Chr’val k’noong k’tiếc Y Tý, chr’hoong Bát Xát, tỉnh Lào Cai bơơn bấc ngai năl nắc đhị k’tiếc prang c’moo đhi lục nhưr pluum ga lọp. Đhị k’tiếc nâu cung liêm pr’hay lấh mơ bêl hân noo ha roo đoọm lâng dzợ t’pấh ta mooi lâng đợ râu liêm chr’nắp văn hoá ty âng đhanuôr manứih Mông, Dao, Giáy, Hà Nhì. Liêm cơnh đêếc, hân đhơ nắc bấc c’moo đăn đâu Y Tý nắc lalua bơơn t’pấh bấc ơil ta mooi chô đhị k’noong k’tiếc nâu. Anoo Nguyễn Mạnh Hùng, ta mooi cóh Bình Dương xay moon ooy zr’lụ k’tiếc lâng acoon manứih cóh đâu: “G’lúh tr’nơợp nắc chợ phiên Y Tý bêl ra diu thứ 7, acu lêy pr’hay chr’nắp bhlâng, đhanuôr cóh đâu liêm ta níh, chính quyền vel đông cóh đâu cung bhrợ pr’đơợ đoọng đhanuôr vêy pr’ắt tr’mung têêm ngăn, nhâm mâng lấh mơ.”

Moon tước manứih p’niên bhrợ du lịch cóh Y Tý nắc cắh choom cắh moon tước đha đhâm p’niên Hà Nhì Ly Xá Xuy, vel Mỏ Phú Chải, xang bêl tốt nghiệp trường Đại học Xây dựng nắc ơy t’bhlâng chô ooy vel đông đoọng bhrợ du lịch. Nâu đoo nắc mưy đha đhâm dzợ p’niên, vêy cr’noọ cr’niêng liêm chr’nắp. Lâng cr’noọ nắc manứih Hà Nhì tr’nơợp bhrợ du lịch đắh văn hoá âng acoon cóh Hà Nhì, Ly Xá Xuy nắc lêy tơợp bhrợ pa dưr mưy đhr’nông đông crêê cơnh đông âng manứih Hà Nhì đoọng bhrợ homestay, đhị ta mooi choom moót đhêy ặt. Anoo nắc lêy vặ zên đắh Ngân hàng 50 ực đồng pazưm lâng m’bứi zên âng đay k’rong đợc đoọng bhrợ mưy đhr’nông đông liêm crêê cơnh acoon cóh cóh đâu đoọng ha ta mooi lướt chấc lêy năl lâng đhêy ặt. Lướt zi lấh cr’chăl t’ngay tr’nơợp zr’nắh k’đhạp, nắc thương hiệu đông Mây âng diịc điêl anoo cung glúh váih lâng cr’noọ cr’niêng kiêng zúp đoọng ta mooi vêy đợ râu lêy cha mêết liêm ghít ooy pr’ắt tr’mung âng manứih Hà Nhì. Anoo lâng k’điêl đoo ta luôn t’bhlâng lêy chấc đợ pr’đươi pr’dua chr’nắp liêm đơơng pr’hoọm âng acoon cóh đoọng pa chăm pa liêm ha đhr’nông đông nâu lâng tơợp bhrợ têng homestay tơợ đợ kinh nghiệm ta moóh pa choom tơợ zâp ngai cung cơnh cóh zâp trang mạng xã hội, facebook. Anoo Ly Xá Xuy moon: “Xoọc đâu acu bhrợ bơơn râu zooi zúp, hơnh déh âng đhi noo, bhúh xoọng, k’điêl lâng k’căn k’conh. Râu 2 nắc bơơn râu chắp nhêr lâng k’rang lêy âng chính quyền vel đông, nắc đoo pr’đơợ đoọng acu t’bhlâng bhrợ liêm xang lấh mơ bh’rợ âng cu. Bấc pr’loọng đông, bấc đhi noo cung ơy lêy bhiệc bhrợ liêm choom âng cu. Zâp ngai vêy pr’đơợ lấh mơ đoọng bhrợ homestay, xang nặc zooi zúp đh’rứah bhrợ têng, vêy ngai ma b’băn r’rơơi, ch’chóh nắc bhrợ mưy n’juông bh’nơơn pr’đươi du lịch đoọng âng đơơng đợ râu chr’nắp, têêm ngăn pr’ắt tr’mung ha đhanuôr, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ pa chô zên têêm ngăn ha đợ đha đhâm xoọc cắh váih bhiệc bhrợ đhị Y Tý đoọng zâp ngai vêy pa coọng chắp kiêng lấh mơ k’tiếc vel đông đay, đh’rứah zư lêy k’noong k’tiếc.”

Râu bhrợ têng liêm ghít âng diịc điêl anoo ơy bhrợ pa dưr thương hiệu đoọng ha đông Mây. Đông nâu bơơn bấc ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng k’tiếc k’ruung lơơng chắp kiêng lêy pay lướt chi ớh bêl chô ooy Y Tý lâng 2 phòng bếch đoọng ha bấc ngai lâng 1 phòng bếch lalay zêng váih zương, đhr’nuum a’lợ laliêm, lâng vêy đông pr’noong liêm sạch đoọng ha 18-20 ta mooi. Ta mooi dzợ choom ôộm cha đh’rứah lâng apêê cóh pr’loọng đông lâng bơơn xơợng xa nay t’ruíh ooy apêê manứih Hà Nhì.

Bhrợ du lịch lâng cr’noọ cr’niêng, tự t’bhlâng ta moóh pa choom, hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu Ly Xá Xuy nắc ơy dưr váih hướng dẫn viên du lịch liêm choom, xay moon đoọng ha ta mooi đợ râu pr’hay chr’nắp ooy acoon cóh, vel đông. Râu k’rang moon, chr’nắp lấh mơ âng đha đhâm p’niên nâu nắc ooy zâp c’lâng bh’rợ đắh bhiệc bhrợ âng đay, anoo zêng ặt k’rang bhrợ ha cơnh đoọng choom zúp đhanuôr cóh vel đông bhrợ du lịch lâng tinh thần đh’rứah pa dưr bhrợ liêm choom. t’coóh Ly Gìơ Lù-Phó Chủ tịch UBND chr’val Y Tý, chr’hoong Bát Xát xay moon nâu đoo nắc bhiệc lêy bhrợ t’bhứah: “Đhị bhiệc bhrợ âng Ly Xá Xuy nắc cấp uỷ chính quyền vel đông cung cơnh c’la cu xay moon bhiệc bhrợ nâu liêm choom. ooy cr’chăl bhrợ homestay nắc Ly Xá Xuy cung xay moon lâng prá xay kinh nghiệm, 2, 3 pr’loọng đông cung ơy ta moóh pa choom đắh anoo lâng ơy bhrợ 2, 3 homestay đhị zâp vel đông đoọng bhrợ ha ta mooi lướt lêy chi ớh, pa dưr zên pa chô ha đhanuôr. Tu cơnh đêếc, ooy cr’chăl nâu ta mooi lướt lêy chi ớh cóh Y Tý cung bấc bhlâng.”

Cung năl dzợ bấc râu zr’nắh k’đhạp, nắc đha đhâm manứih Hà Nhì, Ly Xá Suy dzợ t’bhlâng dưr zi lấh đoọng bhrợ têng bơơn cơnh cr’noọ tr’xăl pr’ắt tr’mung ha đhanuôr cóh đâu, cung cơnh chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr vel đông k’noong k’tiếc Hà Nhì ting t’ngay ting k’van liêm./.

CHÀNG TRAI TRẺ ĐI TIÊN PHONG LÀM DU LỊCH Ở VÙNG BIÊN Y TÝ

                                             PV Xuân Lan

Nhờ biết phát huy thế mạnh của địa phương cùng những nét văn hóa truyền thống đặc sắc nên người dân xã biên giới Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai đã có những bước khởi đầu thuận lợi với hoạt động du lịch cộng đồng, thu hút ngày càng nhiều du khách đến mảnh đất biên cương tươi đẹp. Đặc biệt, nhiều thanh niên trẻ nơi đây đã biết phát triển du lịch cộng đồng theo hướng quảng bá vẻ đẹp của địa phương gắn với bảo tồn giữ gìn những giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Xã biên giới Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai nổi tiếng là mảnh đất quanh năm mây mù bao phủ. Mảnh đất này cũng khoác lên mình vẻ đẹp rất nên thơ khi vào mùa lúa chín và còn lôi cuốn bởi những nét đẹp văn hóa truyền thống của bà con người dân tộc Mông, Dao, Giáy, Hà Nhì. Đẹp là vậy, nhưng mấy năm gần đây Y Tý mới thực sự thu hút được đông đảo du khách đến với mảnh đất biên cương này. Anh Nguyễn Mạnh Hùng, du khách ở Bình Dương cảm nhận về vùng đất và con người nơi đây: “Lần đầu tiên là đi chợ phiên Y Tý vào sáng thứ 7 thế này tôi cảm thấy rất thú vị và người dân ở đây rất hiền hòa, dễ thương, đồng thời thì chính quyền địa phương ở đây cũng tạo điều kiện để người dân có cuộc sống ổn định và bền vững hơn về lâu dài”

Nhắc đến người trẻ làm du lịch ở Y Tý thì không thể không nhắc đến chàng trai Hà Nhì Ly Xá Xuy, thôn Mỏ Phú Chải, người mà sau khi tốt nghiệp trường Đại học Xây dựng đã quyết tâm về quê hương để làm du lịch cộng đồng. Đó là một chàng trai trẻ bình dị nhưng có trái tim nhiệt huyết và những khát vọng đẹp. Với suy nghĩ người Hà Nhì làm du lịch về văn hóa của dân tộc Hà Nhì nên việc đầu tiên, Ly Xá Xuy bắt tay vào tạo dựng một ngôi nhà trình tường đúng chuẩn của người Hà Nhì để làm homestay, nơi khách du lịch có thể lưu trú qua đêm. Anh đã quyết định vay Ngân hàng 50 triệu đồng và đầu tư số vốn liếng ít ỏi để làm nên một ngôi nhà mới đúng truyền thống để cho du khách đến tìm hiểu và nghỉ ngơi, trải nghiệm. Vượt qua thời điểm khó khăn ban đầu, cuối cùng thì thương hiệu Nhà Mây của vợ chồng anh ra đời với mong muốn giúp khách du lịch có những trải nghiệm chân thực nhất về cuộc sống của người Hà Nhì. Anh và vợ của mình luôn cố gắng tìm những vật dụng mang đậm bản sắc của dân tộc để trang trí cho ngôi nhà trình tường và bắt đầu bước vào hoạt động kinh doanh homestay từ những kinh nghiệm học hỏi và đúc kết qua các trang mạng xã hội, Facebook. Anh Ly Xá Xuy tâm sự: “Hiện tại thì tôi được sự ủng hộ của người thân, vợ con bố mẹ và thứ hai là được sự quý mến và quan tâm của chính quyền địa phương, động lực để tôi hoàn thiện hơn nữa cơ sở hạ tầng của mình. Nhiều hộ gia đình, nhiều anh em cũng đã nhìn nhận được cách làm và bước đầu thành công của tôi. Mọi người có động lực hơn để làm làm homestay, sau đó sẽ giúp nhau cùng nhau làm homestay, hộ này làm homestay, hộ kia có thể chăn nuôi trồng trọt sẽ tạo thành một chuỗi sản phẩm về du lịch để mang lại những giá trị vật chất và ổn định cuộc sống cho bà con, tạo công ăn việc làm thu nhập cho những thanh niên đang chưa có việc làm tại Y tý để cho mọi người thêm yêu hơn nữa mảnh đất của mình, cùng nhau gìn giữ biên cương”.

Sự tỉ mỉ chu đáo của vợ chồng anh đã làm nên thương hiệu cho Nhà Mây. Nhà trình tường này được nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích lựa chọn khi đến Y Tý với 2 phòng ngủ dành cho nhiều người và một phòng ngủ riêng đều có giường màn chăn đẹp cùng hệ thống nhà vệ sinh khép kín phục vụ được 18 đến 20 khách. Du khách còn có thể thưởng thức bữa ăn do chính các thành viên trong gia đình chế biến và được nghe những câu chuyện thú vị về người Hà Nhì.

Làm du lịch bằng đam mê, tự mày mò học hỏi, nhưng đến nay Ly Xá Xuy đã trở thành hướng dẫn viên du lịch khá chuyên nghiệp có thể tự tin giới thiệu cho du khách những điều thú vị về dân tộc, về quê hương. Điều đáng quý ở chàng trai trẻ này là trong các kế hoạch về công việc của mình, anh đều trăn trở “làm thế nào để có thể giúp bà con trong thôn làm du lịch cùng mình với tinh thần cùng nhau sẽ đi xa hơn”. Ông Ly Giờ Lù- Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Y Tý, huyện Bát Xát nhận xét đây là việc làm cần nhân rộng: “Qua việc làm của Ly Xá Xuy thì cấp ủy chính quyền địa phương cũng như cá nhân tôi đánh giá nhìn nhận việc làm này rất tốt. Trong quá trình mở homestay thì  Ly Xá Xuy cũng tuyên truyền và trao đổi kinh nghiệm, một số hộ gia đình cũng đã qua học tập của anh và đã mở được một số homestay tại các thôn bản để phục vụ khách du lịch đ i tham quan, tăng thu nhập cho bà con nhân dân. Vì vậy trong thời gian vừa thì khách du lịch lên thăm xã Y Tý cũng rất là đông”

Vẫn biết phía trước còn rất nhiều khó khăn, thử thách, nhưng chàng trai trẻ người Hà Nhì, Ly Xá Xuy vẫn quyết tâm vượt qua, để thực hiện được mong muốn thay đổi cuộc sống cho bà con nơi đây, cũng như góp sức xây dựng quê hương bản làng biên cương Hà Nhì ngày thêm giàu đẹp./.