Vêy muy cr’chăl, pazêng poong ta’dông bơơn đhanuôr Cơ Tu lêy nắc cơnh poong liêm mâng, chr’nắp pr’hay. Đươi vêy poong nâu nắc đhanuôr lướt ra véch liêm buôn, tr’mung tr’méh ting t’ngay ting tr’xăl liêm. Đhơ cơnh đếêc, bêl pazêng poong nâu ting hư zớch, tr’toọt, k’đươi pa dưr  hạ tầng  c’lâng p’rang ting liêm mâng lấh nắc bấc chr’hoong da ding k’coong Quảng Nam cắh ting xợơng apêê dự án bhrợ têng poong ta’dông. PV Đài TNVN xay moon đhr’năng lalua nâu đhị chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xợơng:

            Tợơ bêl zung poong bê tông xăl poong t’dông m’prang ooy k’ruung đác A Păng, a moó A rất Thị Út lâng đhanuôr vel K8, chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang bhui har cắh dzợ cơnh. A moó Út truíh, pazêng poong tý a hay bhlưa k’tứi, bhlưa cr’pân, ốc vít zêng tr’ploóc, pa pan bha lếp cung lứch a úuh. Đhị hân noo boo đhanuôr cắh pân lướt z’lấh đắh poong nâu. Ơy bấc ngai tân tộ tợơ poong nâu, pr’đoọng bhlầng doó chệêt bil. A móo A rất Thị Út đoọng năl, đươi vêy poong bê tông nâu, xe ô tô âng đơơng keo, quế âng đhanuôr lướt ra véch âng đơơng bấc đhị pa câl, zập ngai cung yêm loom:

            Đhanuôr cóh đâu bhui har bhlầng bêl vêy bhrơ poong t’mêê. Vêy poong đhanuôr lướt học liêm buôn. Lalăm a hay hân noo boo túh đác clan tước poong nâu, cắh ngai pân z’lấh,, k’pân h’tộ.

            Poong prang ooy k’ruung A Păng nắc poong dầm thép tr’nợơp bơơn bhrợ têng t’mêê xăl poong ta’dông đhị chr’hoong Đông Giang. Poong nâu lâng bê tông n’juối dal 33m, zên bạc k’rong bhrợ têng lấh 4 tỷ đồng tợơ zên pa xiêr đha rựt âng k’tiếc k’ruung lâng zập đắh zên bạc lơơng. Poong nâu căh muy đoọng đhanuôr 5 vel âng chr’val lướt ra véch nắc dzợ đoọng bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng, âng đơơng hàng hoá chr’nóh chr’bếêt âng đhanuôr Cơ Tu prang zr’lụ nâu. T’coóh Bríu Bình, Trưởng cr’noon K8, chr’val Sông Kôn, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam bhui har prá:

            Bhrợ têng poong t’mêê, đhanuôr bhui har cắh dzợ cơnh. Đảng lâng Nhà nước k’rang đoọng bhrợ têng poong t’mêê ha đhanuôr. Vêy poong nắc buôn bặ âng đơơng chr’nóh chr’bếêt zooi đoọng đhanuôr pa dưr kinh tế

            Tợơ đanh a hay, pazêng poong ta’dông đhanuôr buôn đớc nắc “ poong 3 cắh” Cắh vêy t’nil pa cắh, cắh moon h’mơ h’lệêng đoọng z’lấh lâng cắh vêy zên bạc pa liêm pa mâng. Cóh vel đong chr’hoong Đông Giang vêy 16 bệê poong t’dông nắc 15 poong bơơn ta bhrợ đanh lấh 10 c’moo. Tu cắh bơơn pa liêm pa mâng ta luôn nắc bấc poong lứch hư tr’toọt, cắh tệêm ngăn đhị lướt ra véch. T’coóh Nguyễn Tấn Tuân, Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng chr’hoong Đông Giang,  tỉnh Quảng Nam đoọng năl, đoọng pa liêm, bhr’lậ 1 bệê poong, zập c’moo nắc vêy m’bứi bhlầng 200 ức đồng. Nâu đoo nắc đợ zên bạc lalấh bấc lâng c’rơ âng muy chr’hoong da ding k’coong dzợ bấc râu k’đháp k’ra cơnh Đông Giang. Dưr váih tợơ bhiệc pa dưr bh’rợ tr’nêng, c’lâng p’rang nắc lêy tợơp bhrợ têng, poong bơơn ta bhrợ nhâm mâng, tu cơnh đếêc nắc chr’hoong Đông Giang ơy pa ghít lơi đợ poong ta’dông, xăl đếêc nắc k’rong bhrợ c’lâng, bhrợ têng poong nhâm mâng. Ting cơnh t’coóh Nguyễn Tấn Tuân, nắc vel đong lêy bhrợ tước c’moo 2020 lêy t’bil lơi zêng poong ta’dông:

            C’lâng bh’rợ âng chr’hoong nắc k’rong xăl apêê poong ta’dông đoọng bhrợ poong bê tông nhâm mâng lấh, tệêm ngăn đoọng ô tô choom lướt vốch. R’dợ nắc t’bil lơi ting c’moo, pa zay tước c’moo 2020 nắc bhrợ têng xăl t’mêê zêng poong nâu.

            Tỉnh Quảng Nam xoọc vêy k’nặ 140 poong t’dông, cóh đếêc pazêng nắc poong ba bơơ, hư zớch. T’mêê đâu a hay, Bộ GTVT zooi vel đong 60 tỷ đồng bhrợ têng t’mêê 14 bệê poong t’dông tước nâu kêi ơy bhrợ têng liêm xang, đoọng đươi dua lấh 10 bệê poong ta’dông, tợơ lêy ch’mếêt, tỉnh Quảng Nam vêy 53 bệê poong lêy bhrợ têng t’mêê. Đhơ cơnh đếêc, bấc đhị cắh dzợ kiêng bhrợ têng poong ta’dông. T’coóh Nguyễn Văn Nhân, Giám đốc Sở GTVT tỉnh Quảng Nam đoọng năl: lâng pazêng vel đong k’đươi moon nắc cắh dzợ bhrợ poong ta’dông, tỉnh nắc lêy ch’mếêt zooi zúp k’rong bhrợ têng c’lâng cắh cợ bhrợ têng poong nhâm mâng:

            XoỌc đâu vêy zên ODA Quảng Nam nắc muy cóh 13 tỉnh bơơn k’rong bhrợ têng poong lâng c’lâng. Đahs poong Quảng Nam bơơn 10 ức đô la Mỹ. XoỌc đâu danh mục apêê poong đoọng ha đhanuôr, poong nhâm mâng nâu cung nhắc ơy báo xáo lâng Tổng cục c’lâng bộ. XoỌc đâu Tổng cục c’lâng bhrợ lêy bhrợ. Ting cơnh cr’noọ bh’rợ, lêy đhị zập vel đong, Trung ương nắc zooi zúp 70-80% ting zr’lụ, ting tihnhr, ha dợ vel đong nắc đoọng 20% tước 30% đoọng kế hoạch trung hạn âng vel đong đoọng chroót nợ.

            Bhrợ têng poong ta’dông đoọng ha pêê chr’hoong da ding k’coong nắc bhiệc bhrợ pr’hân, lalua ta níh đoọng ha đhanuôr lướt ra véch. Đhơ cơnh đếêc, đắh đanh đươnh bhiệc k’rong bhrợ têng poong cắh cợ bhrợ c’lâng nắc bơơn ch’mếêt lêy ghít liêm, bhrợ têng liêm đoọng pa dưr dal kinh tế xã hội apêê chr’hoong da ding k’coong. C’lâng bh’rợ âng chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cóh bhiệc bhrợ têng poong nhâm mâng ơy lâng xoọc t’hước tước bh’rợ ha dưr đanh mâng./.

HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM: XÓA CẦU TREO VÀO NĂM 2020

          Có một thời, những chiếc cầu treo được đồng bào Cơ Tu xem như cây cầu huyền thoại. Nhờ nó mà bà con đi lại thuận tiện, cuộc sống ngày một đổi thay. Tuy nhiên, khi những chiếc cầu treo ngày càng xuống cấp, yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông ngày càng cao thì một số huyện miền núi tỉnh Quảng Nam từ chối tiếp nhận các dự án xây dựng cầu treo. 

      Từ ngày có chiếc cầu bê tông thay thế cây cầu treo ọp ẹp bắc qua suối A Păng, chị A Rất Thị Út cùng bà con thôn K8, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang rất đỗi vui mừng. Chị Út kể, cây cầu cũ vừa hẹp vừa nguy hiểm, ốc vít bung gần hết, ván lót cầu mục nát tấm còn tấm mất. Mùa mưa bà con chẳng ai dám qua lại. Đã có mấy người khi qua cầu bị ngã xuống suối may mà không ai thiệt mạng. Chị ARất Thị Út cho biết, nhờ cây cầu bê tông mới này, xe ô tô chở keo, quế của bà con đưa đi nhiều nơi tiêu thụ, ai cũng ưng cái bụng: Người dân ở đây vui mừng khi có câu mới. Có cầu bà con đi làm thuận tiện, học sinh đi học dễ dàng hơn. Trước đây mùa mưa bão nước ngập cả cầu luôn, không dám qua, sợ rớt xuống cầu.

Cầu bắc qua suối A Păng là chiếc cầu dầm thép đầu tiên được xây mới thay thế cầu treo ở huyện Đông Giang. Chiếc cầu này bằng bê tông dài 33 mét, tổng kinh phí đầu tư hơn 4 tỷ đồng từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và các nguồn vốn khác. Cây cầu không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân 5 thôn ở xã Sông Kôn mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất, vận chuyển lưu thông hàng hóa nông sản của đồng bào Cơ Tu cả vùng này. Ông ARất Bình, Trưởng thôn K8, xã Sông Kôn, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, phấn khởi: Làm được cầu mới, bà con rất phấn khởi. Đảng và Nhà nước quan tâm làm cho chiếc cầu mới cho bà con. Có cầu việc vận chuyển, nông sản dễ dàng, giúp bà con phát triển kinh tế

  Lâu nay, những cây cầu treo bà con thường gọi là “cầu 3 không”: Không biển báo, không giới hạn tải trọng và không kinh phí duy tu, sửa chữa. Trên địa bàn huyện Đông Giang có 16 cây cầu treo thì 15 cầu được xây dựng cách đây hơn 10 năm. Do không được duy tu, bảo dưỡng thường xuyên nên nhiều chiếc cầu treo hư hỏng nặng, không bảo đảm an toàn giao thông. Ông Nguyễn Tấn Tuân, Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, để duy tu, sửa chữa 1 cây cầu treo, mỗi năm cần ít nhất 200 triệu đồng. Đây là khoản kinh phí quá lớn so với ngân sách một huyện miền núi còn nhiều khó khăn như Đông Giang. Xuất phát từ nhu cầu phát triển sản xuất, giao thông phải đi trước với những con đường, cây cầu được xây dựng kiên cố nên huyện Đông Giang có chủ trương xóa dần cầu treo, thay vào đó là đầu tư mở đường, xây cầu kiên cố. Theo ông Nguyễn Tấn  Tuân, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ xóa hết cầu treo: Chủ trương của huyện là tập trung xóa cầu treo thay thế bằng cầu bê kiên cố hơn đảm bảo ô tô đi lại. Từng bước xóa dần từng năm một, cố gắng đến năm 2020 cơ bản xóa xong cầu treo.

Tỉnh Quảng Nam hiện có gần 140 cầu treo, trong đó hầu hết là cầu tạm, hư hỏng, xuống cấp nặng. Vừa qua, Bộ Giao thông Vận tải hỗ trợ địa phương 60 tỷ đồng  xây mới 14 chiếc cầu treo, đến nay đã hoàn thành, đưa vào sử dụng hơn 10 cầu treo. Qua khảo sát, tỉnh Quảng Nam có 53 chiếc cầu treo cần phải xây mới. Tuy nhiên, một số nơi trong tỉnh không còn mặn mà với việc xây cầu treo. Ông Nguyễn Văn Nhân, Giám đốc sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Nam cho biết: Đối với những địa phương đề xuất không làm cầu treo, tỉnh sẽ xem xét hỗ trợ đầu tư làm đường hay làm cầu kiên cố: Hiện nay có nguồn ODA Quảng Nam là một trong 13 tỉnh sẽ được đầu tư thay phần cầu và phần đường. Phần cầu Quảng Nam được 10 triệu đô la Mỹ. Hiện danh mục các cầu dân sinh, cầu cứng này sở cũng đã báo cáo với Tổng cục đường bộ. Hiện Tổng cục đường bộ xúc tiến tổ chức thực hiện. Theo chương trình, tùy theo mỗi địa phương, Trung ương sẽ hỗ trợ 70 đến 80% tùy theo vùng, theo tính, còn địa phương sẽ đối ứng từ 20% đến 30% đưa vào kế hoạch trung hạn của địa phương để trả nợ.

Xây dựng cầu treo cho các huyện vùng cao là việc làm cấp thiết, giải quyết nhu cầu đi lại của người dân. Tuy nhiên, về lâu dài việc đầu tư xây cầu hay làm đường cần phải được tính toán kỹ lưỡng, phục vụ tốt nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội các huyện miền núi. Cách làm của huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam trong việc xây dựng cầu kiên cố đã và đang hướng đến mục tiêu phát triển bền vững ./.