T’nơơm cram, am nắc râu t’nơơm đanh c’moo, choom đươi dua bhrợ têng bấc râu cóh pr’loọng đong, bhrợ têng đong xang, chóh đoọng zư cha groong sóng, pa mâng bh’nậ đác… a băng nắc đoọng bhrợ pr’dzăm cơnh bhơi ra véh lơơng âng chô bh’nơơn liêm dal. C’nắt t’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc năl cơnh chóh bhrợ  a băng cram nâu ấ!

            T’nơơm cram choom chắt váih liêm đhị zập  đhr’năng âng pleng k’tiếc, riáh đấh dưr lâng chăt đhậu ooy k’tiếc, đhơ đhơ đhị k’tiếc cung choom chắt váih, mặ zâng lâng ch’noong xớơt lâng bong lít đác. Choom chóh đhơ đhơ đhị tợơ da ding k’coong pa tước đồng bằng zêng choom chóh.

1.        M’ma chóh: M’a cram bơơn chóh bấc bhlầng đhị apêê tỉnh đắh Bắc lâng đắh Nam xoọc đâu nắc m’ma Lục trúc âng chô tợơ Đài Loan. A băng cram Lục trúc cha yêm bhlầng, nhuum lâng nga ngam, doó a tăng, choom luộc, xào cha xoọc đếêc luôn doó chấc đương trâm lâng đác dzợ. Lấh mơ dzợ m’ma Mạnh tông, Điền trúc, Bát độ, Mao trúc.

2.        Cr’chăl chóh:  Choom chóh bhrợ prang c’moo, liêm choom bhlầng nắc moót hân noo boo đoọng t’nơơm t’mêê chóh dưr pậ liêm lấh.

3.        Cơnh chóh bhrợ: Pa liêm k’tiếc cóh hân noo p’răng xớơt. Tợơp hân  noo boo đhị k’tiếc ơy dzệêp dzong nắc pếch boọng lalăm dâng 1 c’xêê. Boọng bhứah 2 chr’đa têy m’pâng, đhậu cung 2 chr’đa têy m’pâng ( 50x50x50). Zập boọng nắc lúc 10kg phân hữu cơ ơy đớc đanh lâng 150g NPK. Luúc pa liêm phân lâng k’tiếc g’lấp bịng boọng nắc đoo. Bhlưa boọng chóh mơ 4x5m, Chóh đhị đhăm dâng 500 t’nơơm/ha cắh cợ 5x6m/ha dâng mơ 330 t’nơơm/ha, lêy mơ vêy k’tiếc lâng đợ c’rơ k’rong chóh bhrợ. Chóh t’nơơm k’tứi cóh m’pâng boọng, đị k’tiếc đoọng liêm lâng bịng mặt boọng. Tưới đác lâng ủ n’jăng đhiêr t’nơơm đoọng zư ngăn. M’ma chóh nắc pay đoong đoọng chóh. Zập c’moo dzíc bhơi lâng bón phân 3 chu đhị tợơp hân  noo boo, xoọc boo lâng đhị x’ría hân noo boo. Zập c’moo muy chu g’bur k’tiếc dâng 30cm, pay n’jăng đớc cóh piing t’nơơm lâng zư ngăn đoọng a băng chắt váih liêm. Bêl pay a băng lâng g’bur phân nắc z’lớc k’tiếc đoọng oó crêê tân jộ t’nơơm.

4.         G’bur phân: 3 c’xêê tợơ ơy chóh nắc g’bur phân NPK mơ 100-200g/boọng, pếch c’lâng ch’ngai tợơ t’nơơm mơ 15-20cm, vước phân xang nắc g’lấp cớ. Tợơ c’moo thứ 2 nắc a  tếh, đhị zập c’moo moót tợơp hân noo boo nắc g’bur zập t’nơơm 300-500g phân NPK, g’bur pa xoọng phân hữu cơ.

5.        Pay đéh a băng: Bêl a băng tợơp chắt ơy léh cóh mặt k’tiếc nắc pay đéh. Pếch k’tiếc đhiêr a băng lâng pay, oó pay crêê t’nơơm căn. Pay a băng xang nắc g’lấp cớ k’tiếc. cr’chăl pay đéh a băng nắc moót c’xêê 8-9. zập bha’nụ cram nắc đớc 4-6 t’nơơm pậ liêm.

6.        Lêy cha groong bha ruy pa hư:

a.       Bha ruy pa hư đhị t’nơơm a băng bhrợ a băng xrắ lứch. Bhiệc zêl cha groong nắc a  hêê pếch k’tiếc k’chệêt lơi bha ruy  lâng lơi a băng xrắ n’nặc.

Bha ruy k’puôl hi la: bha ruy k’puôl hi la lâng cha lứch hi la nắc đoo. Bhiệc zêl cha groong nắc a hêê cắt lơi hi la nắc đoo đoọng k’chệêt bha ruy.

R’rooi t’viêng: dziếu lứch dzệt bhrợ hi la cram váih l’bhlộp bhoóc.

b.        Cr’ay pa hư:

 Cr’ay xêêo t’viêng tu vi khuẩn, bhrợ t’nơơm xêêo zêng tợơ tu loom tước ríah xang nắc chệêt. Bhiệc zêl cha groong nắc tưới za nươu vêy gốc đồng ( Kasuran, COC-85, Đồng oxyclorua, Bordeaux) pazưm lâng g’bur t’nơơm.

Cr’ay sọc rớơc: hi la crêê cr’ay vêy sọc rớơc t’viêng, abăng nắc lêy bhrậu tăm, a băng griing cắh choom cha, t’nơơm căn nắc chắt váih cắh liêm. Bhiệc đương zêl cha groong nắc pếch pay lơi a băng crêê cr’ay nắc đoo, xang nắc vước vôi, khử trùng pr’đươi lalăm đươi dua bhrợ têng ha t’nơơm lơơng.

Cr’ay sắt tét : bhrợ hi la cram rớơc lâng đấh hi la xrúuh. Lêy ta cắt lơi pazêng hi la nắc đoo, pa hooi đác cóh bhươn chóh lâng g’bur t’nơơm, bón phân đoọng ha t’nơơm ha dưr liêm./.