G’luh xe tải âng đơơng a pul ha bhrêy bhoóc tợơ 4 sào ruộng đong a moó Hoàng Thị Dung, vel Đông Cao, chr’val Tráng Việt, chr’hoong Mê Linh, thành phố Hà Nội nắc ếêh rau chở đơơng ooy trung tâm thành phố pa câl cơnh pazêng hân noo lalăm nắc đơơng n’toh lơi. A moó Dung đoọng năl đợ bil bal hân noo a bhrêy nâu nắc tước lâh 20 ức đồng: “Zên bạc, g’lếêh c’rơ nắc n’toh lưch ooy đâu… căh dzợ rau choom bhrợ tợơ bhơi rơ veh nâu. Bhơi nâu lâh u griing, xốp..   vất lơi lưch căh choom đươi dzợ.”

         Xọoc đâu, đoọng choh 1 hecta bhơi rơ veh sạch, đhanuôr nắc k’rong bhrợ têng lâh 70 ức đồng đoong k’bhuh t’nọol, lưới, đươi dua apêê chế phẩm sinh học, đác tưới ting cơnh quy định ghit bhlầng lâng bấc c’rơ g’lếêh. Đhơ cơnh đếêc, pa câl bh’nơơn chr’noh nâu k’đhap bhlầng, căh ơy vêy đơn vị n’đoo k’rong câl, bhrợ ha đhanuôr ma chếêc pa câl la leh zập ooy. Nắc ma nuyh ơy bấc c’moo ting pâh choh bhrợ bhơi rơ veh liêm sạch, a noo Nguyễn Đức Hưng, ặt đhị Song Phương, Hà Nội đoọng năl; nắc tu zên k’rong bhrợ têng bấc, pa câl lưm k’đhap bhrợ bấc ngai căh dzợ kiêng choh bhrợ bhơi rơ veh liêm sạch: “Prang muy zr’lụ nâu nắc choh bhơi rơ veh liêm sạch, ha bhêy lâng su hào, t’đang tước ha dợ apêê căh câl nắc a đay tự pa câl. Căh câl nắc a đay pa câl la leh. Đương apêê tước câl nắc a đay căh rau cha, a đay chếêc tước apêê chợ pa câl. Zr’năh nắc đhị đếêc, căh vêy gr’họot rau rị, moon boóp cơnh đếêc a năm. Ngai cung kiêng bhrợ đoọng hapêê ha dợ căh ngai câl.”

        Xa nay âng pr’loọng đong a moó Dung lâng pr’loọng đong anoo Hưng nắc đhr’năng za zưm âng bấc pr’loọng đong đhanuôr coh cr’chăl đăn đâu. Chr’noh Việt chr’năp xiêr dzợ bơr pêê r’bhầu đồng, đui cơnh đoọng, n’toh lơi căh cợ đoọng bh’năn cha, pa câl nắc căh choom ếêh vêy t’mêê đâu nắc đưr vaih tợơ bơr pêê c’moo đâu. Căh t’mêê ha dợ hau tu đhanuôr ặt zâng lâng đhr’năng cơnh đâu, vất lơi lưch bh’nơơn chr’noh chr’bệêt âng đay?

        Ting cơnh t’cooh Trần Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl, pa tệêt pa zưm lâng bhrợ têng, pa câl nắc rau lêy bhrợ coh đhr’năng bhrợ têng ha rêê đhuôch ha dợ dzợ ặt vaih bơr rau k’đhap bhlầng nắc bhrợ pa dưr zr’lụ nguyên liệu bấc, tệêm ngăn lâng c’năl âng đhanuôr ting pâh pa tệêt pa zưm bhrợ têng. “Nắc coh đhr’năng bhrợ têng xoọc đâu, đhr’năng pa tệêt pa zưm bhrợ têng nắc rau lêy đoọng vêy bhrợ têng  tợơ c’nặt bhrợ têng tước c’nặt pa câl. Bơr rau k’đhap bhlầng đhị đhr’năng pa tệêt pa zưm bhrợ têng. Rau muy nắc rau tr’pác tin đươi đh’rưah lâng ma nuyh k’rong câl. Rau bơr nắc pa dưr apêê t’nooi chr’năo, pa bhlầng nắc zr’lụ nguyên liệu đoọng tệêm ngăn đoọng rau pa tệêt pa zưm./.”

Nông sản “được mùa – mất giá”: vì đâu?

Hồng Liên

       Trong vòng chưa đầy 1 tháng, hết su hào, bắp cải, cà rốt rồi ổi, hoa tươi... và mới đây nhất là củ cải trắng, cà chua đều rớt giá thảm hại. Nhiều nơi nông dân phải bán nông sản với giá từ 500-1.000 đồng/kg, thậm chí phải đổ bỏ vì không có người mua. Nguyên nhân không chỉ do ảnh hưởng của dịch bệnh mà tình trạng này đã diễn ra nhiều năm và người dân vẫn loay hoay chưa biết làm cách nào để giải quyết. Vâng, thiếu mối liên kết chặt chẽ trong sản xuất – tiêu thụ là một nguyên nhân khiến người nông dân cứ cặm cụi trồng, nhổ bỏ rồi mùa sau lại trồng. Để rồi, sẽ còn có nhiều vụ bà con nông dân lại trắng đêm lo đầu ra cho nông sản như câu chuyện đang xảy ra ở một số địa phương.

       Chuyến xe tải chở củ cải trắng từ 4 sào ruộng nhà chị Hoàng Thị Dung, thôn Đông Cao, xã Tráng Việt, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội không phải đi ra trung tâm thành phố bán như những vụ trước mà là đem đổ bỏ. Chị Dung cho biết thiệt hại cho vụ củ cải này lên đến hơn 20 triệu đồng: “Công lao giống vốn giờ là đổ hết đi đây…không làm gì được cái rau này. Rau này già quá, xốp rồi chỉ vứt đi.”

        Hiện nay, để trồng được 1 héc ta rau sạch, người nông dân phải đầu tư bình quân hơn 70 triệu đồng cho hệ thống cột, lưới, sử dụng các chế phẩm sinh học, hệ thống tưới tiêu theo những quy định khá khắt khe và mất rất nhiều công sức. Tuy nhiên, đầu ra cho sản phẩm này lâu nay rất khó khăn, chưa có đơn vị bao tiêu thu mua sản phẩm tập trung,  khiến người trồng phải tự xoay sở mang đi bán lẻ khắp nơi. Là người nhiều năm tham gia làm rau sạch, anh Nguyễn Đức Hưng, ở Song Phương, Hà Nội cho biết; chính việc chi phí sản xuất cao, đầu ra gặp khó, đã khiến nhiều người không còn mặn mà với mô hình rau sạch: “Cả một khu này là rau sạch, cải bắp và su hào. gọi đến nhưng người ta không cân mà không cân thì chắc chắn mình phải đi bán thôi. Không mua thì mình lại phải đi bán lẻ thôi. Đợi người ta thì mình chết, mình phải đi tung đi các chợ bán thôi. Khổ ở chỗ đó, không có một cái cam kết gì cả, chỉ nói mồm với nhau thôi. Ai cũng muốn làm để đưa người ta, nhưng có lấy đâu.”

        Câu chuyện của gia đình chị Dung và gia đình anh Hưng là tình trạng chung của nhiều hộ nông dân thời gian gần đây. Nông sản Việt rớt giá còn vài nghìn đồng, rẻ như cho, phải đổ bỏ hay cho gia súc ăn vì thừa cung, trong khi đầu ra thì bế tắc không phải là mới những năm gần đây. Không mới nhưng vì đâu mà người nông dân vẫn rơi vào cảnh điêu đứng vì phải vứt bỏ sản phẩm của mình?  

      Theo ông Trần Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, liên kết sản xuất và kết nối sản xuất với tiêu thụ là điều tất yếu trong sản xuất nông nghiệp bền vững nhưng hiện tồn tại hai vấn đề khó nhất là xây dựng vùng nguyên liệu lớn, ổn định và nhận thức của người tham gia liên kết. “Ngay trong sản xuất hiện nay vấn đề liên kết có thể khẳng định là vấn đề tất yếu trong chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Hai vấn đề khó trong liên kết. Thứ nhất là sự chia tin tưởng lẫn nhau giữa các đối tác. Thứ hai là xây dựng các chuỗi giá trị, đặc biệt là vùng nguyên liệu để đảm bảo cho sự liên kết./.”