Lâng zập acoon cóh Tây Nguyên, ruốih nắc râu bh’năn ắt mamông đăn bhlầng lâng acoon ma nuýh t’piing lâng bh’năn băn lơơng. Ruốih bơơn zập ngai cóh đong chắp kiêng lâng vêy đớc đh’nớc, vêy bhiệc bhuốih nhăn c’rơ tr’mung liêm cơnh apêê cóh đong. Đhơ cơnh đếêc, đăn đâu bấc ruốih đong nắc dưr chệêt ha dợ cắh năl hâu tu. Ngai nắc moon ruốih crêê apêê ta k’chệêt, ngai nắc moon ruốih xoọc g’lếêh tu apêê đoọng âng đơơng t’mooi lalấh h’lệêng.

        K’bhúh phóng viên         Đài TNVN ắt đhị zr’lụ Tây Nguyên chấc năl râu lalua nâu đhị chr’val vêy bấc ruốih nắc Krông Ana, chr’hoong Buôn Đôn, tỉnh Đắc Lắc. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xợơng:

         Cr’chăl đâu, ruốih căn vêy đh’nớc nắc H’Túc, 35 c’moo (âng quyền k’đhợơng lêy Công ty Du lịch Bản Đôn Thanh Hà, chr’hoong Krông Ana, chr’hoong Buôn Đôn), xoọc crêê cr’ay cha chríh bhrợ apêê k’đhợơng lêy ruốih nắc a noo Y Xuyên Knuln k’rang bhlầng. Tợơ lấh bhiệc bhan t’ngay 8/3 hay, Ruốih H’Túc n’léh cơnh đơ chríh, cha m’bứi bhlầng, tr’ló bum boóp. Bhrôông cơnh h’tụ lâng đác k’joọc. A noo Y Xuyên đoọng năl, nâu đoo nắc bêl tợơp a noo lêy cr’ay cóh ruốih cơnh đếêc, a noo ơy lướt ta moóh bấc apêê ơy băn ruốih bấc c’moo đhơ cơnh đếêc nắc zập ngai  cóh vel zêng moon, apêê cung cắh bool lêy rẩ cr’ay nâu. Bhrợ a noo ting k’rang lấh mơ,

        Cắh năl a đoo chấc cr’ay cơnh đâu, bêl a hay a cu cung nắc c’la ruốih tợơ dzợ p’niên tước nâu kêi nắc lêy cơnh đâu. Cơnh c’xu ruốih moot ooy crâng cha cha crêê ha bhuốch cắh cợ đặ crêê xông nắc cu zệê za nươu bơơn tợơ crâng pa dứah nắc dứah zêng. Ha dợ n’léh cr’ay cơnh đâu, ta moóh đhơ đhơ ngai, apêê zêng moon nắc tợơp lêy râu cr’ay nâu, tợơ a hay cắh bool lêy ruốih crêê cr’ay cơnh đâu, k’pân a đoo cha lung tung cắh cợ apêê chấc k’bhru  guôn, k’pân cơnh đếêc. Ha dợ cơnh bêl lơơng nắc cắh vêy n’đoo ruốih crêê cr’ay cơnh đâu chấc tr’lọ bum boóp…

        Lâng đhr’năng ruốih H’Túc cr’ay, apêê k’đhợơng lêy zr’lụ du lịch ơy đoọng ruốih đhêy ắt, pa tang đăn toor k’ruung đác đoọng buôn ch’mếêt lêy ha dợ cắh đoọng moot ooy crâng cơnh c’xu dzợ. Zập t’ngay,  ma nuýh zư lêy ruốih đoọng cha lâng ta luôn ch’mếêt lêy đhr’năng cr’ay âng ruốih, t’đang đoọng ha pêê zư lêy tước khám lâng đoọng za nươu tr’hau.

        Bấc ngai moon, xoọc đâu ruốih đhị apêê zr’lụ du lịch crêê k’đươi âng đơơng lalấh bấc ma nuýh, bhrợ đhưr c’rơ âng ruốih lâng cắh bơơn  đhêy ắt. Râu đâu nắc cắh crêê. Đhị apêê đơn vị du lịch âng k’bhúh phóng viên tước chấc năl lâng bơơn năl, pazêng ruốih cóh đâu, zêng lâng ruốih đong lâng ruốih âng doanh nghiệp, zêng vêy lịch pa bhrợ ghít liêm, vêy cr’chăl đhêy ắt, lâng zập c’xêê ruốih trực tour dhdị 1 tuần năm. A noo Y Bral Êban, ma nuýh k’đhơơng âng ruốih pa bhrợ đhị zr’lụ du lịch poong t’dông Buôn Đôn moon:

        Ruốih nâu 1 c’xêê nắc trực 1 tuần a năm, tu trực cơnh tour, zập c’xêe nắc lướt 1 tuần. ha dợ lướt ta luôn ruốih cắh zập c’rơ đoọng âng đơơng ta mooi, ha dợ 3 tuần nắc p’lóh lơi cóh crâng.

        T’coóh Nguyễn Đức, phó giám đốc chi nhánh du lịch lâng khách sạn Biệt Điện, tỉnh Đắc Lắc cung đoọng năl:

        Lalăm a hay nắc đhanuôr đươi ruốih đhị bhiệc đong âng apêê, cơnh lướt ooy ha rêê, glụ  n’loong, ha dợ ruốih âng đơơng ta mooi du lịch nắc doó râu rị, tu chế độ trực m’bứi, tu vêy apêê ra pặ lịch ghít, vêy  hợp đồng. ba bi cơnh 4 tuần nắc muy p’nong lướt 1 tuần, đoọng ruốih lalay đhêy, tr’xăl bhrợ cơnh đếêc.

        T’ngay 8/3 t’mêê đâu a hay, ruốih bhong 40 c’moo vêy đh’nớc nắc Khăm Thơng xoọc c’rơ liêm, pâm bhroọt dưr chệêt. Cơnh c’la đong moon nắc tu tước hânnoo ruốih bhong ắt lâng ruốih căn nắc a đoo xăl tính tình, huông pa bhlầng, lấh dưr chệêt đhị 2 tuần cắh tộ cha cha, cắh đoọng c’la tước đăn đoọng k’rang lêy. A zi ơy ghi âm boóp p’rá âng a noo Y Bal Êban ma nuýh k’đhơơng âng ruốih pa bhrợ đhị zr’lụ du lịch poong t’dông Buôn Đôn nắc đha đhi âng c’al ruốih crêê chệêt:

        PV: A noo vêy năl t’mêê đâu ruốih đhị Buôn Đôn vêy 1 p’nong ruốih t’mệê chệêt?

        NV: Vêy năl, nắc ruốih âng na noo cu.

        PV: Hâu tu ruốih dưr chệêt?

        NV: Nắc tu tước cr’chăl ruốih bhong kiêng ắt lâng ruốih căn, ha dợ ma c’la đoo nắc cắh choom pa đăn tu a đoo cắh năl c’la đoo dzợ. Ha dang ruốih nâu choom glúh ooy nguôi nắc zêng vel bhươl nâu a đoo pa  hư, ruốih nặc xoọc k’rơ bhlầng, t’piing lâng pazêng ruốih cóh đâu nắc ruốih n’nặc c’rơ liêm bhlầng.

        PV:Cơnh đếêc nắc lấh u chệêt tu c’la cắh choom tước pa đăn đoọng đác ộm lâng chr’na?

        NV: Ếêh râu cơnh đếêc, a đoo cắh kiêng cha cha dzợ, đoọng cha a đoo cắh tộ cha, ruốih nắc bhriêl bhlầng, cóh a cọ a cụ đoo k’noọ pa chắp n’đha u chệêt lấh mơ bơơn pân lơơng coop a đay, nắc cơnh đếêc”.

        T’coóh Huỳnh Trung Luân, giám đốc Trung tâm Bảo tồn ruốih tỉnh Đắc Lắc cung moon ghít:

        Ting cơnh cơ quan chức năng ch’mếêt lêy lâng xay moon âng trung tâm zư lêy ruốih nắc ruóih naua chệêt ếh râu tu pa bhrợ lalấh g’lếêh, cơnh a zi lêy nắc bêl p’lóh băn cóh crâng ruốih nâu doó váih râu cr’ay. Tu pleng k’tiếc tr’xăl pâm bhroọt, la lấh pứih, lalấh cha cệêt nắc ruốih cr’ay.

        Vêy muy đhr’năng lalua nắc bhiệc k’rang lêy ruốih xoọc ting cơnh kinh nghiệm bơơn ta pa choom tợơ lang nâu đoọng ha lang tốh cóh pr’loọng đong, lêy râu n’léh đắh nguôi, pazêng râu tr’xăl lalay âng ruốih ha dợ cắh vêy cơ sở khoa học ghít liêm, cung cắh vêy ch’mếêt lêy lâng hệ thống máy móc đoọng nhâm ghít. Zập c’xêê apêê trung tâm zư lêy tước ch’mếêt lêy nắc cung muy lêy mơ clợơng lâng pay ếê âng ruốih ch’mếêt lêy a năm. Nâu đoo nắc boóp p’rá âng t’coóh Nguyễn Đức, Phó giám đốc chi nhánh du lịch lâng khách sạn Biệt Điện, tỉnh Đắc Lắc:

        Đắh bhiệc k’rang lêy ruốih lâng đắh y tế nắc cóh đâu đươi râu kinh nghiệm, ha dợ cắh vêy pr’đợơ khoa học đoọng đưoi dua. Tu cơnh đếêc nắc ruốih xoọc k’rơ ha dợ buôn chệêt pâm bhroọt, cơnh đếec váih râu k’đháp, cắh vêy chuyên gia n’đoo ngành ch’mếêt lêy đoọng năl cơnh k’rang lêy ruốih xoọc đâu.

        Đắc Lắc xoọc vêy 47 p’nong ruốih đong, cóh đếêc vêy bấc p’nong ơy lấh 40 c’moo. Bhrợ têng du lịch ếêh râu k’rang k’uôl tước c’rơ âng ruốih cóh ha y chroo, râu k’rang bhlầng nắc râu cắh mr’cơnh bhlưa kinh nghiệm lâng râu tr’xăl đắh môi trường tự nhiên lâng môi trường xã hội. Kinh nghiệm băn ruốih ơy tợơ k’ha riêng c’moo đâu, xoọc cắh liêm glặp lâng đhr’năng xoọc đâu, tu đhị p’lóh băn cắh pậ bhứah cơnh lalăm a hay, crâng nắc cắh pậ bhứah cơnh lalăm a hay dzọ tu cơnh đếêc chr’na cắh vêy bấc… nắc râu đhr’năng lalua âng pazêng ma nuýh vêy trách nhiệm k’rang lêy bhlếh lơi, ha dang kiêng zư lêy cr’năn ruốih đong./.