Lưch tết bơơn k’noọ 2 c’xêê, t’côh Ksor Neo, 72 c’moo ăt coh vel Tung Dao, chr’val Ia Đreng âi pa câl 1 p’nong acoon c’rooc lâng k’đhơợng zên tươc đhị giao dịch âng Ngân hành Chính sách xã hội chr’hoong Chư Pưh đoọng chroot m’bứi đợ zên âi ta vă c’moo 2017. Xang bêl chroot, đợ dư nợ tơợ 6 ưc đồng, âi xiêr dzợ 3 ưc đồng. T’cooh Ksor Neo đoọng năl, t’cooh pa câl acoon c’rooc bơơn k’noọ 7 ưc đồng, n’đhang ting cơnh xa nay năc chroot 3 ưc. 4 ưc dzợ t’cooh đơc đoọng câl đươi muy bêệ máy dziếu đac, tưới đac ha đhăm k’tang t’mêê choh coh nang. T’cooh Ksor Neo xay moon: “Acu vă zên băn c’rooc tơợ 2017, âi rưah pa câl 2 p’nong âi, nâu câi dzợ muy p’nong c’rooc ga măc, chr’năp công lâh 10 ưc đồng.”

Ting t’cooh Phạm Đình Nghĩa, Bí thư Chi bộ vel Tung Dao, vel vêy 267 pr’loọng, bâc năc đha nuôr acoon coh Jrai. Xang bâc c’moo zr’năh k’đhap tu a moot crêê răng chêêt lâng ha tộ chr’năp, đha nuôr coh vel âi loon đơơh xay bhrợ bâc pr’đhang bhrợ têng t’mêê. Coh bh’rợ z’lâh zr’năh k’đhap n’năc, apêê đảng viên n’jưah lươt đh’rưah, n’jưah lươt l’lăm. Zâp đảng viên bơơn k’đươi pa choom đoọng 1 c’bhuh dâng 30 pr’loọng, xay moon lâng dha nuôr cơnh bơơn văn zên, chơơc lêy đhị pa choom bhrợ đoọng xay bhrợ apêê pr’đhang bh’rợ t’mêê, dhd’rưah lâng pa chăp lêy bhrợ têng ng’cơnh đoọng liêm glăp lâng đợ zên vă. T’cooh Phạm Đình Nghĩa đoọng năl, pa zêng 9 đảng viên coh chi bộ lâng zâp pr’loọng đha nuôr zêng xay moon a đay năc ma nưih choom lươt pa choom lêy. Đhị pa choom liêm crêê bhlâng bơơn xay moon năc bhươn a tông âng apêê ngai choom bhrợ têng coh chr’hoong, chr’val, đợ apêê bhriêl g’lăng coh bhrợ cha:“Zâp đảng viên k’đhơợng bhrợ muy vel đong k’tứi, t’bhlâng zâp c’moo năc tr’xăl ooy c’năl lâng cơnh bhrợ âng muy bơr ngai đha nuôr, bâc năc đha nuôr Jrai. Ma nưih Kinh coh chr’val năc bâc n’đhang apêê đoo dzợ choom bhrợ lâh a đay, choom bâc lâh mơ. Muy năc a hêê ga vơh apêê đoo, tu căh vêy cơnh bhrợ têng n’đoo z’lâh mơ bh’rợ la lua, ma nưih la lua. Acu đh’rưah lâng đha nuôr tươc đêêc, đoọng vêy pr’đơợ lêy cơnh bhrợ cha, bơơn năl cơnh vă zên, khoa học kỹ thuật lâng ng’cơnh đươi dua zên, k’đhơợng bhrợ… Ting bhrợ cơnh đêêc năc liêm choom lâh.”

Xang lâh 3 c’moo bhrợ k’rơ bh’rợ tr’xăl bh’rợ choh bhrợ, apêê m’ma cà phê cao sản, bâc râu tơơm cha p’lêê đanh c’moo… âi bơơn choh bâc coh Tung Dao, cơnh lâng lâh 60 ha tr’nơơp bơơn pay pa chô. Bh’rợ băn c’rooc âi looih công dưr liêm choom hơnh deh bêl vêy muy bơr pr’loọng băn tươc bơr pêê zêt p’nong lâng năl choh p’xoọng k’tang, doó dzợ muy băn p’loh cơnh l’lăm. Tu cơnh đêêc, coh cr’chăl 2018-2020 bâc ơl zr’năh k’đhap, Tung Dao công mă pa xiêr đợ pr’loọng đha rưt tơợ 6,7% xiêr dzợ 5,5%. T’cooh Rmah Khanh, Trưởng vel Tung Dao đoọng năl, xooc prang vel công dzợ 16 pr’loọng đha rưt, n’đhang công z’zăng vêy bâc pr’đhang bh’rợ tr’nêng t’mêê liêm choom, liêm glăp đoọng apêê pr’loọng ting pa choom, xay bhrợ. Chi bộ lâng Ban k’đhơợng lêy vel xay moon năc vêy t’bhlâng bhrợ têng zooi đha nuôr đơơh yêm têêm bh’rợ tr’nêng lâng z’lâh đha rưt.“Vel Tung Dao nâu câi âi z’zăng têêm. Acu rơơm kiêng c’moo đâu vêy p’xoọng bâc đha nuôr năl đươi dua c’lâng bhrợ cha ting cơnh pa choom âng Nhà nước, cơnh năl cơnh băn c’rooc, năl cơnh zư lêy tơơm cà phê lâng năl cơnh bhrợ ruộng liêm choom. Năl c’bơơch, xơợng bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mông t’meê cơnh đhi noo ma nưih Kinh bhrợ cha, pa chăp lêy liêm choom.”

Bhrợ pa dưr cớ bh’rợ băn c’roóc, choh pa dưr cớ cà phê, choh p’xoọng tơơm cha p’lêê đanh c’moo, đha nuôr acoon coh Jrai coh vel Tung Dao, chr’val Ia Đreng, chr’hoong Chư Pưh, tỉnh Gia Lai xooc bơơn đợ bh’nơơn z’zăng liêm. Đợ râu căh pr’đoọng coh bh’rợ tr’nêng, xooc r’dợ bơơn bhrợ bhr’lâ lâng bh’rợ k’rong bhrợ liêm glăp, xooc đhiêp. Cơnh lâng râu mr’cơnh loom âng Chi bộ, ban k’đhơợng lêy vel lâng apêê pr’loọng đong đha nuôr, xang zâp hân noo bhrợ têng vel Tung Dao năc cớ p’xoọng đợ ha rêê đha hum p’lêê đoọm, zooi đha nuôr coh đâu ha dưr dal pr’ăt tr’mông./.

Chi bộ Tung Dao sâu sát

giúp dân ổn định sản xuất và đời sống

PV Đình Tuấn

Chư Pưh từng là huyện thủ phủ hồ tiêu của tỉnh Gia Lai và cũng là huyện bị ảnh hưởng nặng nhất bởi tình trạng hồ tiêu bị dịch bệnh và mất giá. Trước những khó khăn nghiêm trọng vì nguồn thu quan trọng bị cắt đứt, các cấp ủy Đảng và chính quyền ở Chư Puh đặt ra nhiệm vụ quan trọng là tìm giải pháp giúp các thôn làng cơ cấu lại cây trồng vật nuôi, ổn định lại sản xuất. Thực tế ở thôn Tung Dao, xã Ia Đreng, huyện Chư Puh cho thấy, khi chi bộ thôn thấy được những khó khăn vướng mắc, rõ được sở trường sở đoản của địa phương , sâu sát cùng nhân dân tìm hướng khắc phục, sản xuất  và đời của người dân sẽ nhanh chóng ổn định trở lại.

Hết tết được gần 2 tháng, ông Ksor Neo, 72 tuổi ở thôn Tung Dao, xã Ia Dreng đã bán 1 con bò và cầm tiền đến điểm giao dịch của NH CSXH huyện Chư Pưh để trả bớt số nợ đã vay từ 2017. Sau khi trả, số dư nợ từ 6 triệu đồng, đã giảm xuống còn 3 triệu đồng. Ông Ksor Neo cho biết, ông bán bê được gần 7 triệu đồng , nhưng theo hạn chỉ phải trả 3 triệu. 4 triệu còn lại, ông để chi tiêu và mua một chiếc máy bơm, tưới nước cho diện tích cỏ mới trồng trong vườn. Ông Ksor Neo rất ưng ý về hiệu quả của việc vay vốn nuôi bò: “Mình vay vốn nuôi bò từ 2017, đã đẻ bán được 2 con rồi, bây giờ vẫn còn một con bò to, giá cũng phải hơn 10 triệu đồng.”

Trong khi những người lớn tuổi ở thôn Tung Dao chăm chỉ với nghề nuôi bò và có thu nhập ổn định, thì những cặp vợ chồng trẻ ở đây luôn háo hức với những hướng làm ăn mới. Trong số đó có vợ chồng Ksor Uyn. Ấn tượng về đổi mới trong cách làm của vợ chồng anh có thể thấy ngay ở cách trồng cây ăn trái. Phía khu vườn ngoài, từng cây bơ và sầu riêng mới trồng, đều được cố định bằng cọc, được che gió bằng lưới nhựa và có rơm tủ gốc để giữ ẩm. Ở khu vườn phía trong, hơn 400 cây mít cao sản trồng xen cà phê của Ksor Uyn đã ra những trái to bằng phích nước, được chăm sóc cẩn thận, không để các trái chạm nhau nhằm tránh sâu bệnh. Trong tiếng tưới nước ào ào, Ksor Uyn hào hứng kể về việc học hỏi những cách làm ăn mới để đạt hiệu quả kinh tế cao hơn: “Vườn mít của mình này trồng được 3 năm rồi. Mình đi làm cho các trang trại và tự học cách chăm sóc trong quá trình làm cho họ. Mít trồng xen với cà phê vẫn rất tốt, ra nhiều trái. Năm đầu thì trái mít bị virus nên mình hái bỏ trái để giữ cây, năm nay là vụ thứ 3, cây đã ra trái rất đẹp.”

Theo ông Phạm Đình Nghĩa, Bí thư Chi bộ thôn Tung Dao, thôn có 267 hộ, chủ yếu là bà con dân tộc Jarai.  Sau mấy năm bối rối vì cây hồ tiêu chủ lực bị bệnh chết và hạt tiêu rớt giá, bà con trong làng đã kịp thời triển khai nhiều mô hình sản xuất mới để gây dựng lại kinh tế. Trong hành trình vượt khó ấy, các đảng viên vừa sát cánh, vừa đi đầu. Mỗi đảng viên được phân công dẫn dắt một nhóm khoảng 30 hộ, chia sẻ với bà con cách thức tiếp cận các nguồn vốn vay, tìm nơi “thực tập” để triển khai các mô hình sản xuất mới, đồng thời tính toán sản xuất sao cho phù hợp với số vốn vay được. Ông Phạm Đình Nghĩa cho biết, cả 9 đảng viên trong chi bộ và mỗi hộ dân đều xác định mình là người cần phải đi học học hỏi. Nơi học hỏi hiệu quả nhất, được xác định là trang trại của những nông dân sản xuất giỏi trong huyện, trong xã, những người nhạy bén và đang thành công trong sản xuất kinh doanh: “Mỗi đảng viên phụ trách một địa bàn nhỏ, phấn đấu hàng năm là thay đổi cả nhận thức và cách làm của một bộ phận nhân dân, chủ yếu là bà con Jarai thôi. Chứ người Kinh trong xã thì nhiều người họ còn giỏi hơn mình, giỏi hơn rất nhiều. Một là mình nhờ những người đó họ tác động, vì không có cách tuyên truyền nào bằng thông qua người thật việc thật.  Mình cùng bà con tới đó, để có cơ hội giao lưu về cách phát triển, tiếp cận các nguồn vốn, khoa học kỹ thuật và cách sử dụng vốn, cách quản lý… Làm theo cách đó thì hiệu quả hơn.”

  Sau hơn 3 năm đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, các giống cà phê cao sản, nhiều loại cây ăn trái lâu năm… đã được trồng phổ biến ở Tung Dao, với hơn 60ha bước đầu cho thu hoạch. Nghề chăn nuôi bò quen thuộc cũng tăng trưởng đáng kể khi có một số hộ nuôi tới vài ba chục con và biết trồng thêm cỏ cao sản chứ không thuần túy chăn thả như trước. Chính vì vậy, trong giai đoạn 2018-2020 đầy khó khăn, Tung Dao  vẫn giảm được tỷ lệ hộ nghèo từ 6,7% xuống còn 5,5%. Ông Rmah Khanh, thôn trưởng Tung Dao cho biết, hiện cả buôn vẫn còn 16 hộ nghèo, nhưng cũng có khá nhiều mô hình sản xuất mới thu được thành công, phù hợp để các hộ học hỏi, triển khai. Chi bộ và Ban tự quản thôn xác định sẽ tiếp tục sâu sát, đồng hành giúp bà con sớm ổn định sản xuất và thoát nghèo. “Thôn Tung Dao bây giờ đã tạm ổn. Tôi  mong muốn năm nay có thêm nhiều bà con biết áp dụng phương pháp làm ăn theo hướng dẫn của Nhà nước, như biết cách nuôi bò, biết chăm sóc cây cà phê và biết làm lúa ruộng sao cho hiệu quả. Biết tiết kiệm, thực hiện nếp sống mới như anh em người Kinh làm ăn biết tính toán và hiệu quả.”

Tổ chức lại nghề nuôi bò, đẩy mạnh tái canh cà phê, mạnh dạn  trồng cây ăn trái lâu năm, bà con dân tộc Jarai ở thôn Tung Dao, xã Ia Đreng, huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai đang đang đạt những kết quả khả quan bước đầu. Những rủi ro cố hữu trong sản xuất, đang dần được khắc phục bằng cách đầu tư thận trọng, vừa sức. Với sự đồng lòng của Chi bộ, ban tự quản thôn và các hộ dân, sau mỗi mùa vụ thôn Tung Dao lại có thêm những vườn rẫy thơm mùi hoa trái, giúp bà con ở đây nâng cao đời sống./.