Bhrợ têng cơnh ooy đoọng câl crêê p’lêê p’coo đọm cóh t’nơơm, bêl p’lêê p’coo ta pa đọm lâng z’nươu xoọc ting t’ngay bấc lấh mơ lâng vêy ta pa câl bấc cóh chợ lâng cóh siêu thị? Đoọng vêy đợ kinh nghiệm ha đay cóh bh’rợ lêy pay p’lêê p’coo crêê cơnh, t’ruíh: manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy cóh bhươl cr’noon nắc zúp zooi đhanuôr n’năl đợ p’lêê p’coo đọm cóh t’nơơm lâng p’lêê p’coo vêy ta pa đọm lâng z’nươu xoọc ta pa câl cóh thị trường lâng đợ bh’rợ cơnh đâu.

# Sầu riêng:

Bêl câl sầu riêng, pr’zớc ta luôn lêy ooy tr’long lâng ooy a xông âng p’lêê ớ. Lâng p’lêê sầu riưiưng vêy tr’long xẹo ty, a xông ma tr’xự, pr’họm bhậu tu nắc p’lêê vêy ta pêếh tơợ t’nơơm bêl dzợ u nhuum lâng crêê ta trọm hoá chất cắh cậ ta tiêm z’nươu đoọng u đọm.

Lâng p’lêê sầu riêng đọm cóh t’nơơm nắc vêy tr’long lâng a xông t’mêê. Bêl n’nặ xơợng, pr’zớc bơơn xơợng rau đha hum.

# T’boon.

Câl t’boon, pr’zớc nắc ch’mêết lêy ooy n’dúp âng p’lêê lâng tr’long. Ha dang t’boon đọm cóh t’nơơm nắc cóh n’dúp âng p’lêê vêy đợ lập đhấp, tr’long nắc dzợ t’mêê.

Vêy cơnh cậ, ha dang cha xơợng, t’boon bơơn xơợng rau n’bặ yêm pa bhlâng, lêệ âng p’lêê t’bắh, cr’liêng tăm lâng k’tứi, doọ dzợ vêy dzêết.

Lâng p’lêê t’boon đọm tu ta đươi z’nươi, nắc vêy pr’họm rơớc k’tiếc t’lir, liêm pa bhlâng. cắh vêy n’léh lập đhập cóh p’lêê.

Pa bhlâng tr’lọng âng p’lêê n’nâu crêê bhrậu tắm, bêl cha crêê k’dụa, lêệ âng p’lêê tăm, cr’liêng ga mắc vêy pr’họm bhrôông lâng dzợ vêy dzêết bấc.

# Bhớc:

Đoọng n’năl đợ p’lêê bhớc crêê ta trọm hoá chất pr’zớc nắc choom ch’mêết lêy ooy đhr’năng đọm. Bêl phun z’nươu, bhợc đọm đơớh pa bhlâng nắc đơớh u xẹo, mơ bơr pêê tiếng xang bêl pêếh tơợ t’nơơm. Đhị đêếc cậ, nắc vêy đợ đoong lâng axậ t’mêê, hân đhơ cơnh đêếc biếu cóh p’lêê nắc xẹu, nhoonh.

P’lêê bhợc đọm cóh t’nơơm nắc vêy biếu cóh p’lêê k’rơ lâng t’viêng liêm đớc 2-3 t’ngay nắc công doọ ơy xẹu.

# Măng cụt.

Đợ p’lêê măng cụt đọm cóh t’nơơm vêy tr’lọng t’mêê lâng đọm ting bha lắh, đọm cóh prang p’lêê. Ha dzợ măng cụt đọm tu đươi z’nươu nắc vêy tr’long tăm. Pa bhlâng bêl cha nắc k’dụa pa bhlâng.

# Thanh long:

Đoọng n’năl thanh long trọm cóh hoá chất pr’zớc nắc ch’mêết lêy ooy pr’họm lâng a xông âng p’lêê. Ha dang trọm hoá chất, thanh long nắc vêy pr’họm bhrôông cắh lấh bấc, a xông cóh p’lêê nắc xẹu, n’căr cơợng, cha xơợng đớp axêếp.

Đợ thanh long đọm cóh t’nơơm nắc vêy n’căr c’đặ, pr’họm âng p’lêê nắc bhrôông, ting n’nắc a xông cóh p’lêên nắc vêy pr’họm liêm.

# Cam, quýt:

Cam, quýt nắc rau p’lêê p’coo vêy ta trọm hoá chất bấc pa bhlâng lâng vêy ta pa câl bấc cóh apêê chợ. Đợ cam quýt đọm cóh t’nơơm vêy tr’long t’mêê, p’lêê nắc vil, đợ rau l’glộ l’glột tinh dầu cóh p’lêê nắc chớh ga mắc, đọm nắc đọm tơợ tr’long prang p’lêê.

Hân đhơ cơnh đêếc đợ p’lêê cam đọm ta đươi z’nươu vêy pr’họm đọm rơớc cắh lấh liêm, tr’lọng nắc xẹu, đợ rau l’glộ l’glột tinh dầu chớh k’tứi.

# Xoài.

Bêl câl xoài, đhanuôr lâng pr’zớc ch’mêết lêy gít ooy tr’long lâng n’căr âng p’lêê. Xoài đọm cóh t’nơơm vêy tr’long t’mêê, n’căr bhrơợng, đọm tơợ tr’long prang p’lêê. Đợ p’lêê đọm bấc nắc vêy pr’họm rơớc bấc lâng k’đị xơợng lêệ p’lêê ra bụ.

Xoài đọm đươi z’nươu nắc đọm cóh prang p’lêê, vêy dzợ rau t’viêng…

# Đu đủ.

P’lêê đu đủ đọm cóh t’nơơm buôn u dal, k’đhơợng xơợng ha lêệng, đọm prang p’lêê, ra bụ. pa bhlâng, tr’long dzợ vêy dzêết. bêl cha, pr’zớc xơợng ba bặ n’jứah đha hum, m’bứi cr’liêng, nắc buôn pa bhlâng ch’vắc cha lâng zr’híc.

Hân đhơ cơnh đêếc đu đủ đọm tu đươi dua z’nươu vêy pr’họm rơớc t’lir, n’căr c’tiêr. K’đị xơợng cắh ra bụ lâng cắh hr’lụ. bêl xiêl nắc dzợ dzêết, rau ba bặ m’bứi.

# Pa néh.

Đoọng doọ crêê pay câl pa đêếh ta trọm hoá chất, đhanuôr nắc lêy ooy p’lêê pa néh ơy griing, vêy a xộng ga mắc, pr’họm t’viêng rơớc, pa bhrậu m’bứi lâng đọm tơợ tr’long prang p’nong.

Đợ pa néh nhuum, vêy a xông cóh p’lêê hóch bấc lâng vêy pr’họm t’viêng t’mêê, đợ đhr’nong pa néh u đọm cóh m’pâng nắc buôn ta đươi z’nươu đoọng pa đọm.

Muy bơr rau ch’mêết lêy gít n’lơơng bêl câl pa néh, đhanuôr nắc ch’mêết ooy zr’lụ đăn ooy tr’long âng p’néh nắc crêê n’xọ tu crêê ta tiêm z’nươu.

# Cóh n’tếh ky nắc muy bơr rau bh’rợ đoọng n’năl p’lêê p’coo ta trọm cóh hoá chất. t’ruíh: manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy cóh bhươl cr’noon bêl đâu rơơm kiêng đhanuôr lâng pr’zớc vêy p’xoọng kinh nghiệm đoọng ha đay bêl lêy pay p’lêê p’coo crêê cơnh./.

Cách đơn giản nhận biết hoa quả ‘ngậm’ hóa chất bằng mắt thường

Làm thế nào để mua được đúng hoa quả chín cây tự nhiên, khi hoa quả bị "ép chín" bằng thuốc đang trà trộn ngày càng nhiều và được bán tràn lan tại các chợ và siêu thị mua sắm?Để có những kinh nghiệm bỏ túi cho mình trong việc chọn hoa quả an toàn, Tiết mục “Thầy thuốc của buôn làng” hôm nay sẽ giúp bà con và các bạn hoàn toàn có thể nhận biết được những hoa quả chín tự nhiên và hoa quả bị ép chín bằng hóa chất đang được bày bán tràn lan trên thị trường chỉ bằng những mẹo sau.

# Sầu riêng

Khi mua những trái sầu riêng, bạn luôn luôn phải nhìn ngay cuống và gai của quả nhé. Với những trái sầu riêng có cuống quả héo cũ, gai bầm dập, màu sạm cũ thì là quả bị cắt cây khi còn non và đã bị ngâm thuốc hoặc tiêm thuốc kích chín.

Riêng với những trái sầu riêng chín cây thường có cuống và gai tươi mới. Khi xách lên ngửi, bạn sẽ thấy có mùi thơm lừng tự nhiên.

# Bòn bon

Mua bòn bon, bạn nên để ý đến phần bên dưới quả và cuống. Nếu bòn bon chín tự nhiên thì dưới đít quả sẽ có dấu châm kim li ti, cuống quả còn tươi.

Thậm chí, nếu ăn thử, bòn bon sẽ có vị ngọt thanh, thịt quả màu trong, hạt đen và nhỏ, không còn mủ.

Với những trái bòn bon chín do dùng thuốc kích thích, chúng thường sẽ có màu vàng đất bóng rất đẹp. Tuyệt nhiên chúng cũng không hề có dấu châm kim trên quả.

Đặc biệt, cuống quả của những trái bòn bon này bị thâm đen, khi ăn có vị chua, thịt quả đục, hạt to có màu hồng và dính mủ vào tay rất nhiều.

# Chôm chôm

Để nhận diện những trái chôm chôm ngậm hóa chất bạn nên để ý đến quá trình chín của chúng. Khi bị phun thuốc, chôm chôm sẽ chín sớm nhưng nhanh héo rất nhanh, chỉ vài tiếng sau khi cắt khỏi cây. Bên cạnh đó, chúng có cành lá tươi roi rói nhưng râu trên quả lại héo queo, nhàu nhĩ.

Ngược lại, chôm chôm chín cây thường có râu khỏe và tươi xanh, để 2-3 ngày sau vẫn chưa héo.

# Măng cụt

Những trái măng cụt chín cây có cuống rất tươi và chín từng mảng, chín đều khắp quả. Còn với măng cụt chín do thuốc sẽ có cuống thâm đen. Đặc biệt khi ăn chúng sẽ có vị rất chua.

# Thanh long

Để nhận biết thanh long ngậm hóa chất bạn chỉ cần chú ý tới màu sắc và gai của chúng. Nếu ngậm hóa chất, thanh long sẽ có màu đỏ nhạt, gai trên quả héo, vỏ dày, ăn vị rất nhạt.

Nhưng thanh long chín tự nhiên có vỏ mỏng, thân màu đỏ thẫm trong khi các gai trên quả có màu tươi đẹp.

# Cam, quýt

Cam quýt là loại quả được ngậm rất nhiều hóa chất và được bày bán phổ biến tại các chợ. Những cam quýt chín tự nhiên có cuống rất tươi, quả no tròn, các nốt tinh dầu trên vỏ nở to, chín từng mảng từ trên cuống xuống.

Nhưng những trái cam chín do dùng thuốc sẽ có màu chín vàng nhạt đều cả quả, cuống héo, các nốt tạo tinh dầu rất bé.

# Xoài

Khi mua xoài, bà con nhớ để ý đến phần cuống và da của chúng. Xoài chín cây sẽ có cuống tươi, da căng, chín từng mảng kéo dài từ cuống đến đuôi và từ phần bụng đến phần lưng quả. Những quả chín nhiều hơn sẽ có màu vàng đậm và bóp thấy thịt quả mềm.

Xoài chín do dùng thuốc kích thích thường chín không đều, có xen kẽ sọc xanh, dễ bị sượng.

# Đu đủ

Trái đu đủ chín cây thường dài, cầm nặng tay, chín đều, mềm. Đặc biệt, cuống còn nhựa dính. Khi ăn chúng, bạn sẽ thấy vừa ngọt lại vừa thơm, ít hạt, có thể dễ dàng xúc bằng thìa.

Nhưng đu đủ chín do thuốc sẽ có màu vàng óng, vỏ trơn. Ấn tay vào không mềm và không có độ lún. Khi gọt vỏ vẫn còn nhiều nhựa, sượng, vị ngọt kém.

# Mít

Để không mua phải mít ngậm hóa chất, bà con nên chú ý đến những trái mít đã già, có gai nở to, màu xanh vàng, xam xám và chín đều từ cuống cho đến đít quả.

Những quả mít non, có gai bên ngoài nhọn dày đặc và có màu xanh tươi nhưng múi bên trong đã chín thì thường là mít được "kích chín" bằng thuốc.

Một lưu ý khác khi mua mít bà con nên để ý đó là khu vực gần cuống quả mít sẽ bị nhũn thối do tiêm thuốc.

# Trên đây là một cách để nhận biết hoa quả ngâm hoá chất. Tiết mục Thầy thuốc buôn làng hy vọng bà con và các bạn có thêm kinh nghiệm cho mình khi lựa chọn hoa quả an toàn./.