Bấc c’xêê đâu, zập ra diu, bh’rợ tr’nêng tơợp  bhrợ têng âng t’cooh Võ Hồng Sơn, ặt đhị vel 1, chr’val Trà Mai, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nắc k’đhợơng canh đác tước apêê pr’loọng vêy giếng zước đác chô đươi. Giếng rệê căh vêy đác, t’cooh Sơn nắc z’lâh c’lâng crâng lâh 2 cây số pay đác tợơ tu tâm. T’cooh Võ Hồng Sơn đha uôih, căh vêy đác đoọng za zệê, họom rao, pưah xruôh, t’cooh lâng đhanuôr coh vel nắc moọt ooy crâng chếêc bơơn tu đác pay đươi n’coo am căh cợ câl n’coo đác a crợơt ch’hooi đác chô ooy đong. Ha dợ nắc tu bấc pr’loọng đong đh’rưah pay dzệêt đác nắc đác hooi tr’bứi, căh zập đoọng đươi dua. T’cooh Sơn moon, pleng p’răng đanh bhrợ bấc đhăm quế lâng bấc chr’noh chr’bệêt choh lưch răng xrăh, t’rị k’roọc căh zập đác âm: “Xọoc đâu, ta bhuch đác đươi dua, căh moon tước đác đoọng tưới chr’noh chr’bệêt. Đác k’ruung đăn đong lưch rệê. Cơnh acu nắc moọt ooy crâng pay đác chô đươi, đác tợơ tu k’ruung vêy liêm ch’ngaach.”

        Tợơ lâh Tết Tân Sửu tước nâu kêi, đhị chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam pleng p’răng puih đanh đươnh nắc đhệêng muy bơr g’luh boo k’tứi. Pleng p’răng puih bhrợ ruộng tông lưch cr’đooh, tơơm chr’noh răng xrăh, đhanuôr lưm  k’đhap zr’năh tu căh vêy đác đươi dua. T’cooh Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND chr’val Trà Mai, chr’hoong Nam Trà My đoọng năl, c’moo đâu, đhơ căh ơy tước cr’chăl cha noọng xớơt nắc vel đong ơy n’leh đhr’năng ta bhuch đác đươi dua. Coh đếêc, bơr pêê cr’noọ bh’rợ ch’hooi đác nắc lâh u hư, căh ơy loon pa liêm pa mâng xang bhrợ k’ra bhầu pr’loọng đong đhanuôr lưm k’đhap đăh tu đác. “Chr’hoong, chr’val nắc chếêc lêy hau tu căh zập đác nâu. N’zâu tu choh bhrợ căh crêê chr’noh, nắc cơnh choh keo, dziếu đác bấc căh cợ lalăm a hay apêê pa hư crâng bhrợ ha rêê, dưr vaih rau căh liêm tước t’ngay đâu. Lalăm, chr’val  nắc t’pâh đhanuôr choh t’bấc crâng, pa liêm ch’hooi đác coh tu, tệêm ngăn zập đác đoọng đươi dua. Xay moon lâng chr’hoong nắc pa mâng, pa hooi đác coh trung tâm liêm choom đoọng ha đhanuôr vêy đác đươi dua.”

        Boo đhí tuh bhlong số 9 c’moo 2020 nắc a hay bhrợ a bóc đớc đấc Nước Là lâng lâh 10 cr’nọo bh’rợ k’rong đác tợơ tu tâm đhị chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam lưch hư zêng. T’cooh Trần Duy Dũng, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Trà My đoọng năl, đoọng cha groong đhr’năng căh zập đác, chr’hoong ơy k’đươi moon ngành nông nghiệp xăl tơơm chr’noh liêm choom cơnh lâng đhr’năng âng pleng k’tiếc tr’xăl. Apêê vel đong nắc pa ghit chếêc bơơn tu đác lâng k’bớch k’miah đhị đươi dua, đoọng tệêm ngăn đác tưới đoọng ha đhăm chr’noh lưch răng xrăh. Rau chr’năp bhlầng nắc pr’hân pa liêm apêê cr’noọ bh’rợ ơy lâh hư zơch, đoọng pa liêm đhr’năng căh zập đác đoọng ha đhanuôr đươi dua. “Chr’hoong vêy c’lâng xa nay nắc bhrợ pa dưr pazêng cr’noọ bh’rợ ch’hooi đác đoọng pa hooi đác đươi dua chô ooy apêê trung tâm. C’moo đâu, chr’hoong năc lêy pa liêm cớ apêê cr’noọ bh’rợ đác đươi dua âng boo đhí số 9 pa hư lâng nắc k’rong bhrợ t’mêê apêê cr’noọ bh’rợ k’rong đớc đác đoọng ha đhanuôr. Cơnh lâng c’moo đâu  nắc chr’hoong Nam Trà My ơy pa liêm cr’nọo bh’rợ đác k’nặ 10 tỷ đồng./.”

Miền núi Quảng Nam thiếu nước sinh hoạt

(Vơ Ních Oang)

  Nắng nóng kéo dài nhiều tháng qua làm các sông suối, ao hồ trên địa bàn các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam cạn kiệt. Các công trình nước tự chảy hầu hết được xây dựng từ hàng chục năm trước nay cũng đã xuống cấp, hư hỏng. Thực trạng này diễn ra từ năm này qua năm khác mỗi khi mùa hè đến khiến hàng ngàn hộ dân miền núi, vùng dân tộc thiểu số của tỉnh thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất.

        Đã mấy tháng nay, cứ mỗi sáng thức dậy, việc làm đầu tiên của ông Võ Hồng Sơn, ở thôn 1 xã Trà Mai, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam là xách can đi quanh làng tìm các hộ có giếng khoan xin nước về dùng. Giếng cạn không có nước, ông Sơn lại vượt hơn 2 cây số đường rừng đi kiếm nguồn nước ở các khe suối. Ông Võ Hồng Sơn cho biết, không có nước để nấu ăn, tắm rửa, giặt giũ, ông và bà con trong thôn phải vào rừng tìm nguồn nước ngầm rồi dùng sào tre hoặc mua ống cao su dẫn về nhà. Nhưng, vì nhiều gia đình cùng khai thác nên nước chỉ chảy nhỏ giọt, chẳng thấm vào đâu so với nhu cầu của bà con. Ông Sơn than thở, nắng nóng kéo dài khiến nhiều diện tích quế cùng một số loại cây trồng khác khô cháy, trâu bò thiếu nước uống: “Hiện nay, nước sinh hoạt thiếu trầm trọng, chưa nói đến nước để tưới tiêu, trồng trọt. Sông suối gần nhà cũng cạn. Như tôi đây, phải vào rừng, lên đầu nguồn lấy nước về nhà để sử dụng, tưới rau, nuôi heo… Mình phải lấy nước đầu nguồn mới đảm bảo, sạch sẽ.”

Từ sau Tết Tân Sửu đến nay, tại huyện miền núi Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nắng nóng kéo dài, chỉ có một vài cơn mưa nhỏ. Nắng nóng làm ruộng nương nứt nẻ, cây trồng khô cháy, bà con khổ sở vì thiếu nước sinh hoạt. Ông Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Trà Mai, huyện Nam Trà My cho biết, năm nay, mặc dù chưa tới đỉnh điểm của mùa khô nhưng trên địa bàn xã đã xuất hiện tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Trong khi đó, một số công trình nước tự chảy đã hư hỏng, không được sửa chữa kịp thời khiến cả ngàn hộ dân khó khăn về nguồn nước: “Huyện, xã cần tìm ra nguyên nhân thiếu nước này. Phải chăng do cơ câu cấy trồng chưa phù hợp, ví dụ như trồng cây keo hút nước hay là phá rừng làm nương rẫy của quá khứ để lại hệ lụy cho hiện tại. Trước mắt, xã vận động tuyên truyền bà con làm sao phủ xanh nơi thượng nguồn, đảm bảo nước cho bà con. Với giải pháp trung tâm có nguồn nước sạch, kiến nghị huyện nâng cấp, điều tiết nước cho phù hợp cho bà con có nước sử dụng.”

Cơn bão số 9 năm 2020 đã làm đập tràn Nước Là và hơn 10 công trình nước tự chảy ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam hư hỏng nặng. Ông Trần Duy Dũng, Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My cho biết, để ứng phó với tình trạng khô hạn, huyện đã chỉ đạo ngành nông nghiệp chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu. Các địa phương chủ động tìm nguồn nước và thực hiện phương án tưới tiết kiệm để đảm bảo nước tưới tưới cho diện tích cây trồng bị khô hạn. Điều quan trọng là khẩn trương sửa chữa các công trình cấp nước bị hư hỏng để khắc phục tình trạng thiếu nước cho người dân. “Huyện có chủ trương xây dựng những công trình nước sinh hoạt để dẫn nước về các trung tâm. Năm nay huyện vẫn tiếp tục sửa chữa lại một số công trình mà bị thiệt hại bão số 9 vừa qua và cũng sẽ đầu tư mới một số công trình để phục vụ nước sinh hoạt cho người dân. Riêng năm nay, huyện Nam Trà My đã khắc phục công trình nước sinh hoạt gần 10 tỷ đồng./.”