Xooc đâu, pr’luh cr’ay Covid-19 g’luh 4 coh k’tiêc k’ruung hêê dưr vaih k’đhap bhlâng. Pa bhlâng năc, coh apêê k’tiêc k’ruung vêy đh’rưah c’lâng c’noong k’tiêc đợ apêê crêê Covid-19 dưr bâc, đợ ma nưih Việt tơợ Thái Lan, Lào lâng Campuchia chô ooy k’tiêc hêê g’đach pr’luh muy bêl muy bâc, đhr’năng trơơi boọ pr’luh cr’ay coh đha nuôr pa bhlâng dal.

Đhị đhr’năng n’nâu, bh’rợ ch’mêêt lêy, đương cha groong đhị apêê c’lâng k’tiêc, ch’mêêt lêy cửa khẩu truih c’noong k’tiêc âng apêê c’bhuh bha lâng ting t’ngay ting ha lêêng. Bộ đội Biên phòng âi lâng xooc t’bhlâng ch’mêêt lêy loon đơơh bơơn năl ma nưih luh moot lêt xa nay đhị c’lâng k’tiêc đoọng năl cha groong đhr’năng pr’luh cr’ay moot trơơi boọ ooy k’tiêc hêê.

Bha ar xră tr’nơơp: Chốt zêl pr’luh coh cr’loọng crâng, ch’ngai n’đhang đăn!

Ca coong Giăng Màn dal lâh 1000 mét t’piing dzoọng dal zôông n’đăh Tây tỉnh Quảng Bình cơnh năc z’đêr mâng truih c’noong k’tiêc Việt Nam – Lào. Chốt cha groong Covid-19  âng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo ăt đhộ coh crâng, đhị cửa khẩu ch’ngai dâng 2 km c’lâng crâng. Knoọ 1 c’moo a hay, chốt cha groong pr’luh năc đhêêng  acoon pợ cha pợ lâng bạt nilon, zương bêch pa zêng đợ n’loong p’têêt bhrợ đoọng vêy đhị bêch. Acoon pợ căh p’răng âi ă u puih paih, căh âi boo năc âi lâh u dzêp dzong zêng đhr’num pr’lop, plêêng cha kêêt đhí ga hir bhrợ ha pun ha bhoo a chăc a zân. Nâu câi, chốt n’nâu bơơn bhrợ lâng nam, chr’pợ lâng z’đêr za đêr lâng tôn doó puih, bhưah tơợ 20-25 mét vuông. Apêê chốt zêl pr’luh bơơn ra pă tơợ 4 tươc 6 zương nam 2 tầng, vêy đong za nêệ, pa pan bhrợ bhiêc, năc đhị cha, ăt, bhrợ têng ha dâng 6 tươc 12 cán bộ, chiến sỹ biên phòng. Đhâng ch’noọng, p’răng cơnh ta đía oih đh’rưah lâng đhí Lào puih ga hưc, coh cr’loọng chốt puih cơnh đha hâc. Apêê cán bộ, chiến sĩ choh p’xoọng 1pợ cha pợ lâng ch’loọn bhrợ đhị cha ộm, pa đhêy bêl đhâng đoọng oó lâh u puih. N’đhơ chốt năc đhêêng vêy 1 bêệ đèn pin năng lượng măt t’ngay đươi pa ang bêl cha cha ha dum. G’luh cha cha ha dum năc bêl zâp cán bộ, chiến sĩ coh chốt chô tơt đh’rưah, prá xay. Trung tá Nguyễn Công Hữu, Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc té Cha Lo đoọng năl, bêl ha dum tươc, a noo dhd’rưah lâng đồng đội tr’pac lươt ch’mêêt lêy toong ha dum:“Zr’lụ n’nâu năc vel đong c’noong k’tiêc Việt – Lào, đhăm k’tiêc pa bhlâng bôh chônh. A zi bhrợ bh’rợ coh đâu, đương goon zư c’noong k’tiêc toong t’ngay ha dum, n’đhơ boo p’răng, căh đoọng apêê ngai tôông moot z’lâh c’noong k’tiêc lêt xa nay. Râu cr’pân coh đâu năc dur vaih zâp râu apêê môp lêt vêy p’nănh cha răh đươi dua c’lâng k’tiêc z’lâh c’noong k’tiêc moot ooy k’tiêc hêê lêt xa nay.”

Xang lâh 4 giơ đồng hồ lươt coh ooy crâng coh m’pâng crâng, apêê cán bộ, chiến sĩ Tổ ch’mêêt pa đhêy đhị acoon toọm, ộm đac lâng pay m’bứi ch’na gooh cha. Cr’chăl pa đhêy dzung đhị toọm đac, năc bêệ điện thoại âng Trung tá Nguyễn Công Hữu đơơr, bêl đâu đồng hồ âi moon tươc 10 ha dum. K’noọ 3 c’xêê căh âi chô ooy đong, năc pa prá đhị điện thoại bơơn năl k’điêl ca coon coh đong doó râu rí, Trung tá Nguyễn Công Hữu pa bhlâng bhui har, năc k’rêêm loom pa bhrợ. Ha dợ Thiếu tá Dương Công Trường xay moon, zâp bêl xang apêê g’luh ch’mêêt lêy, a noo buôn t’đang điện chô t’mooh xơợng pr’loọng đong, ca conh ca căn:“Bêl xooc pa bhrợ, coh bh’rợ năc a zi ta luôn bhrợ lưch a đay. Ha dợ bâc bele chô đhêy ăt coh chốt, a zi t’đang điện p’too moon pr’loọng đong oó lâh k’rang k’uôl, đoọng azi coh c’noong k’tiêc mă bhrợ têng liêm xang bh’rợ.”

Ch’mêêt lêy zr’lụ c’noong k’tiêc, c’lâng k’tiêc, lươt dzung ta zêt cây số coh crâng đhị p’răng puih n’đhơ cơh boo ngân ga hăm, c’bhuh tr’nơơp zêl pr’luh ta luôn ăt zâng lâng bâc râu cr’pân. Vêy ha dum, plêêng cha kêêt cơnh căt n’căr, bộ đội lươt ch’mêêt lêy năc bơơn lêy muy c’bhuh ma nưih Viêt bhrợ cha coh Lào p’zay z’lâh c’noong k’tiêc chô ooy đong g’đach đoọng ăt la lay. C’bhuh n’nâu lươt tơợ Lào z’lâh cr’lă 526-527 xang n’năc moot ooy crâng coh ha dum lâng đương chroot bhuur. Tổ ch’mêêt lêy truih ting leh, coop c’tong pa zêng apêê moot lêt xa nay. Coh pa zêng apêê z’lâh c’noong k’tiêc, vêy ma nưih dưr mut đhị zr’lụ đoọng ăt la lay n’đhang công vêy apêê đơơng âng pr’đươi căh ta đoọng, tông pa câl, đơơng âng p’nănh cha răh coh a chăc, bộ đội năc đơơh coop k’đhơợng, căh đoọng apêê n’nâu loon chroot bhuur căh câ dưr mut. Đại úy Phan Văn Pháp, Đội trưởng Đội Trinh sát, Chốt trưởng Chốt cha groong pr’luh Covid-19 số 1, Đồn Biên phòng cửa khẩu Quốc tế Cha La đoọng năl, k’noọ 1 c’moo ăt coh chốt zr’lụ cnoong k’tiêc, a noo dh’rưah lâng đồng đội âi z’lâh bâc râu zr’năh k’đhap:“Coh crâng vêy bâc c’lâng k’tiêc. Bộ đội năc xay moon đợ đhị bha lâng, vêy cơnh xay moon năl ghit đhr’năng đhị apêê buôn lươt ra vach đoọng lươt ch’mêêt vêy u crêê, liêm choom. Dhăm k’tiêc bha đưn da ding ca coong zâp cơnh, n’loong n’cuông l’bhạ l’nhăh lâng pa bhlâng năc ha dum vêy bâc ca xănh ca hip.”

Công cơnh apêê chốt ch’mêêt lêy zêl lâng cha groong Covid-19 coh cửa khẩu Cha Lo, chốt ch’mêêt lêy zêl lâng cha groong Covid-19 Pêtapoot, âng Đồn Biên phòng Đắc Pring, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam pr’đơợ cha ăt, bhrợ têng dzợ bâc râu zr’năh k’đhap. Đoọng moot tươc chốt, apêê lính năc z’lâh c’lâng crâng ch’ngai bha dăh, dzang z’lâh 3 toọm đac lâng 1 toọm k’ruung ga măc. Hân noo p’răng, xe máy dzợ choom moot tươc chôt. Bêl boo xiêr, c’lâng c’tiêr, xe máy căh năl cơnh choom lươt, zâp ngai zêng lươt dzung. L’lăm a hay, chốt Pêtapoot vêy 5 cán bộ, chiến sĩ pa bhrợ đhị đâu. Tơợ g’luh dưr vaih pr’luh Covid-19 g’luh 4, đhr’năng luh moot lêt xa nay coh zr’lụ c’noong k’tiêc bhlưa Lào lâng tỉnh Quảng Nam dưr vaih k’đhap tu cơnh đêêc chốt n’nâu k’đươi p’xoọng 4 cán bộ quân nhân chuyên nghiệp tơợ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Nam. Thượng úy Nguyễn Quốc Nhật, Trưởng Chốt ch’mêêt lêy Pêtapoot đoọng năl, tơợ 4 giờ ra diu, apêê cán bộ, chiến sĩ đhị chốt âi meh, ra văng ha g’luh lươt ch’mêêt:“Apêê đồng chí coh chốt vêy bh’rợ bha lâng năc đương goon lêy c’noong k’tiêc âng Đồn Biên phòng Đăc Pring k’đhơợng lêy, cr’đơơng ting n’năc năc bh’rợ trực zêl lâng cha groong pr’luh Covid-19 toong t’ngay ha dum. Zr’lụ Pêtapoot vêy 9 pr’loọng đha nuôr, zâp t’ngay, pa zum lâng lươt ch’mêêt lêy zr’lụ Pêtapoot năc p’too moon đha nuôr loon đơơh bơơn năl, xay truih cha groong ma nưih chrih moot ooy zr’lụ c’noong k’tiêc. Đương goon 100%, a cu k’noọ 2 c’xêê, vêy đhi noo năc lâh c’xêê căh âi bơơn chô lum lêy pr’loọng.”

Đhị apêê chốt ch’mêêt lêy zêl lâng cha groong Covid-19 truih c’noong k’tiêc Việt – Lào, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng âi z’lâh zâp râu zr’năh k’đhap, t’bhlâng cha groong đhr’năng moot lêt xa nay đhị c’noong k’tiêc, căh đơc dưr vaih pr’luh cr’ay trơơi boọ ooy k’tiêc k’ruung hêê.

Apêê chốt cha groong pr’luh n’nâu ăt coh crâng ca coong, nđhơ ch’ngai năc n’đhang u đăn. Đha nuôr zr’lụ c’noong k’tiêc k’tiêc ta luôn đh’rưah lâng c’bhuh Biên phòng coh “ măt trận zêl pr’luh”, cha groong ma nưih luh moot lêt xa nay đhị c’noong k’tiêc./.

Loạt bài: Lá chắn 3 lớp phòng, chống dịch

trên tuyến biên giới Việt Nam – Lào

                            Thanh Hiếu – Thanh Thắng/VOV- Miền Trung

Phía Tây các tỉnh miền Trung, những cửa khẩu như Cha Lo, Lao Bảo, La Lay, A Đớt, Nam Giang, Tây Giang… là những cửa ngõ quan trọng trên tuyến biên giới 2 nước Việt Nam – Lào. Mỗi ngày, hàng ngàn lượt xe qua lại. Nơi đây cũng là điểm nóng về tình trạng xuất nhập cảnh trái phép.

Hiện nay, làn sóng dịch bệnh Covid-19 lần thứ 4 tại nước ta diễn biến hết sức phức tạp. Đặc biệt, ở những nước láng giềng có chung đường biên giới số ca mắc Covid-19 tăng cao, lượng người Việt từ Thái Lan, Lào và Campuchia về nước tránh dịch mỗi lúc một đông, nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng rất cao.

Trước tình hình này, nhiệm vụ tuần tra, chốt chặn các đường mòn, lối mở, kiểm soát cửa khẩu trên tuyến biên giới của các lực lượng tuyến đầu ngày càng nặng nề. Bộ đội Biên phòng đã và đang tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện người nhập cảnh trái phép qua đường mòn lối mở, chủ động ngăn ngừa nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào nước ta.

Bài 1: Chốt chống dịch trong rừng sâu, xa mà gần!

Dãy núi Giăng Màn cao hơn 1000 mét so với mực nước biển sừng sững ở phía Tây tỉnh Quảng Bình như bức tường thành trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào. Chốt chống dịch covid-19 của Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo đóng sâu trong rừng, cách cửa khẩu chừng 2 km đường rừng. Gần 1 năm trước, chốt chống dịch chỉ là căn lều phủ bạt nilon, giường ngủ gồm những thân cây gỗ ghép lại với nhau thành cái sạp để bộ đội nằm tạm. Căn lều chưa nắng đã nóng, chưa mưa đã ướt cả chăn màn, trời lạnh gió lùa qua tê tái. Bây giờ, chốt này được làm bằng khung thép, mái và vách che tôn cách nhiệt, diện tích từ 20 đến 25 m^2. Các chốt chống dịch được bố trí từ 4 đến 6 giường sắt 2 tầng, có nhà bếp, bàn làm việc, là nơi ăn, ở, sinh hoạt cho khoảng 6 đến 12 cán bộ, chiến sỹ Biên phòng. Trưa hè, cái nắng như thiêu đốt cùng gió Lào rát bỏng thổi qua, bên trong chốt nóng hầm hập. Các cán bộ, chiến sĩ dựng thêm 1 mái che lợp lá cọ bên ngoài chốt làm nơi ăn uống, nghỉ tạm vào buổi trưa cho đỡ nóng. Cả chốt chỉ có 1 cái đèn năng lượng pin mặt trời dùng chiếu sáng vào lúc ăn tối. Bữa cơm tối là giây phút đông đủ cán bộ, chiến sĩ trong chốt ngồi lại bên nhau, chuyện trò rôm rả. Trung tá Nguyễn Công Hữu, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cha Lo cho biết, khi màn đêm buông xuống, anh cùng đồng đội chia nhau đi tuần tra, kiểm soát thâu đêm suốt sáng:“Khu vực này là địa bàn biên giới Việt- Lào, địa hình rất hiểm trở. Chúng tôi trực tiếp làm nhiệm vụ nơi đây, canh giữ biên giới 24/24 giờ kể cả ngày và đêm, kể cả trời mưa hay trời nắng, không cho các đối tượng nhập cảnh trái phép, vượt biên qua đường mòn lối mở. Sự nguy hiểm ở đây là xuất hiện các loại tội phạm có vũ trang lợi dụng đường mòn lối mở vượt qua biên giới xâm nhập vào nội địa.”

Sau hơn 4 giờ đồng hồ đi trong đêm tối giữa rừng sâu, các cán bộ, chiến sĩ Tổ tuần tra dừng lại bên con suối nghỉ chân, uống nước và lấy ít lương khô nhấm nháp. Phút dừng chân bên suối, bỗng chiếc điện thoại của Trung tá Nguyễn Công Hữu rung chuông báo cuộc gọi zalo, lúc này đồng hồ đã chỉ sang 22 giờ. Gần 3 tháng chưa về thăm nhà, chỉ mấy phút nói chuyện qua điện thoại biết được vợ con ở nhà bình yên, Trung tá Nguyễn Công Hữu rất vui vẻ, tiếp tục đi làm nhiệm vụ. Còn Thiếu tá Dương Công Trường thì bộc bạch, cứ sau những giờ tuần tra, anh thường gọi điện về hỏi thăm gia đình, bố mẹ: “Những lúc thực hiện nhiệm vụ, trong công việc thì chúng tôi luôn làm hết mình. Còn những lúc về nghỉ ngơi tại chốt, chúng tôi gọi điện về động viên gia đình luôn yên tâm ở nhà để chúng tôi trên biên giới luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.”

Tuần tra vùng biên, kiểm soát đường mòn, lối mở, đi bộ cả chục cây số đường rừng trong nắng nóng hay dưới những cơn mưa rừng xối xả, lực lượng tuyến đầu luôn đối mặt với vô vàn hiểm nguy. Có hôm, trời rét thấu xương, bộ đội đi tuần tra thì phát hiện một nhóm người Việt làm ăn tại Lào tìm cách vượt biên về nước tránh cách ly. Nhóm người này di chuyển từ Lào qua cột mốc 526- 527 rồi lẩn trốn vào rừng trong màn đêm và sẵn sàng chống trả. Tổ tuần tra lần theo dấu vết, bắt gọn các đối tượng nhập cảnh trái phép. Trong số những trường hợp vượt biên, có người trốn cách ly nhưng cũng có đối tượng vận chuyển hàng cấm, buôn lậu, mang theo vũ khí trong người, bộ đội phải khống chế nhanh gọn, không cho đối tượng ra tay chống đối hoặc tẩu thoát. Đại úy Phan Văn Pháp, Đội trưởng Đội trinh sát, Chốt trưởng chốt phòng chống dịch Covid-19 số 1, Đồn Biên phòng cửa khẩu Quốc tế Cha Lo cho biết, gần 1 năm “cắm chốt” vùng biên, anh cùng đồng đội đã vượt qua nhiều thử thách:“Ở trên rừng có rất nhiều đường mòn. Bộ đội phải xác định những nơi trọng tâm, có nhận định, đánh giá nắm tình hình nơi các đối tượng thường qua lại để đi tuần tra có trọng tâm, có hiệu quả. Địa hình đồi núi rất phức tạp với đất đá lởm chởm, cây cối rậm rạp và đặc biệt ban đêm có nhiều rắn rết.”

Cũng như các chốt kiểm soát phòng, chống dịch Covid-19 ở cửa khẩu Cha Lo, chốt kiểm soát phòng chống dịch Covid-19 Pêtapoot, thuộc Đồn Biên phòng Đắc Pring, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam điều kiện ăn ở, sinh hoạt còn rất nhiều khó khăn. Để vào tới chốt, người lính phải vượt quãng đường rừng khá dài, băng qua 3 suối to, 1 con sông lớn. Mùa nắng, chiếc xe máy chuyên đi rừng có thể bò vào tận chốt. Khi mưa xuống, đường lầy lội, xe máy đứng bánh, mọi người phải lội bộ. Trước đây, chốt Pêtapoot có 5 cán bộ, chiến sĩ “cắm chốt”. Từ đợt bùng phát dịch Covid-19 lần thứ 4, tình trạng xuất nhập cảnh trái phép tại khu vực biên giới giữa Lào và tỉnh Quảng Nam diễn biến phức tạp nên chốt này tăng cường thêm 4 cán bộ quân nhân chuyên nghiệp từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Nam. Thượng úy Nguyễn Quốc Nhật, Trưởng Chốt kiểm soát Pêtapoot cho biết, từ 4 giờ sáng, các cán bộ, chiến sĩ tại chốt đã thức giấc, chuẩn bị cho chuyến tuần tra:“Các đồng chí tại chốt có nhiệm vụ chính là trực bảo vệ biên giới do Đồn Biên phòng Đắc Pring quản lý, kèm theo đó là nhiệm vụ trực phòng chống dịch Covid-19 24/24h. Khu vực Pêtapoot có 9 hộ dân, hàng ngày, kết hợp tuần tra khu vực Pêtapoot thì vận động bà con kịp thời phát hiện, báo cáo ngăn ngừa người lạ khu vực biên giới. Trực 100%, mình gần 2 tháng, có anh em hơn 3 tháng chưa được về thăm gia đình”.

Tại các chốt kiểm soát phòng chống dịch covid-19 trên tuyến biên giới Việt – Lào, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã vượt qua mọi khó khăn, quyết tâm ngăn chặn tình trạng nhập cảnh trái phép, không để dịch bệnh lây lan vào nước ta.

Các chốt phòng chống dịch này nằm trong rừng sâu, tuy xa mà gần. Người dân khu vực biên giới luôn sát cánh với lực lượng Biên phòng trên “mặt trận chống dịch”, ngăn chặn người nhập cảnh trái phép./.