Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

Cóh pr’ắt tr’mung văn hoá nghệ thuật VN, đàn tranh nắc râu nghệ thuật tr’coọ xa’nưl acoon cóh bơơn bấc ngai chắp kiêng. Đh’riêng xa’nưl đàn tranh ơy dưr váih liêm chr’nắp ooy cr’noọ tr’mung âng zâp ngai VN, tu nâu đoo nắc mưy hun pr’hêl liêm chr’nắp văn hoá lâng cr’noọ tr’mung Việt. xoọc đaua, nghệ thuật đàn tranh cắh mưy zư đợc lâng padưr pa’xớc cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung nắc dzợ tước zâp ooy, zâp k’tiếc k’ruung vêy bấc manứih Việt ắt mamung. Hương Lý, PV ắt đhị tp.HCM vêy bha ar x’rặ Đàn tranh-đh’riêng xa’nưl acoon cóh. Đhanuôr lâng pr’zợc đương xâng.

Lướt zi’lấh 7, 8 thế kỷ lướt moót lâng padưr pa’xớc, đàn tranh ơy bơơn manứih VN bhrợ padưr đoọng ha 1 bh’rợ lalay cóh thủ pháp, ngón đàn, thang xa’nưl, điệu thức. lâng đàn tranh ơy dưr váih tr’coọ xa’nưl acoon cóh, liêm glặp lâng cr’noọ pr’ắt laliêm âng manứih Việt, đơơng đh’riêng xa’nưl VN. Tước đâu, đàn tranh nắc tr’coọ xa’nưl cắh vêy bấc buôn choom pa’xưl chi’ớh bấc cơnh, cơnh n’jưl mưy a’đay, 2 cha’nặc cắh cậ bấc manứih. Đàn tranh cung choom bhrợ pa’xưl bấc cơnh, tơợ nhạc Chào miền Bắc, pr’hát Huế miền Trung cắh cậ tài tử miền Nam. Nhà giáo ưu tú, NSUT Phạm Thuý Hoan moon:

Nâu đoo vêy p’rá xa’nay liêm tr’đăn lâng p’rá acoon cóh hêê. Bêl xâng đh’riêng xa’nưl đàn tranh, ahêê xâng vêy râu tr’đanư liêm, pa’đhang moon cơnh 1 c’nắt pr’hát “Ngai chô ooy Bến Ngự đoọng acu lướt đh’rứah… nắc đàn tranh choom t’pêếh Tăng…Tằng, pa’dzoọc cớ nắc ta…tá ta…, tằng ta tằng. mưy đh’riêng xa’nưl nắc cung xâng pr’hay bhlâng.

Cung tu râu liêm pr’hay âng nghệ thuật đàn tranh nắc ơy t’pấh bấc ngai chấc lêy chi’ớh môn nghệ thuật nâu. Đợ apêê chắp kiêng đàn tranh xoọc đâu zêng năl Thạc sĩ-nghệ sĩ Hải Phượng. đh’riêng xa’nưl pr’hay cha’ngaách âng Hải Phượng váih mưy cơnh lalay. Đh’riêng xa’nưl n’jưl nâu nắc ơy lướt đh’rứah lâng amoó lấh 20 k’tiếc k’ruung, đhị zâp g’lúh liên hoan, bhiệc bhan tr’coọ xa’nưl pậ chr’nắp. ooy đâu, đàn tranh nắc dưr váih quen lâng bấc pr’zợc bha’lang k’tiếc bêl xay moon tước tr’coọ xa’nưl truyền thống âng VN. Thạc sĩ-nghệ sĩ Hải Phượng moon:

Lâng Hải Phượng, bhiệc chi’ớh đàn tranh cung nặc bhrợ p’cắh loom luônh chắp kiêng k’tiếc k’ruung. Acu cung ta’luôn moon p’too đoọng acoon a’đhi nắc bêl t’pêếh nắc lêy năl ađay nắc manứih VN, chắp kiêng tr’coọ xa’nưl VN. Bêl pa’choom nắc năl gít bhr’ươl xa’nưl âng VN lâng ha y chroo hân đhơ apêê ađhi vêy bhrợ nghệ sĩ chuyên nghiệp hay cắh nắc zâp apêê ađhi cung vêy râu năl lâng bhr’ươl xa’nưl âng VN lâng zâp apêê ađhi chắp kiêng k’tiếc k’ruung ooy đợ xa’nưl âng acoon cóh n’nâu.

Bêl đh’riêng xa’nưl đàn tranh dưr xưl, ooy cr’noọ âng zâp ngai manứih VN, c’léh pr’dzoọng k’tiếc k’ruung liêm ta’níh, têêm ngăn dưr chô. Đợ apêê VN ắt mamung cóh k’tiếc k’ruung lơơng nắc xâng hay k’noọ lấh mơ lâng tr’coọ xa’nưl truyền thống. cắh mưy xâng cắh cậ lêy chi’ớh, bấc manứih VN ắt mamung cóh lơơng dzợ chấc lêy c’lâng âng đơơng tr’coọ xa’nưl acoon cóh lướt tước bha’lang k’tiếc lâng zư đợc pr’hoọm bh’rợ âng hêê. Mưy ooy đợ apêê nâu nắc anoo Hồng Việt Hải, 1 bác sĩ y học cổ truyền cóh Seattle, Mỹ pabhlâng chắp kiêng đàn tranh. Lấh 10 c’moo hanua, lấh mơ bh’rợ khám zư padứah cr’ay zâp t’ngay, anoo Hải nắc lêy đàn tranh nắc pr’zợc lướt đh’rứah, tr’pác đợ râu bhui har lâng bhrợ têng cr’noọ bh’rợ pr’hay chr’nắp, zư đợc tr’coọ xa’nưl truyền thống VN cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Anoo Hồng Việt Hải ơy bhrợ padưr câu lạc bộ đàn tranh Hướng Việt lâng k’noọ 100 cha’nặc:

Bêl ắt ch’ngai vel bhươl nắc bhrợ 1 râu m’bứi ooy vel đông xâng cơnh ngoọ 1 bh’rợ lêy bhrợ. Bh’rợ nâu lêy tr’pác đoọng zâp apêê ađhi dưr pậ cóh k’tiếc k’ruung lơơng choom pachoom ta’moóh lêy, choom năl đắh văn hoá âng đay đoọng tự hào ađay nắc manứih VN, n’niên cóh k’tiếc k’ruung lơơng cơnh nắc manứih VN.

Đhị lalua lêy, đoọng zư lêy lâng padưr chr’nắp liêm âng nghệ thuật đàn tranh moon lalay lâng tr’coọ xa’nưl acoon cóh moon zr’nưm nắc râu cắh vêy ba buôn, lấh mơ nắc lâng đhanuôr manứih Việt cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Tu xoọc đâu, ooy pr’ắt tr’mung pr’hân, zâp râu hình văn hoá, chi’ớh ting bấc cơnh, padưr pa’xớc đấh, bấc ngai pa’đăn đươi. Hadợ ooy đâu, tr’coọ xa’nưl acoon cóh nắc xay moon manứih xâng lêy vêy cr’chăl t’ngay lâng không gian chi’ớh liêm choom. Nghệ sĩ Vân Ánh, manứih chi’ớh đhị trung tâm hoà nhạc bơơn bấc ngai năl cóh New York, Mỹ lâng ting por chi’ớh đàn tranh đhị bấc cóh bha’lang k’tiếc moon:

Lâng nghệ sĩ tr’coọ xa’nưl acoon cóh, bhiệc âng đơơng tr’coọ xa’nưl acoon cóh glúh chi’ớh liêm buôn, tu nâu đoo nắc tơơm ríah âng cr’noọ bh’rợ manứih Việt. hân đhơ cơnh đêếc, đhị lalua lêy nắc 1 râu pabhlâng zr’nắh k’đhạp. tu đh’riêng xa’nưl âng tr’coọ xa’nưl acoon cóh k’đhạp bhlâng, ahêê lêy đương ta’nghêê xâng gít, k’đươi moon đợ apêê chắp kiêng pr’hát xa’nưl nắc vêy mưy cơnh k’rong bhrợ liêm choom đoọng bhrợ ha cơnh buôn năl gít.

Tu cơnh đâu, đoọng zư đợc lâng padưr pa’xớc tr’coọ xa’nưl acoon cóh, ooy đâu vêy nghệ thuật đàn tranh bơơn t’moót ooy trường học, p’cắh pậ bhứah lấh mơ ooy zâp đhanuôr. Vêy cơnh đâu, zâp manứih VN nắc vêy năl gít lấh mơ, chắp kiêng lấh mơ 1 ooy đợ chr’nắp liêm âng tr’coọ xa’nưl acoon cóh. Tơợ đêếc zâp ngai zêng choom chrooi đoọng padưr pa’xớc đợ râu tr’coọ xa’nưl liêm chr’nắp truyền thống./.