’val đh’rưah lâng t’cooh vel, trưởng vel ta luôn họp, xay truih đhị Gươl đoọng đha nuôr doó lu lơ. Pa bhlâng năc, zâp bêl och ha rêê năc choom bhrợ bha ar, ký gr’hoot, pa choom đoọng  xraach c’lâng cha groong oih k’đhơợng nhâm căh đoọng oih băr rooh đhị râu đương ch’mêêt lêy âng c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách coh vel:“ Xooc moot hân oo och ha rêê, đha nuôr zêng ma bơơn năl ooy xa nay zư lêy crâng. Bêl och ha rêê năc choom bhrợ t’vaih c’lâng cha groong oih đoọng doó choom băr dzang rooh ooy crâng. Ngai kiêng och ha rêê năc choom xay moon cr’chăl och liêm ta nih. Coh cr’chăl och năc zêng vêy apêê c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách, kiểm lâm đương lêy.”

T’cooh Hồ Viết Căng, Phó Giám đốc Ban K’đhơợng lêy crâng ta zư đơc Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, đơn vị xooc k’đhơợng lêy lâh 41 r’bhâu hecta crâng g’mrâng coh vel đong 11/12 chr’val thị trấn. Tu pr’đơợ bha đưn chăng, đha nuôr ma mông za nươr ooy crâng bâc, bh’rợ zư lêy crâng lum bâc râu zr’năh k’đhap. Ting t’cooh Hồ Viết Căng, c’lâng xa nay liêm choom bhlâng xooc đâu công năc t’bhlâng ch’mêêt lêy cơnh lâng 162 cha năc zư lêy crâng chuyên trách đhị vel đong: “Zâp c’xêê a zi lươt 3, 4 chu ch’mêêt lêy, cha bêch đhị pợ coh crâng. Zâp tiểu khu đơn vị k’đươi 4-5 cha năc, pa zum lâng c’bhuh kiểm lâm vel đong đh’rưah ch’mêêt lêy đợ bha lang crâng bha lâng”.

Đhị chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách lâng kiểm lâm vel đong t’bhlâng lươt ch’mêêt lêy đợ đhịc râng buôn dưr vaih ra rooh. A noo A rất Đen, Trưởng vel lâng trưởng c’bhuh zư lêy crâng vel A Noonh, chr’val A Nông, chr’hoong Tây Giang đoọng năl, vel vêy 58 pr’loọng zêng năc ma nưih Cơ Tu, pr’ăt tr’mông za nươr ooy ha rêê đhuôch lâng crâng. Đoọng k’đhơợng nhâm bh’rợ zư lêy crâng liêm choom, vel A nonh âi bhrợ t’vaih 12 c’bhuh zư lêy crâng coh vel, zâp c’bhuh năc tơợ 7-10 cha năc đha đhâm ting pâh. Zâp c’xêê, c’bhuh zư lêy crâng vel A nonh bhrợ têng 4 g’luh ch’mêêt lêy apêê bha lang crâng âng đay k’đhơợng bhrợ. Lâh n’năc, vel công bhrợ pa dưr apêê pợ lâng k’đươi ma nưih đương goon toong t’ngay ha dum moot hân noo p’răng xơơt. A noo A rất Đen đoọng năl p’xoọng:“ Zâp g’luh ch’mêêt lêy, c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách vel Anonh zêng bhrợ kế hoạch liêm ta nih. Xang zâp g’luh ch’mêêt lêy cơnhđêêc zêng xră bha ar đoọng xay truih đhr’năng crâng âng đay k’đhơợng zư. Đhị apêê g’luh sinh hoat vel, zêng p’têêt pa zum đoọng xay truih ha đha nuôr năl. Hơnh năc bâc c’moo đâu, đhị vel doó âi dưr vaih rooh crâng, doó vêy bhrợ pa hư crâng, t’bơơn a đhăh dzăm chr’năp.Moon pa zum đha nuôr zêng ma xơợng đươi.”

Chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vêy lâh 91 r’bhâu hecta crâng. Coh đêêc, crâng g’mrâng bơơn lâh 70% cơnh lâng n’loong chr’năp pr’hăt cơnh na nuuc, bhlăng, h’rôông… lâng zr’lụ crâng chr’năp H’nghêê lâh 2000 bhr’lâng. t’cooh Lê Viết Sang, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm chr’hoong Tây Giang, đoọng năl, tơợ tr’nơơp hân noo xơơt, ngành kiểm lâm âi pa zum lâng chính quyền vel đong xay bhrợ bh’rợ ch’mêêt lêy zư lêy crâng đoọng cha groong đhr’năng pa hư crâng a bhuy, crâng tu đac bhrợ ha rêê, rooh crâng, pruh bâc g’luh apêê bhrợ lêt Luật Zư lêy lâng pa dưr crâng. Pa bhlâng năc, lâh 100 c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách đhị 10 chr’val coh vel đong âi bơơn bhrợ liêm mâng. Nâu đoo năc c’bhuh đương goon lêy đoọng zư crâng. Lâh n’năc, Tây Giang công năc vel dong bhrợ têng liêm bh’rợ chroot zên pa chô dưm zư lêy crâng cơnh lâng lâh 12,4 tỷ đồng zâp c’moo. T’cooh Lê Viết Sang, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, bơơn lêy râu liêm crêê tơợ crâng, tu cơnh đêêc 100% pr’loọng coh Tây Giang âi ma ký gr’hoot doó bhrợ pa hư crâng: “Xooc đâu, đhăm crâng coh Tây Giang zêng pa đơp đoọng dha nuôr zư lêy lưch. Tơợ đêêc bhrợ t’vaih apêê c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách đhị vel bhươl âng kiểm lâm vel đong k’đhơợng bhrợ. C’bhuh zư lêy crâng vêy bh’rợ ch’mêêt lêy, đương goon pa bhlâng năc hân noo p’răng xơơt buôn dưr vaih rooh crâng. Lâh n’năc, nâu đoo công năc ‘cbhuh ch’mêêt lêy, pa choom đoọng ha đha nuôr xraach c’lâng cha groong oih, och ha rêê đoọng yêm têêm lâng plăm pruh apêê ngai bhrợ pa hư crâng, bơơn a đhăh dzăm…”

Đươi vêy năl ra văng apêê c’lâng bh’rợ zư lêy crâng, bhrợ k’rơ bh’rợ xay truih tươc đha nuôr, cr’chăl ha nua, apêê chr’hoong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam âi pa xiêr đợ g’luh rooh crâng, pruh bâc apêê pa hư crâng lêt xa nay coh vel đong./.

Thời gian dừng chân nghỉ ngơi của lực lượng BVR chuyên trách cộng đồng

Hiệu quả từ mô hình nhóm, tổ bảo vệ rừng

ở vùng cao Quảng Nam

                                                                                                         (K.Cương +A.Lợi)

Miền Trung đang vào mùa nắng nóng gay gắt. Tại tỉnh Quảng Nam, nhiều khu vực miền núi cả tháng nay không có mưa, nguy cơ cháy rừng ở mức cao. Lực lượng chức năng cùng chính quyền địa phương ở tỉnh này đang triển khai nhiều biện pháp cấp bách, trong đó kiện toàn lực lượng nhóm bảo vệ rừng (BVR) chuyên trách tại cộng đồng dân cư được xem là giải pháp hữu hiệu nhất.

Nhiều ngày nay, tại huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam trời nắng như đổ lửa. Thi thoảng một vài cơn mưa rào nhỏ không đủ xoa dịu cái nắng nóng có lúc lên tới 40 độ C. Đây cũng là thời điểm đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn đốt nương làm rẫy, đốt ong lấy mật, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng rất cao. Ngành chức năng và chính quyền địa phương đã cắt cử lực lượng đến từng thôn bản tuyên truyền, vận động, hướng dẫn bà con ký cam kết phòng chống cháy rừng… Chị A Lăng Nhăng ở thôn Công Dồn, xã Zuôih cho biết, làng mình nằm trong khu vực rừng phòng hộ Nam Giang. Cán bộ kiểm lâm huyện, xã cùng già làng, trưởng thôn thường xuyên tổ chức họp, tuyên truyền tại nhà Gươl để bà con không chủ quan lơ là. Đặc biệt, mỗi khi đốt nương phải làm đơn, ký cam kết, hướng dẫn làm đường băng đảm bảo không bắt lửa dưới sự giám sát của lực lượng BVR chuyên trách tại thôn: “Đang vào mùa đốt nương rẫy, bà con đều nhận thức được vấn đề bảo vệ rừng. Khi đốt rẫy phải tạo đường tránh lửa để không bén cháy rừng. Ai muốn đốt rẫy phải đăng ký thời gian đốt cụ thể. Trong quá trình đốt đều có sự giám sát của nhóm BVR chuyên trách, kiểm lâm địa bàn cùng canh chừng.”

Ông Hồ Viết Căng, Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, đơn vị đang quản lý hơn 41 ngàn  héc ta rừng tự nhiên ở địa phận 11/12 xã, thị trấn. Do đặc thù địa hình đồi núi hiểm trở, người dân sống dựa vào rừng lớn, công tác bảo vệ rừng gặp rất nhiều khó khăn. Theo ông Hồ Viết Căng, giải pháp hữu hiệu nhất hiện nay vẫn là tăng cường tuần tra, kiểm tra với 162 người BVR chuyên trách tại địa bàn: “Mỗi tháng chúng tôi tổ chức 3-4 đợt tuần tra, kiểm soát ăn ngủ tại các chòi canh trong rừng. Mỗi tiểu khu đơn vị cắt cử 4-5 người, kết hợp với lực lượn kiểm lâm địa bàn cùng tuần tra, kiểm soát những cánh rừng trọng điểm.”

Tại huyện vùng cao Tây Giang, lực lượng BVR chuyên trách cộng đồng và kiểm lâm địa bàn tăng cường tuần tra, kiếm soát những điểm rừng xung yếu dễ xảy ra hỏa hoạn. Anh Arất Đen, Trưởng thôn kiêm nhóm trưởng BVR cộng đồng ở thôn A Nonh, xã A Nông, huyện Tây Giang cho biết, thôn có 58 hộ đều là người Cơ Tu, cuộc sống dựa vào nương rẫy và rừng. Để đảm bảo công tác bảo vệ rừng hiệu quả, thôn A Nonh đã thành lập 12 nhóm BVR cộng đồng, mỗi nhóm từ 7-10 thanh niên tham gia. Mỗi tháng, nhóm BVR thôn A Nonh tổ chức 4 đợt tuần tra, kiểm soát các cánh rừng do mình phụ trách. Ngoài ra, thôn cũng xây dựng các chòi canh và cắt cử người túc trực canh gác cả ngày lẫn đêm vào mùa cao điểm nắng nóng. Anh Arất Đen cho biết thêm: “Mỗi đợt tuần tra, nhóm BVR chuyên trách thôn A Nonh đều lập kế hoạch cụ thể. Sau mỗi chuyến tuần tra như vậy đều viết văn bản để báo cáo tình hình rừng do mình quản lý. Tại các buổi sinh hoạt thôn, làng đều lồng ghép để tuyên truyền cho bà con hiểu. Mừng là nhiều năm nay, tại thôn không xảy ra cháy rừng, không có khai thác gỗ trái phép, săn bắt động vật hoang dã quý hiếm, nhìn chung bà con rất ủng hộ.”

Huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 91 nghìn ha rừng. Trong đó, rừng tự nhiên chiếm hơn 70% diện tích với nhiều loại cây gỗ quý hiếm như lim, đỗ quyên, dổi... và khu rừng di sản Pơmu hơn 2.000 cây. Ông Lê Viết Sang, Hạt trưởng Hạt Kiêm lâm huyện Tây Giang, cho biết, ngay từ đầu mùa khô, ngành kiểm lâm đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương triển khai công tác tuần tra, kiểm soát bảo vệ rừng nhằm ngăn chặn tình trạng phát rừng già, rừng đầu nguồn làm nương rẫy, cháy rừng, đẩy đuổi nhiều vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng. Đặc biệt, hơn 100 nhóm, tổ BVR chuyên trách tại 10 xã trên địa bàn đã được kiện toàn. Đây là lực lượng túc trực ăn rừng, ngủ trại để bảo vệ những cánh rừng. Ngoài ra, Tây Giang cũng là địa phương thực hiện tốt việc chi trả dịch vụ môi trường rừng với hơn 12,4 tỷ đồng mỗi năm. Ông Lê Viết Sang, Hạt trưởng Hạt Kiêm lâm huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, thấy được lợi ích từ rừng, nên 100% hộ dân ở Tây Giang,   đã tự nguyện ký cam kết không xâm lấn vào rừng: “Hiện nay, diện tích rừng tại Tây Giang đều giao cho người dân hết. Từ đó thành lập các nhóm, tổ BVR chuyên trách tại cộng đồng do kiểm lâm địa bàn phụ trách. Nhóm, tổ BVR này có nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, túc trực nhất là trong mùa nắng nóng dễ xảy ra cháy rừng. Ngoài ra, đây cũng là lực lượng giám sát, hướng dẫn bà con phát đường băng, đốt nương rẫy đảm bảo an toàn và truy đuổi các đối tượng khai thác gỗ trái pháp, tháo gỡ bẫy thú… “

Nhờ chủ động các biện pháp bảo vệ rừng, đẩy mạnh tuyên truyền đến cộng đồng dân cư, thời gian qua, các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam đã giảm thiểu được các vụ cháy rừng, đẩy đuổi nhiều đối khai thác rừng trái phép trên địa bàn./.