Ca phê nắc t’nơơm công nghiệp chr’nắp âng tỉnh Sơn La. Cóh pazêng c’moo ahay, bấc pr’loọng đông đhanuôr đharứt ơy choom t’bil lơi đharứt lâng bhrợ t’váih cr’van cr’bhố tơợ t’nơơm cà phê. Nắc cóh xoọc đâu, cà phê xoọc xiêr chr’nắp bấc pa bhlâng, bhrợ ha pr’ắt tr’mông âng đhanuôr chóh bhrợ cà phê lum zr’nắh k’đháp. Chêếc n’năl hâu tu âng đhr’năng n’nâu, Thu Thuỳ- Hồng Việt, PV Đài p’rá VN ắt đhị zr’lụ Tây Bắc vêy bha ar xrặ: Cà phê Sơn La: xa nay bêl bấc p’lêê nắc chr’nắp xiêr bấc. đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

Pr’loọng đông t’coÓh Quàng Văn Đức, manuýh acoon cóh Thái ắt cóh cr’noon Nam, chr’val Hủa La, Tp Sơn La chóh bhrợ cà phê nắc cóh 20 c’moo n’nâu. Pr’loọng đông cắh vêy ruộng, nắc cóh pazêng c’moo ahay, pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đông nắc đương g’nưm ooy 2 hecta t’nơơm cà phê. T’coóh Đức xay moon, m’bứi bhlâng zập hân noo, pr’loọng đông đoo bơơn pay pa chô 20 tấn p’lêê cà phê. Cóh pazêng c’moo ahay, bêl chr’nắp âng cà phể ng’pa câl tơợ 50 tước 60 r’bhâu đồng muy kg, muy hân noo, pác lơi zên bhrợ têng pr’loọng đông đoo dzợ bơơn pay pa chô zên lãi tước k’zệt ức đồng, c’moo bấc bhlâng tước k’ha riêng ức đồng.

Ha dzợ, cóh c’moo đâu chr’nắp âng cà phê xiêr bấc, cóh tr’nơớp hân noo nắc mơ 50 r’bhâu đồng muy kg, cóh xoọc đâu dzợ mơ 30 r’bhâu đồng muy kg cà phê râu 1. Tu cắh ch’mêết lêy l’lăm chr’nắp âng thị trường cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng âng k’tiếc k’ruung n’lơơng, xoọc đâu cóh đông đoo nắc dzợ lấh 2 tấn p’lêê cà phê goóh. T’coóh Quàng Văn Đức k’rang:

Cắh pa câl nắc cắh năl cơnh chêếc bhrợ, nắc ng’pa câl lơi, hân đhơ chr’nắp m’bứi công pa câl, tu cắh pa câl nắc cắh vêy zên câl phân bón, k’dua manuýh bhrợ têng, câl ch’néh. Cắh n’năl tơợ chêếc vặ zên. Pazêng râu cóh pr’loọng đông nắc đương g’nưm ooy t’nơơm cà phê a năm.

Pr’ắt tr’mông âng lấh 70 pr’loọng đông chóh cà phê cóh HTX Hoàng Văn Thụ, chr’hoong Mai Sơn công ắt đhị đhr’năng cơnh đêếc. Chr’nắp âng cà phê xiêr bấc, pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp, bấc pr’loọng đông ơy k’noọ tước bh’rợ col lơi t’nơơm apêê đoo ơy chóh bhrợ cóh 20 c’moo ahay. Xang bêl col lơi t’nơơm cà phê nắc t’nơơm n’hâu ng’xăl chóh? Chóh bhrợ atao cắh cậ a bhoo bêl cắh ng’năl cơnh chóh bhrợ, vêy cơnh nắc vêy choom liêm choom cắh? Tu k’noọ cơnh đêếc nắc bấc pr’loọng đông cắh ơy n’năl cơnh chêếc bhrợ cơnh ooy đoọng liêm choom. Pr’loọng đông t’coÓh Nguyễn Văn Thuận lâng mơ 2,3 hecta cà phê nắc muy cơnh đêếc:

La lua nắc cắh năl cơnh bhrợ cơnh ooy, col lơi công cắh choom đớc cơnh đêếc công cắh choom, xoọc đâu nắc đhiệp n’năl đương lêy cơnh đêếc. Ha cang cóh 1- 2 c’moo ha y t’nơơm cà phê đhơ cơnh đâu, bil bal nắc col lơi m’bứi đoọng xăl chóh t’nơơm chr’nóh râu lơơng, đoọng vêy thu nhập đươi dua cóh pr’ắt tr’mông zập t’ngay, cóh zập c’moo. Ng’moon zazum nắc zr’nắh k’đháp pa bhlâng.

Kinh nghiệm cóh pazêng c’moo l’lăm ahay đoọng lêy, chr’nắp âng cà phê xiêr xang n’nắc dưr dzoóc cớ, dzoóc cớ xang n’nắc nắc xiêr cớ. Cóh cr’chăl n’nâu, chr’nắp âng cà phê xoọc xiêr k’rơ pa bhlâng, đhiệp mơ 30 tước 32 r’bhâu đồng 1 kg cà phê râu 1, râu 2 nắc mơ 20 r’bhâu đồng muy kg. Râu la lua cóh bấc c’moo ahay, chr’nắp âng cà phê nắc apêê tước câl tự xay moon, đhanuôr nắc cắh chêếc n’năl moon mơ ooy nắc n’năl mơ đêếc.

Ting cơnh ch’mêết lêy, Sơn La vêy 10 r’bhâu hecta cà phê. Xoọc đâu cà phê Sơn La vêy ta xay moon nắc cà phê yêm pa bhlâng âng k’tiếc k’ruung hêê. M’ma chóh bhrợ nắc ơy vêy, râu liêm choom nắc bấc, ha dợ tước nâu cơy, Sơn La công cắh ơy vêy zr’lụ bhrợ têng ca phê ting cơnh xa nay liêm choom bhlâng. Nâu đoo nắc la lua râu cắh pr’đoọng ha đhanuôr chóh bhrợ cà phê, công cơnh ha tỉnh Sơn La. T’coóh Đặng Văn Thịnh, c’la doanh nghiệp cóh TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh prá:

Xoọc đâu nắc ng’bhrợ têng cà phê nắc muy bơr doanh nghiệp cóh Sơn La công ơy bhrợ têng cà phê, nắc cắh ơy bhrợ têng muy cơnh liêm choom bhlâng, cắh ơy k’rong bhrợ crêê cơnh lâng cắh ơy ting cơnh xa nay chuyên nghiệp. Acu rơơm kiêng zập cấp chính quyền bhrợ t’váih râu liêm buôn bhlâng đoọng ha râu dưr váih âng pazêng doanh nghiệp, đoọng pa dưr râu chr’nắp âng cà phể Sơn La cóh thị trường k’tiếc k’ruung hêê, công cơnh ooy thị trường k’tiếc k’ruung n’lơơng.

Prá xay ooy đhr’năng n’nâu, t’coóh Hà Quyết Nghị, Giám đốc Sở NN lâng PTNT tỉnh Sơ La xay moon, cóh pazêng c’moo ahay, ngành NN ơy xay moon xa nay bh’rợ ha tỉnh bhrợ bấc chính sách zúp zooi ha manuýh chóh bhrợ cà phê, cônh cơnh ta đang moon doanh nghiệp ting pay câl, bhrợ têng cà phê. Hân đhơ cơnh đêếc, râu liêm choom nắc cắh ơy crêê cơnh cr’noọ:

Xoọc đâu Sơn La vêy 2 doanh nghiệp nắc bha lâng cóh bh’rợ pay câl cà phê âng đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc apêê doanh nghiệp cắh choom trực tiếp lướt pay câl ooy pazêng pr’loọng đông. N’đắh Sở công xoọc bhrợ têng đợ c’bhúh pazum bhrợ đh’rứah, cắh cậ pazêng HTX cà phê  đoọng bhrợ zr’lụ p’têết đh’rứah lâng doanh nghiệp n’nâu. Xoọc đâu nắc dzợ vêy c’bhúh tước la léh, nắc đợ apêê tước la léh n’nâu nắc lướt câl đoỌng ha doanh nghiệp, ha dợ êếh râu apêê câl la léh n’nâu tự câl chô bhrợ têng cà phê, lâng glúh đơơng pa câl trực tiếp tơợ Sơn La.

Cà phê nắc dzợ vêy tỉnh Sơn La xay moon nắc t’nơơm chr’nóh công nghiệp bha lâng. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc ng’bhrợ n’hau đoọng t’nơơm chr’nóh n’nâu dưr váih liêm choom, nhâm mâng, đoọng đhanuôr choom mamông lâng dưr k’van tơợ cà phê, ng’lêy tỉnh Sơn La dzợ cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ têng./.