Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr!

Đoo bêl tước crêê t’ngay 10 c’xêê 3 âm lịch zập c’moo, t’ngay giỗ Tổ Hùng Vương dzợ ng’đớc cơnh lơơng nắc: bhiệc bhan Đền Hùng nắc vêy ta bhrợ têng đhị tỉnh Phú Thọ. Nâu đoo nắc t’ngay bhiệc bhan ga mắc âng k’tiếc k’ruung hêê, nắc t’ngay pazêng acoon manuýh VN t’hước tước ooy a bhụ a vúah a ahay âng acoon manuýh, hay cớ apêê a bhua Hùng đớc g’léh c’rơ bhrợ t’váih k’tiếc k’ruung lâng pazêng lang manuýh lấh chêết bil zư lêy k’tiếc k’ruung VN hêê vêy cơnh t’ngay đâu. Đha lum bêl t’ngay giỗ tổ Hùng Vương ( 10/3), đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah chêếc n’năl văn hoá n’nâu âng acoon manuýh hêê.

Cóh lang Hùng Vương nắc muy cr’chăl chr’nắp cóh lịch sử acoon manuýh VN. Nắc cóh cr’chăl n’nâu nắc bhrợ t’váih pr’đơợ âng acoon manuýh, văn hoá VN lâng truyền thống chắp hơnh k’tiếc k’ruung. T’ngay giỗ tổ Hùng Vương vêy ta xay moon nắc muy cóh pazêng t’ngay bhiệc bhan âng k’tiếc k’ruung âng VN xay p’cắh gít râu xa nay ộm đác hay tu tọm, cắh cậ cha p’lêê hay tước manuýh chóh t’nơơm p’lêê nắc ngoọ cơnh muy tinh thần văn hoá VN. tơợ c’moo 2007, t’ngay giỗ tổ Hùng Vương nắc vêy Nhà nước xay moon nắc t’ngay bhiệc bhan chr’nắp, đoỌng cán bộ, công chức, viên chức lâng manuýh pa bhrợ đhêy ắt.

T’ngay 2/9/1945, k’tiếc k’ruung Việt Nam Dân chủ Cồng hoà vêy ta bhrợ t’váih. P’têết đươi truyền thống chr’nắp pr’hay âng k’conh pa bhướp ahay, chr’nắp bhlâng nắc xa nay: ộm đác hay tu tọm, t’ngay giỗ tổ Hùng Vương c’moo 1946, xang bêl Chính phủ t’mêê vêy ta bhrợ t’váih, a bhướp Huỳnh Thúc Kháng- Phó Chủ tịch k’tiếc k’ruung nắc ơy p’cắh mặt Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà bhrợ têng bh’rợ bắt hương đhị Đền Hùng. A bhướp xấp xa nập dal, pơng khăn xếp, c’cóh ting cơnh j’niêng cr’bưn ty. A bhướp nắc dzợ pay đớc ooy r’ping ta la bản đồ VN lâng bhướt, nắc bơr râu pr’đươi chr’nắp xay p’cắh cr’noọ bh’rợ âng Chính phủ lâng đhanuôr hêê đhị đhr’năng arọp a bhuy k’nặ lướt mót zâl k’tiếc k’ruung hêê. Cóh bh’rợ zâl arọp Pháp, tu bh’rợ tr’zâl tr’lêệng lâng arọp pa bhlâng zr’nắh k’đháp nắc bh’rợ bhuốih ping xal âng a bhụ a vuáh nắc đhanuôr cóh toor Đền Hùng bhrợ. bh’rợ zâl arọp Pháp thắng lợi lâng xa nay bh’rợ ga mắc chr’nắp đhị Điện Biên Phủ ( 7/5/1954), t’ngay 19/9/1954, đhị Đền Hùng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ơy p’too apêê cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên phong vêl k’nặ chô k’đhơợng lêy thủ đô: Pazêng apêê bhua Hùng ơy vêy g’léh c’rơ bhrợ t’váih k’tiếc k’ruung, va chau hêê nắc đh’rứah zư lêy k’tiếc k’ruung.

Giỗ Tổ Hùng Vương nắc bêl đoọng zập ngai manuýh VN pa dưr dal râu chắp hơnh acoon manuýh, p’too pa choom zập ngai n’năl gít ooy râu chr’nắp ga mắc âng acoon manuýh, đoọng tơợ đêếc vêy cr’noọ bhrợ têng pazêng râu bh’rợ tr’nêng liêm choom ha k’tiếc k’ruung, ha đhanuôr, bhrợ pazêng râu bh’rợ liêm choom ha zập ngai. T’ngay giỗ tổ công nắc bêl đoọng pazêng pr’loọng đông bơơn ắt za zumn, pr’too pr’choom. pr’loọng đông nắc đhị âng bh’rợ tr’dâl, n’năl lâng abhụ a vuah, a bhướp a dếch, k’conh k’căn.

Cóh bha lang k’tiếc cắh vêy acoon manuýh hân đoo vêy bh’rợ bhuốih zazum muy abhụ a vuá cơnh k’tiếc k’ruung VN hêê. Râu đêếc nắc văn hoá chr’nắp pr’hay âng acoon manuýh VN. g’léh c’rơ âng a bhụ a vúa âng k’tiếc k’ruung Hùng Vương nắc vêy đhanuôr hêê ta luôn pr’too pr’choom tơợ lang n’nâu tước ooy lang n’tố: a bhụ a vụa Hùng Vương bhrợ t’váih k’tiếc k’ruung/ Văn Lang lang bh’lêê âng k’tiếc k’ruung Nam hêê/ Phong Châu pr’đớc âng kinh thành ty ahay/ Ngũ Lĩnh nắc k’noong k’tiếc ch’ngai/ k’đhơợng xay bh’rợ p’too pa choom đhanuôr cóh cr’chăl têêm ngăn/ k’đhơợng bhướt zâl arọp a bhuy bêl arọp a bhuy mót ooy k’tiếc k’ruung/ g’léh c’rơ zư k’tiếc k’ruung âng a bhụ a vúa bấc pa bhlâng/ k’coon ch’chau mr’cơnh loom bhrợ pa dưr k’tiếc k’ruung.

Nâu cơy, Đền Hùng dưr váih nắc pr’đươi tinh thần âng acoon manuýh hêê, nắc tr’nơớp âng râu c’rơ, râu tin đươi, chr’nắp pr’hay âng muy văn hoá. tơợ râu cr’noọ âng acoon manuýh t’hước chô: k’tiếc k’ruung pa dưr Văn Lang ahay/ apêê bhua tr’nơớp tơớp x’rắ sử/ muy zêt t’cool lang manuýh p’têết bhrợ/ pêê k’ruung la liêm ngoọ cơnh ng’x’rặ/ ping ty nắc cóh m’pâng da ding/ đông bhuốih cóh m’pâng da ding/ pazêng đhanuôr tước bhuốih hay k’noọ/ g’dzoóc hương nắc dzợ dưr păr tơợt lang. Lịch sử nắc ngoọ cơnh đác k’ruung hooi ta luôn, dưr hooi cóh k’r’bhâu c’moo, z’lấh bấc râu zr’nắh k’đháp âng k’tiếc k’ruung, cóh cr’noọ âng acoon manuýh, Đền Hùng nắc dzợ zr’lụ pazum âng 4 n’đắh âng k’tiếc k’ruung, zr’lụ k’coon ch’chau bhuốih a bhụ a vụa. Đền Hùng nắc muy c’cir chr’nắp cắh dzợ cơnh âng đhanuôr VN. Nâu đoo nắc râu xay p’cắh a bhụ a vụa tr’nơớp âng acoon manuýh VN- muy k’tiếc k’ruung, acoon manuýh ơy vêy truyền thống bhrợ pa dưr lâng zư lêy k’tiếc k’ruung cóh k’r’bhâu c’moo./.