Đhị chr’hoong da ding ca coong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, m’ma prí n’oong bơơn choh bâc coh apêê chr’val Tân Long, Tân Thành lâng thị trấn Lao Bảo. A moó Trần Thị Hoài Nhung ăt coh vel An Tiêm, chr’val Tân Thành xay moon, tơợ ahay pr’loọng đong a moó công cơnh đha nuôr coh zr’lụ năc ma mông đươi ooy bh’rợ choh prí. Bâc c’moo ha nua, chr’năp prí coh Hướng Hóa căh yêm têêm, ăt g’nưm ooy thị trường Trung Quốc, Thái Lan. Tơợ đêêc, a moó ăt k’noọ kiêng bhrợ pa dưr muy bh’nơơn tơợ prí đoọng xay bhrợ đợ prí xưa âng đha nuôr. C’ría c’moo 2017, dh’rưah lâng zên zooi đoọng 70 ưc đồng âng Trung tâm Khuyến công lâng pa dưr tr’câl tr’bhlêy tỉnh Quảng  Trị,  pr’loọng đong c’bơơch k’rong lâng văc p’xoọng 350 ưc đồng k’rong bhrợ đong xưởng, máy móc bhrợ têng prí gooh chân không đơơng dh’nơc Chánh Nhung, công suất 10 tấn bh’nơơn/c’moo. A moó Trần Thị Hoài Nhung đoọng năl, zâp t’ngay xưởng prí pa gooh âng pr’loọng đong a moó pay câl tơợ k’noọ 1 tấn prí đoọm đoọng pa gooh. Cơnh lâng chr’năp tơợ 70.000-100.000 đồng/kg, bình quân pr’loọng đong a móo pa chô dâng 250 ưc đồng/c’moo bêl âi pay lơi zên đươi dua. Xooc, bh’nơơn prí pa gooh Chánh Nhung bơơn xay moon năc bh’nơơn OCOP bơơn 3 sao cấp tỉnh. A moó Nhung bhui har:“Bh’rợ bhrợ pa dưr bh’nơơn prí pa gooh âi zooi bâc đoọng pa dưr prí âng pr’loọng đong công cơnh âng đha nuôr vêy c’lâng luh yêm têêm. Nâu đoo công năc  cr’nọo cr’niêng âng c’la cu. Hơnh bhlâng năc cơ sở prí pa gooh căh muy bhrợ t’vaih râu pa chô ha pr’loọng đong năc dzợ bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng ha đha nuôr vel đong. Xooc đâu, bh’nơơn prí pa gooh chân không âng zi âi vêy bâc ngai coh Đà Nẵng, Huế, Quảng Trị, Hà Nội… pay câl ta luôn. Bh’nơơn tr’nơơp năc pr’đơợ đoọng a zi t’bhlâng pay câl coh vel đong, k’rong bhrợ têng, pa câl ooy thị trường.”

Lâh prí, Hướng Hóa năc vel đong bha lâng pa dưr cà phê âng tỉnh Quảng Trị lâng zr’lụ Bắc Trung bộ. Cơnh lâng k’tiêc dal tơợ 450-550 m lâng plêêng đh’hi đhí, đhăm k’tiêc Hướng Hóa pa bhlâng liêm đoọng pa dưr tơơm cà phê Arabica. Bơơn năl pr’đơợ liêm n’năc, c’moo 2008, pr’loọng đong a moó Nông Thị Hanh ăt coh vel Tân Xuyên, chr’val Tân Hợp ươm lâng choh cà phê đhị đhăm bhưah 2 hecta k’tiêc bha đưn âng đong. A moó Hanh đoọng năl, xang lâh 3 c’moo zư x’mir lêy, muy hecta cà phê bơơn lâh 10 tấn p’lêê. Xang bêl pay lơi zên phân bón lâng ma nưih pa bhrợ, pr’loọng đong a moó dzợ pay pa chô zâp c’moo lâh 100 ưc đồng. C’moo 2018, a moó k’rong bhrợ máy móc đoọng bhrợ têng cà phê liêm đơơng dh’nơc Ta Lư coffee đhị chr’val Tân Hợp. Đoọng k’dhơợng nhâm bh’rợ tr’nêng, pr’loọng đong a moó dzợ k’rong câlp’xoọng cà phê tơợ apêê pr’loọng đong coh vel lâng apêê chr’val đăn đêêc. Xooc bh’nơơn cà phê âng pr’loọng đong a moó âi bơơn xay moon bh’nơơn OCOP bơơn 3 sao cấp tỉnh. A moó Nông Thị Hanh xay moon:“Acu bơơn lêy xang bêl bh’nơơn âng cu vêy pa dưr chr’năp, bha ar xay moon ghit năc âi bhrợ t’vaih râu mâng loom ha t’mooi đươi dua. Acu rơơm kiêng coh brương tr’nu, cà phê Khe Sanh năc vêy vaih coh zâp đhị prang k’tiêc lâng k’tiêc k’ruung n’lơơng.”

Nông Thị Hanh lâng bh'nơơn âng đay. Cha nup: FB Hanh Nông

Xang lâh 2 c’moo xay bhrợ, bh’rợ xa nay OCOP âi ting bhr’dzang moon ghit bh’rợ coh padưr tr’mông tr’meh âng chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Xooc, Hướng Hóa âi bơơn bhrợ pa dưr 9 bh’nơơn OCOP cấp tỉnh, pa zêng: Ta Lư coffee, Khe Sanh coffee, a băng pa chúa Tuấn Tùng, a băng joọm tỏi prớ Tuấn Tùng, Pun coffee ( cà phê bột), Pun coffee (cà phê cr’liêng), Trịnh Xưa coffee ( cà phê bột) Trịnh Xưa coffee (cà phê nhân rang), prí pa gooh Chánh Nhung.

Ting t’cooh Hoàng Đình Bình, Trưởng Phòng Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl chrhoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, lâh đhị bh’nơơn âi mă bơơn, bh’rợ xa nay OCOP coh vel đong chr’hoong công dzợ bâc râu căh âi liêm choom. Cr’chăl tươc, vel đong năc t’bhlâng ch’mêêt lêy apêê bh’nơơn muy coh vel đong a năm vêy k’đhơợng liêm ooy quy mô lâng bh’nơơn đoọng đơơng đoọng ooy thị trường; vêy chính sách p’too moon đha nuôr k’rong bhrợ t’bhưah bh’rợ tr’nêng, tr’xăl bh’rợ ha rêê đhuôch; ha dưr dal z’hai bhrợ têng đoọng vaih bh’nơơn p’têêt pa zum đơơng âng bh’rợ k’rong bhrợ lâng pa câl..:“N’đăh bh’rợ OCOP, muy chr’val muy bh’nơơn, cr’chăl tươc Phòng năc vêy zươc xay moon lâng UBND chr’hoong bhrợ t’vaih Ban K’đhơợng xay bh’rợ xa nay OCOP cấp chr’hoong; Pa choom đoọng, vă đơn vị pa choom đoọng xay moon bh’nơơn mă bơơn 3 sao lâng 1 tươc 2 bh’nơơn bơơn 4-5 sao cấp tỉnh.”

Xơợng bhrợ bh’rợ xa nay “ Muy chr’val muy bh’nơơn”, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị t’bhlâng bhrợ pa dưr muy chr’val tơợ 1 tươc 2 bh’nơơn bha lâng vêy chr’năp, bơơn bh’nơơn dal. Nâu đoo bơơn lêy năc c’lâng xa nay đoọng bhrợ têng pr’đơợ liêm k’rơ âng apêê chr’val coh vel đong, zooi ha dưr dal chr’năp âng bh’nơơn ha rêê đhuôch đhị vel đong./.

Sản phẩm OCOP: Động lực phát triển kinh tế miền núi Quảng Trị

                                                  (Alăng Lợi, Kim Cương)

Hiện nay, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang được các huyện miền núi tỉnh Quảng Trị triển khai mạnh mẽ. Tại huyện miền núi Hướng Hóa đã xây dựng được 9 sản phẩm OCOP cấp tỉnh đạt từ 2 sao đến 3 sao. Kết quả này không chỉ tạo sức bật phát triển kinh tế địa phương mà còn góp phần quan trọng thúc đẩy xây dựng nông thôn mới ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại huyện miền núi Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, giống chuối mật mốc được trồng tập trung ở các xã Tân Long, Tân Thành và thị trấn Lao Bảo. Chị Trần Thị Hoài Nhung ở thôn An Tiêm, xã Tân Thành chia sẻ, lâu nay gia đình chị cũng như người dân trong vùng thu nhập chủ yếu nhờ vào trồng chuối. Nhiều năm qua, giá chuối quả ở Hướng Hóa không ổn định, phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, Thái Lan. Từ đó, chị ấp ủ xây dựng sản phẩm từ chuối nhằm giải quyết nguồn nông sản cho bà con. Cuối năm 2017, cùng với nguồn hỗ trợ 70 triệu đồng của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh Quảng Trị, gia đình chị tích góp, vay mượn thêm 350 triệu đồng, đầu tư xây dựng nhà xưởng, dây chuyền máy móc sản xuất chuối sấy hút chân không mang thương hiệu Chánh Nhung, công suất 10 tấn sản phẩm/năm. Chị Trần Thị Hoài Nhung cho biết thêm, mỗi ngày xưởng chuối sấy của gia đình chị thu mua từ gần 1 tấn chuối chín để sấy. Với giá từ 70.000 - 100.000 đồng/kg, bình quân gia đình chị thu khoảng 250 triệu đồng/năm sau đã trừ các chi phí. Hiện, thương hiệu chuối sấy Chánh Nhung được công nhận là sản phẩm OCOP đạt 3 sao cấp tỉnh. Chị Nhung phấn khởi: “Việc xây dựng được sản phẩm chuối sấy đã giúp rất nhiều cho phát triển cây chuối của gia đình của như bà con có đầu ra ổn định. Đây cũng chính là ước mơ của bản thân tôi. Mừng nhất là cơ sở chuối sấy không chỉ tạo thu nhập cho gia đình mà còn giải quyết việc làm cho bà con địa phương. Hiện nay, sản phẩm chuối chiên chân không của chúng tôi đã có thương lái ở Đà Nẵng, Huế, Quảng Trị, Hà Nội... thu mua khá ổn định. Kết quả bước đầu là động lực để chúng tôi tiếp tục thu mua chuối quả trên địa bàn, tập trung chế biến, bán ra thị trường”.

Dàn chuyền máy làm chuối sấy. Ảnh Alăng Lợi

Ngoài cây chuối, Hướng Hóa là địa bàn trọng điểm phát triển cà phê của tỉnh Quảng Trị và vùng Bắc Trung Bộ. Với độ cao từ 450 - 550m và khí hậu ôn hòa, vùng đất Hướng Hóa rất phù hợp phát triển cây cà phê Arabica. Nắm bắt lợi thế đó, năm 2008, gia đình chị Nông Thị Hanh ở thôn Tân Xuyên, xã Tân Hợp tự ươm và trồng cà phê trên diện tích 2 ha đất đồi của gia đình. Chị Hanh cho biết, sau hơn 3 năm chăm bón, mỗi ha cà phê đạt năng suất trên 10 tấn quả. Sau khi trừ chi phí phân bón và nhân công, mô hình cà phê Arabica đem về cho gia đình hơn mỗi năm hơn 100 triệu đồng. Năm 2018, chị đầu tư máy móc để sản xuất cà phê sạch mang thương hiệu Ta Lư coffee ngay tại xã Tân Hợp. Để đảm bảo nguồn sản xuất, gia đình chị thu gom thêm cà phê từ các hộ dân trong bản và các xã lân cận. Hiện sản phẩm cà phê của gia đình chị đã được công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao cấp tỉnh. Chị Nông Thị Hanh cho biết:“Tôi nhận thấy sau khi sản phẩm của mình có thương hiệu, giấy chứng nhận rõ ràng đã tạo được sự tin dùng cho khách hàng. Tôi mong muốn trong tương lai, cà phê Khe Sanh sẽ có mặt ở tất cả mặt hàng trên toàn quốc và quốc tế.

Nông dân Hướng Hóa vào mùa hái cà phê Arabica. Ảnh: FB Hanh Nông

Sau hơn 2 năm triển khai, chương trình OCOP đã từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế của huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Hiện Hướng Hóa đã xây dựng được 9 sản phẩm OCOP cấp tỉnh, gồm: Ta Lư coffee, Khe Sanh coffee, măng muối chua Tuấn Tùng, măng dầm tỏi ớt Tuấn Tùng, Pun coffee (cà phê bột), Pun coffe (cà phê hạt), Trịnh xưa coffee (cà phê bột), Trịnh xưa coffee (Cà phê nhân rang), chuối sấy Chánh Nhung.

Theo ông Hoàng Đình Bình, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, bên cạnh những kết quả đạt được, chương trình OCOP trên địa bàn huyện vẫn còn những hạn chế nhất định. Thời gian tới, địa phương tiếp tục rà soát các sản phẩm đặc trưng bảo đảm về quy mô, sản lượng để cung ứng ra thị trường; có chính sách khuyến khích nông dân đầu tư mở rộng sản xuất, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp; nâng cao năng lực hoạt động hiệu quả chuỗi liên kết cung ứng dịch vụ đầu vào và tiêu thụ..:“Về chương trình OCOP – mỗi xã mỗi sản phẩm, thời gian tới Phòng sẽ tham mưu với UBND huyện thành lập Ban chỉ đạo chương trình Ocop cấp huyện; tiến hành tập huấn, thuê đơn vị tư vấn để tổ chức đánh giá sản phẩm từ cấp huyện đến cấp tỉnh. Phấn đấu trong năm 2021, sẽ có 4 đến 5 sản phẩm đạt 3 sao và 1 đến 2 sản phẩm đạt 4 – 5 sao cấp tỉnh.” 

Thực hiện chương trình "Mỗi xã một sản phẩm”, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị phấn đấu xây dựng mỗi xã từ 1 đến 2 sản phẩm chủ lực có thương hiệu, đạt hiệu quả kinh tế. Đây được xem là giải pháp để khai thác tiềm năng, lợi thế của các xã trên địa bàn, giúp nâng tầm giá trị của hàng hóa nông sản tại địa phương../.