“Lalăm a hay pân đil n’niên ca coon đhị đong, ma nuyh ca ay jeh nắc k’dua ma nuyh bhuôih, nâu kêi nắc tước bệnh viện. Xiêr tước bệnh viện bơơn bác sĩ k’rang zư lêy ghit lâh mơ tu cơnh đếêc yêm tệêm lâng đâh dưah ca ay.”

Nắc đoo rau xay moon âng pa căn Giàng Thị Dở ặt đhị vel Trống Tông, chr’val La Pán Tẩn, chr’hoong Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái bêl tước Trung tâm Y tế chr’hoong đoọng pa dưah bấc rau ca ay âng ma nuyh t’cooh. Cung cơnh bấc apêê ca ay lơơng, pa căn Dở ơy đâh dưah ca ay lâng chô ooy đong coh đhr’năng bhui har âng ma nuyh đong.

C’năl âng pa căn Dở moon lalay lâng đhanuôr zr’lụ da ding ca coong Yên Bái moon za zưm vêy pazêng tr’xăl cơnh đếêc nắc đươi vêy rau pa zay âng k’bhuh y, bác sỹ coh đâu. Jưah học tập, pa dưr dal c’năl, xay moon đoọng ha đhanuôr acoon coh pazêng c’năl đăh k’rang zư lêy c’rơ ting c’lâng “moon hớ apêê cung xợơng”.

Bác sỹ Cứ A Hồng, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Mù Cang Chải ơy pa tệêt lâng chr’hoong da ding ca coong đha rựt bhlầng âng k’tiếc k’ruung nâu k’nặ 40 c’moo đâu. Ting cơnh a noo, đoọng bhrợ têng xang bh’rợ zư pa dưah ca ay, k’rang zư lêy c’rơ đhanuôr, nắc bh’rợ chr’năp bhlầng âng ma nuyh pa dưah đh’reh cr’ay nắc tước lâng đhanuôr. Đhị Trung tâm Y tế chr’hoong, lâh mơ bh’rợ chuyên môn nắc apêê cán bộ, y, bác sỹ zêng doó ha vil ra pặ cr’chăl đoọng tứoc apêê vel bhươl đoọng xay moon pa dưr dal c’năl ang đhanuôr zập acoon coh đăh zêl, cha groong pr’luh cr’ay, cha chệên âm puih, đong xang liêm sạch lâng đơơng ma nuyh ca ay coh đong tước bệnh viện..: “Apêê khoa phòng, pa bhlầng nắc khoa lêy cha mệêt pr’luh cr’ay bhrợ têng kế hoạch xay moon lâng pa zưm lâng apêê ngành âng chr’hoong, pa bhlầng nắc bh’rợ xay moon coh đài, apêê pr’đươi lơơng, xang nắc xay moon lâng bhiệc t’vaih k’bhuh lướt tước cơ sở đh’rưah họp lâng đhanuôr đoọng xay moon đhị zập ha dưm…”

Bác sĩ Giàng A Dì, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Trạm Tấu xay moon: bh’rợ đhị zr’lụ da ding ca coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh nắc zập cán bộ, y bác sỹ zêng năl ghit chr’năp, j’niêng ặt ma mông âng đhanuôr; năl ghit rau k’đhap zr’năh âng đhanuôr lâng tr’mông âng zập cha nắc ca ay đoọng xay moon, pa choom, bhrợ têng cơnh ooy ma nuyh ca ay bêl tước viện nắc lalau tệêm loom ặt pa dưah. Chr’năp bhlầng, zập bh’rợ bêl tước khám pa dưah ca ay nắc buôn năl, buôn bhrợ têng cơnh lâng đhanuôr: “Cơnh lâng a zi nắc bêl đhanuôr tước khám, a zi bhrợ đâh apêê bh’rợ đoọng đhanuôr bơơn moọt pa dưah ca ay.”

Ting cơnh Thạc sỹ, bác sỹ Lê Thị Hồng Vân, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Yên Bái, đoọng vêy rau tr’xăl đăh pr’chăp âng đhanuôr da ding ca coong đăh k’rang zư lêy c’rơ lâng pr’loọng đong nắc rau pa zay xay moon. Tu bêl đhanuôr năl đăh đhr’năng cr’pân âng cr’ay nắc pa ghit bhrợ têng. Đhị Yên Bái, bhiệc xay bhrợ bơơn ta bhrợ ta bhưah, tợơ truyền thông trực tiếp, truyền thông đăh mạng xã hội, đăh tranh cha nụp, tước xay moon đhị zập g’luh tr’lưm mặt đhanuôr…: “Pazêng cơnh xay moon nắc lêy xay bhrợ ta luôn tước zập  vel đong, zập p’leh, c’riing. Đhị pazêng zr’lụ ch’ngai bha dăh, zr’lụ đhanuôr acoon coh  nắc lêy vêy pazêng cơnh xay moon lâng pazêng p’rá acoon coh âng zập đhanuôr, ba bi cơnh nắc p’rá Mông, p’rá Thái, p’rá Dao… đoọng ha đhanuôr buôn pa đăn, năl ghit bơơn pazêng xa nay bh’rợ…”

Ca ay jeh bơơn khám pa dưah ca ay- ma nuyh acoon coh zr’lụ da ding ca coong Yên bái t’ngay đâu xoọc vêy pr’đợơ liêm đoọng k’rang zư lêy c’rơ c’la đay, tợơ đếêc tệêm loom pa bhrợ ta têng, pa dưr tr’mông tr’meh, pa dưr vel bhươl k’bhộ ngăn, bhui har lâh./.

Không mời thầy cúng, đồng bào vùng cao Yên Bái đã tìm đến bác sỹ khi có bệnh

            (PV Đinh Tuấn)

Đồng bào các dân tộc thiểu số ở vùng cao tỉnh Yên Bái trước đây khi ốm đau thường ở nhà tự điều trị theo kinh nghiệm, hoặc mời thầy mo, thầy cúng về cúng chữa bệnh. Thế nhưng, giờ đây, mỗi khi đau ốm, đồng bào đã nghĩ đến các y, bác sỹ và đưa nhau đến bệnh viện để được khám, điều trị.

Nỗ lực của những thầy thuốc vùng cao, cùng sự quan tâm của Nhà nước đối với y tế vùng khó khăn đã tạo nên những thay đổi này trong cách nghĩ của đồng bào. Phản ánh của phóng viên Đinh Tuấn, mời bà con và các bạn cùng nghe!

“Trước đây phụ nữ sinh con thì sinh tại nhà, người ốm thì mời thầy mo, thầy cúng, bây giờ thì phải đến bệnh viện. Xuống bệnh viện được bác sĩ chăm sóc chu đáo nên rất yên tâm và mau lành bệnh.” 

Đó là chia sẻ của bà Giàng Thị Dở ở bản Trống Tông, xã La Pán Tẩn, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái khi đến Trung tâm Y tế huyện nhà để điều trị nhiều chứng bệnh của tuổi già. Cũng giống như phần lớn các bệnh nhân khác, bà Dở đã sớm lành bệnh và trở về nhà trong niềm vui của người thân.

Nhận thức của bà Dở nói riêng và đồng bào vùng cao Yên Bái nói chung có những thay đổi như vậy là nhờ sự nỗ lực không ngừng của đội ngũ y, bác sỹ nơi đây. Vừa học tập, nâng cao trình độ tay nghề, họ vừa bền bỉ gắn bó, tuyên truyền đến bà con đồng bào dân tộc thiểu số những kiến thức về chăm sóc sức khỏe theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”.

Bác sỹ Cứ A Hồng, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mù Cang Chải đã gắn bó với huyện vùng cao nghèo khó bậc nhất cả nước này gần 40 năm nay. Theo anh, để hoàn thành nhiệm vụ khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân, thì nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của người thầy thuốc là đến với bà con. Ở Trung tâm Y tế huyện, ngoài nhiệm vụ chuyên môn thì các cán bộ, y, bác sỹ đều không quên sắp xếp thời gian để lặn lội lên các thôn bản, tuyên truyền nâng cao hiểu biết của đồng bào các dân tộc về phòng chống dịch bệnh, ăn chín uống sôi, vệ sinh nhà cửa, môi trường và nhất thiết phải đưa người ốm trong gia đình đến bệnh viện...: “Các khoa, phòng, đặc biệt là khoa kiểm soát dịch bệnh xây dựng kế hoạch tuyên truyền và phối hợp với các ngành của huyện, đặc biệt là ngành truyền thông để truyền thông trên loa đài, các phương tiện đại chúng, rồi là truyền thông bằng cách tổ chức các đoàn, nhóm đi đến các cơ sở cùng họp dân để tổ chức tuyên truyền vào các buổi tối...”

Bác sĩ Giàng A Dì, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Trạm Tấu chia sẻ: Công tác ở vùng cao, vùng dân tộc thiểu số thì mỗi cán bộ, y, bác sỹ đều phải nắm rõ đặc điểm, tập quán sinh hoạt của đồng bào; thấu hiểu sự vất vả của bà con và hoàn cảnh của từng bệnh nhân để tư vấn, hướng dẫn, làm sao để người bệnh khi đến viện phải thực sự yên tâm điều trị. Đặc biệt, mọi thủ tục khi đến khám bệnh và điều trị phải dễ hiểu, dễ thực hiện đối với người dân: “Đối với chúng tôi thì khi người dân đến khám, chúng tôi làm nhanh, gọn các thủ tục để người dân được vào điều trị, khám chữa bệnh.”

Theo Thạc sỹ, bác sỹ Lê Thị Hồng Vân, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Yên Bái, để có được sự thay đổi trong cách nghĩ của đồng bào vùng cao về chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình thì yếu tố tiên quyết vẫn là công tác truyền thông. Bởi, khi người dân hiểu về mối nguy hiểm của bệnh tật thì ắt sẽ chủ động thực hiện. Ở Yên Bái, việc triển khai truyền thông được thực hiện rộng khắp từ tuyến tỉnh đến huyện, xã, thôn, bản, bằng nhiều hình thức, từ truyền thông trực tiếp, truyền thông qua mạng xã hội, qua tranh ảnh, đến truyền thông qua các buổi sinh hoạt cộng đồng…: “Những hình thức truyền thông cần phải liên tục triển khai tới từng thôn bản, từng ngõ xóm. Ở những vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì phải có những truyền thông bằng tiếng dân tộc của từng dân tộc, ví dụ như là tiếng Mông, tiếng Thái, tiếng Dao… để người dân dễ tiếp cận, nắm bắt được những thông tin, thông điệp…

Ốm đau được khám chữa bệnh - người dân vùng cao Yên Bái hôm nay đang có điều kiện tốt để chăm sóc sức khỏe bản thân, từ đó yên tâm lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, xây dựng bản làng, quê hương ấm no, hạnh phúc hơn.”/.