Bêl g’lúh zêl panh lâng a’rập Mỹ trông dấc k’tiếc k’ruung, đợ đhị chr’nắp ma bhưy cóh Quảng Trị cơnh Hiền Lương-Bến Hải, Vịnh Mốc, Cồn Tiên, Dốc Miếu, Đường 9 Khe Sanh, Tà Cơn, Cửa Việt, Thành Cổ... nắc ơy lướt moót lịch sử acoon cóh. Moon tước Quảng Trị bấc ngai zêng hay k’noọ tước Thành Cổ Quảng Trị lâng g’lúh zêl panh zr’nắh đenh ooy 81 t’ngay hi dưm. Pazêng đợ bom cha rắh âng Mỹ panh p’zroọ đhị k’tiếc Thành cổ bhứah 3 km vuông nâu ooy 81 t’ngay hi dưm lâng c’rơ pa hư âng 7 p’lêê bom nguyên tử âng Mỹ p’zroọ ooy Nhật Bản.

T’coóh Nguyễn Kham, 93 c’moo, ặt cóh zr’lụ phố 4, phường 2, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị moon, bh’rợ zêl lêệng, pa hư đhị k’tiếc Thành Cổ Quảng Trị nâu dzoọc tước 200%, lướt ha ooy cung lêy zêng ma hư zớch. T’coóh Nguyễn Kham moon, thị xã Quảng Trị bêl đâu c’lâng c’tốch liêm t’viêng lâng bấc n’loong ga mắc nắc bhrợ p’cắh đoọng ha râu chr’nắp liêm ga mắc âng hoà bình: “Bêl bhrợ pa dử rpa liêm cớ hoà bình nắc râu têêm ngăn, chắp hơnh ga mắc âng acoon cóh, ha dợ bha lang k’tiếc hoà bình apêê hơnh déh, zooi zúp. Thị xã Quảng Trị nâu hân đhơ cắh bấc manứih nắc vêy grơơ c’rơ âng đay choom bhrợ pa dưr thành phố hoà bình lâng acu lêy vêy đhr’năng. Bhrợ k’tiếc thị xã Quảng Trị nắc đhị k’tiếc ma bhưy chr’nắp, prang k’tiếc k’ruung chắp nhêr, bha lang k’tiếc năl tước lâng chắp hơnh k’tiếc hoà bình.”

Chô ooy Quảng Trị, zâp ngai nắc năl ghít râu zr’nắh zr’dô âng chiến tranh, nắc ting năl ghít lấh mơ râu chr’nắp hoà bình, độc lập, tự do, pazưm đh’rứah zâp prang bha lang k’tiếc. Quảng Trị cắh dzợ nặc đhị k’tiếc âng mưy vel đông, nắc ơy váih mưy c’léh bh’rợ chr’nắp zr’nưm âng k’tiếc k’ruung, râu hâng hơnh zr’nưm ooy mưy g’lúh grơơ nhool lâng cr’noọ hoà bình âng acoon manứih Việt Nam anh hùng. Quảng Trị nắc đhị k’tiếcliêm chr’nắp lâng đồng chí, đhanuôr cóh zâp prang k’tiếc k’ruung lâng pr’zợc bha lang k’tiếc.

Tỉnh Quảng Trị nắc đhị mưy a’năm âng cách mạng miền Nam, vêy trụ sở Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền Nam Việt Nam nắc ơy đương hơnh déh Chủ tịch Cu Ba Phidel Castro lâng 43 đại sứ tơợ 5 Châu lục tước trình Quốc thư, bhrợ sứ quán. Nắc đoo c’léh bh’rợ âng hoà bình lâng zr’ziêng. T’coóh Hoàng Phước Lãm, Trưởng Ban k’đhơợng zư zr’lụ k’cir trụ sở Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam đoọng năl, trụ sử âng Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền Nam Việt Nam nắc ơy váih k’cir chr’nắp, bhrợ p’cắh đoọng ha hoà bình, zr’ziêng lâng pazưm đh’rứah: “Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền Nam Việt Nam lâng bh’rợ lịch sử âng đay nắc ơy p’têết pazưm râu đoàn kết acoon cóh âng zâp mặt trận, zâp đoàn thể, c’bhúh pa bhrợ lâng p’loon râu zooi zúp âng zâp k’tiếc k’ruung cóh bha lang k’tiếc, đợ apêê chắp kiêng hoà bình cóh bha lang k’tiếc zêl cha groong g’lúh moót zêl, bhrợ pa dưr c’rơ zr’nưm đoọng lêy chô pa chô miền Nam, pazưm k’tiếc k’ruung.”

Hơnh déh chr’nắp hoà bình, hay k’noọ đợ apêê acoon chr’nắp ma bhưy ơy lấh c’lâm chêết tu k’tiếc k’ruung, hay k’noọ zâp apêê chêết bil tu chiến tranh, tỉnh Quảng Trị nắc ơy bhrợ têng bhiệc bhan pazưm pa chô k’tiếc k’ruung. Bhiệc bhan nâu bhrợ têng g’lúh tr’nơợp c’moo 2020, bơơn zư lêy, bhrợ têng định kỳ zâp c’moo crêê g’lúh hay k’noọ t’ngay pa chô miền Nam, pazưm pa chô k’tiếc k’ruung-30/4. Bhiệc bhan bơơn bhrợ têng đhị bha nụ k’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, lấh mơ nắc cóh zr’lụ kỳ đài, poong Hiền Lương ty, đắh Bắc lâng đắh Nam poong Hiền Lương. Bhiệc bhan pazưm đh’rứah k’tiếc k’ruung, lấh mơ bh’rợ pa dzoọc cờ nắc dzợ vêy bấc bh’rợ chr’nắp, ma bhưy lâng lướt moót ooy loom manứih. Tước c’moo 2010, bhiệc bhan pazưm đh’rứah k’tiếc k’ruung bơơn ta moon nắc bhiệc bhan cấp k’tiếc k’ruung. Bêl đêếc, bhiệc bhan bhrợ têng j’niêng cr’bưn đương hơnh déh đác chr’nắp đắh k’ruung Hậu nắc đhị tâm Pắc Bó, toọm Lênin-đhị zr’lụ Việt Bắc lâng tơợ pr’lứch k’ruung Hậu nắc đhị k’rong pazưm âng 9 toọm k’ruung phương Nam pa gơi chô ooy đâu pazưm lâng k’ruung Bến Hải. Tước c’moo 2011, bhiệc bhan bhrợ têng j’niêng đương độp pay 21 c’cọ đhêl tơợ zâp đảo, điểm đảo cóh quần đảo Trường Sa lâng đợ t’nơơm bàng vuông c’léh bh’rợ đoọng ha chủ quyền âng k’tiếc k’ruung Việt Nam cóh Biển Đông. Bêl c’moo 2019, xang bhiệc bhan pa dzoọc pa đhâng cờ, zâp đại biểu nắc ơy chô đhị poong Hiền Lương lịch sử đoọng t’păr bóng bay ooy plêệng lâng cr’noọ cr’niêng “Zước nhăn, rơơm kiêng đoọng têêm ngăn bha lang k’tiếc’.

T’coóh Đỗ Văn Bình, Gíam đốc Sở Văn hoá Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Trị đoọng năl, bhiệc bhan pazưm pa chô k’tiếc k’ruung cắh nặc mưy bhiệc bhan bhrợ lơi cơnh đêếc, nắc dzợ bhrợ p’cắh cr’noọ cr’niêng, loom luônh kiêng têêm ngăn, pazưm pa chô k’tiếc k’ruung âng năl mơ lang manứih Việt Nam: “Tỉnh nắc ơy bhrợ pa dưr bh’rợ bhiệc bhan âng đơơng cr’niêng xa nay tu Hoà bình đhị Quảng Trị, k’noọ đợc nắc bhrợ c’moo 2022.”

Hơnh déh đợ râu chr’nắp hoà bình, tỉnh Quảng Trị nắc ơy bhrợ pa dưr bh’rợ bhiệc bhan Tu hoà bình, lêy chô tước bhiệc bhrợ têng 1 bhiệc bhan ting cr’liêng xa nay tu hoà b đhị zr’lụ k’tiếc óih Quảng Trị. T’coóh Nguyễn Đăng Quang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Quảng Trị đoọng năl, bhiệc bhan Tu hoà bình đoọng hơnh déh zâp râu chr’nắp âng hoà bình, âng đơơng cr’liêng xa nay ooy hoà bình âng đhanuôr Việt Nam lâng zâp acoon cóh chắp kiêng hoà bình cóh bha lang k’tiếc. ting cơnh t’coóh Nguyễn Đăng Quang, bhiệc bhan Tu hoà bình moon cr’noọ cr’niêng bhrợ pa dưr k’tiếc k’ruung hoà bình, pazưm đh’rứah, t’đang k’đươi pr’zợc bha lang k’tiếc chô ooy đâu lâng đợ bh’rợ chr’nắp, zêl t’bil râu cr’ay âng chiến tranh lâng vêy c’lâng bh’rợ bhrợ têng zư lêy hoà bình: “Thủ tướng Chính phủ đoọng Quảng Trị bhrợ têng bhiệc bhan đơơng pr’đợc Tu hoà bình, tu mưy đhị k’tiếc ặt zâng lâng bấc râu cr’ay bil bal nắc Quảng Trị k’đươi moon xa nay t’ruíh nâu đoọng bhrợ p’cắh cr’noọ cr’niêng tu hoà bình. Azi k’noọ nâu đoo cắh nặc bh’rợ hay k’noọ nắc dzợ bhrợ p’cắh đoọng ha cr’liêng xa nay lâng apêê chắp kiêng hoà bình nắc lêy chô lâng bhiệc bhan âng Quảng Trị đoọng bhrợ pa dưr râu chắp kiêng hoà bình, cr’noọ cr’niêng zư lêy mưy môi trường hoà bình.”

Hơnh déh đợ râu chr’nắp âng hoà bình cắh mưy hơnh déh đợ râu chr’nắp hoà bình nắc dzợ hay k’noọ tước đợ apêê ơy lấh c’lâm bil tu bh’rợ hoà bình. Cán bộ, đhanuôr tỉnh Quảng Trị nắc ơy lâng xoọc pazưm bhrợ pa dưr mưy c’léh bh’rợ hoà bình đhị k’tiếc ơy crêê chiến tranh zêl pa hư./.

Xây dựng Quảng Trị thành biểu tượng hòa bình

     Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Mảnh đất Quảng Trị là hình ảnh thu nhỏ của chiến tranh Việt Nam, từng chứng kiến sự khốc liệt của của bom cày đạn xới, chịu đựng nhiều hy sinh mất mát. Vậy nên, hòa bình lúc nào cũng là khát vọng cháy bỏng của người dân tỉnh Quảng Trị cũng như của toàn thể nhân dân Việt Nam. Khát vọng hòa bình cũng chính là tâm nguyện của hàng chục vạn anh linh liệt sĩ, các nạn nhân chiến tranh đang nằm trong lòng đất mẹ Quảng Trị. 46 năm sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2021), cán bộ và nhân dân tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực xây dựng mảnh đất này trở thành biểu tượng hòa bình và tôn vinh giá trị của hòa bình.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, những địa danh ở Quảng Trị như: Hiền Lương- Bến Hải, Vịnh Mốc, Cồn Tiên, Dốc Miếu, Đường 9, Khe Sanh, Tà Cơn, Cửa Việt, Thành Cổ… đã đi vào lịch sử dân tộc. Nhắc đến Quảng Trị nhiều người đều nhớ đến Thành Cổ Quảng Trị với trận chiến ác liệt kéo dài trong suốt 81 ngày đêm. Tổng số bom đạn mà Mỹ ném xuống mảnh đất Thành cổ rộng 3 ki lô mét vuông này trong 81 ngày đêm bằng sức công phá của 7 quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống Nhật Bản.

Ông Nguyễn Kham, 93 tuổi, ở khu phố 4, phường 2, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị kể rằng, sức hủy diệt của chiến tranh trên mảnh đất Thành Cổ Quảng Trị này lên đến 200%, đi đâu cũng thấy hoang tàn đổ nát. Ông Nguyễn Kham cảm nhận, thị xã Quảng Trị hôm nay phố xá sầm uất dưới màu xanh tươi của cây cối đã minh chứng cho giá trị to lớn của nền hòa bình:“Khi lập lại hòa bình đó là niềm hạnh phúc lớn của dân tộc mà thế giới hòa bình người ta thông cảm, ca ngợi, động viên cổ vũ và ủng hộ. Thị xã Quảng Trị đây tuy dân số ít nhưng có ý chí mình có thể xây dựng được thành phố hòa bình và tôi thấy rất có khả năng. Biến mảnh đất thị xã Quảng Trị là mảnh đất thiêng, cả nước yêu thương, thể giới biết đến và ngưỡng mộ mảnh đất hòa bình.”

Đến với Quảng Trị, mỗi người sẽ hiểu được rõ sự khốc liệt của chiến tranh, càng thấm thía với giá trị của hòa bình, độc lập, tự do, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ. Quảng Trị không còn là địa danh của một địa phương mà đã thành một biểu tượng chung của cả nước, niềm tự hào chung về một thời hào hùng và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam anh hùng. Quảng Trị là mảnh đất sâu nặng nghĩa tình đối với đồng chí, đồng bào khắp mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế.

Tỉnh Quảng Trị là nơi duy nhất của Cách mạng Miền Nam có trụ sở Chính phủ Lâm thời Cách mạng Miền Nam Việt Nam đã tiếp đón Chủ tịch Cu Ba Phidel Castro và 43 đại sứ từ 5 Châu lục đến trình Quốc thư, mở sứ quán. Đó chính là dấu ấn của hòa bình và hữu nghị. Ông Hoàng Phước Lãm, Trưởng Ban Quản lý Khu di tích trụ sở Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam cho biết, trụ sở của Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền Nam Việt Nam đã thành di tích quan trọng, minh chứng cho hòa bình, hữu nghị và hợp tác.“Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền Nam Việt Nam với vai trò, sứ mệnh lịch sử của mình đã kết nối sự đoàn kết dân tộc giữa các mặt trận, các đoàn thể, lực lượng và tranh thủ sự ủng hộ của các nước trên thế giới, những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới phản đối lại cuộc chiến xâm lược, tạo nên sức mạnh tổng thể để tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

  Tôn vinh giá trị hòa bình, tưởng niệm, tri ân những người con ưu tú đã hy sinh vì Tổ quốc, tưởng niệm các nạn nhân chiến tranh, tỉnh Quảng Trị đã quyết định tổ chức lễ hội Thống nhất non sông. Lễ hội này tổ chức lần đầu vào năm 2000, được duy trì, tổ chức định kỳ hằng năm vào đúng dịp kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước- 30/4. Lễ hội được tổ chức tại Cụm Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương Bến Hải, chủ yếu là ở khu vực kỳ đài, cầu Hiền Lương cũ, phía Bắc và phía Nam cầu Hiền Lương. Lễ hội Thống nhất non sông, ngoài nghi thức thượng cờ còn có nhiều hoạt động mang dấu ấn riêng, xúc động, thiêng liêng và đi vào lòng người. Đến năm 2010, Lễ hội Thống nhất non sông được công nhận là lễ hội cấp quốc gia. Lúc đó, lễ hội thực hiện nghi thức đón hai bầu nước thiêng từ đầu nguồn Pắc Bó, suối Lênin- nơi chiến khu Việt Bắc và từ cuối dòng sông Hậu là nơi hợp lưu của 9 dòng sông phương Nam gửi về đây hoà cùng dòng Bến Hải. Đến năm 2011, lễ hội cử hành nghi thức đón nhận 21 hòn đá từ các đảo, điểm đảo trong quần đảo Trường Sa và những cây bàng vuông biểu tượng cho chủ quyền của Tổ quốc Việt Nam trên Biển Đông. Gần đây nhất là năm 2019, sau lễ Thượng cờ, các đại biểu đã đến giữa cầu Hiền Lương lịch sử để thả bóng bay lên bầu trời với thông điệp “Nguyện cầu cho hòa bình thế giới”.

Ông Đỗ Văn Bình, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết, Lễ hội Thống nhất non sông không chỉ là một lễ hội đơn thuần mà còn thể hiện tâm tư, tình cảm và khát vọng hòa bình, thống nhất của biết bao thế hệ người Việt Nam:“Tỉnh đã xây dựng Đề án Lễ hội mang thông điệp Vì hòa bình tại Quảng Trị, dự kiến tổ chức vào năm 2022."

Tôn vinh các giá trị hòa bình, tỉnh Quảng Trị đã xây dựng Đề án lễ hội “Vì hòa bình”, hướng đến việc tổ chức 1 lễ hội mang thông điệp vì hòa bình trên vùng đất lửa Quảng Trị. Ông Nguyễn Đăng Quang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị cho biết, lễ hội “Vì hòa bình” nhằm tôn vinh các giá trị của hòa bình, chuyển tải thông điệp về hòa bình của nhân dân Việt Nam và các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới. Theo ông Nguyễn Đăng Quang, lễ hội “Vì hòa bình” nói lên tâm tư nguyện vọng, ước muốn xây dựng đất nước hòa bình thống nhất, kêu gọi bạn bè quốc tế đến đây cùng có những hoạt động xoa dịu nỗi đau chiến tranh và có kế hoạch hành động gìn giữ hòa bình:“Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho Quảng Trị tổ chức Lễ hội mang tên “Vì hòa bình”, bởi lẽ một mảnh đất chịu nhiều đau thương mất mát nên lẽ Quảng Trị đề xuất câu chuyện này để bày tỏ khát vọng vì hòa bình. Chúng tôi nghĩ đây không chỉ là hoạt động tri ân mà còn truyền tải thông điêp rằng những người yêu chuộng hòa bình thì hãy về với lễ hội của Quảng Trị để rồi nhân lên sự yêu chuộng hòa bình, khát vọng luôn giữ một môi trường hòa bình.”

Tôn vinh giá trị của hòa bình không chỉ ngợi ca giá trị hòa bình mà còn tưởng niệm, tôn vinh, tri ân những người đã ngã xuống vì sự nghiệp hòa bình. Cán bộ và nhân dân tỉnh Quảng Trị đã và đang tập trung xây dựng một biểu tượng hòa bình trên mảnh đất từng bị chiến tranh hủy diệt./.