Đhị tỉnh Đắk Lắk, lâh mơ năc đhị zâp zr’lụ k’tiêc gooh gooi đăh Tây, zr’lụ đăn k’noong k’tiêc, tơơm cram xoọc bhrợ pr’đơợ bhrợ cha ha đhanuôr, chrooi pa xoọng pa dưr kinh tế liêm choom

Đhị chr’val Ea Súp, đhị k’tiêc gooh gooi lâng plêệng k’tiêc p’răng pưih bhrợ bâc râu tơơm chr’noh dưr vaih căh liêm choom, hân đhơ cơnh đêêc, bơr pêê râu tơơm cram dưr chăt vaih liêm t’viêng. Bơơn lêy râu liêm choom nâu, bâc pr’loọng đhanuôr ơy grơơ nhool xăl lêy choh pa dưr tơơm cram. Pr’loọng đông pr’căn Trần Thị Phượng, coh vêêl 5, năc mưy ooy đợ pr’loọng k’đơơng a’cọ bêl xăl bhrợ lâh 5 sào k’tiêc choh điều pa chô bh’nơơn m’bứi đoọng lêy choh cram trúc k’noọ 5 c’moo đâu. Đọong pa dưr liêm choom, pr’loọng đông t’cooh k’rong bhrợ hệ thống đac tưới ting tr’dzật pa zưm lâng điện mặt t’ngay. Xọoc lâh 500 t’nơơm cram ơy bơơn bhrợ têêm ngăn, lâng pa chô k’noọ 100 ực đồng zâp c’moo:

“Tơợ ahay tươc đâu cung choh bâc râu tơơm chr’noh ơy, ha dợ bêl xăl choh tơơm cram lêy cung liêm choom, vêy đơơng chô bh’nơơn prang c’moo lâng k’tiêc coh đâu ma gooh gooi. Acu châc lêy năl choom choh tơơm cram nâu, vêy bh’nơơn pa chô zâp t’ngay năc cung vêy pa chô zên têêm ngăn”.

Ting cơnh pr’căn Đặng Thị Thanh Nhung, Phó Chủ tịch Thường trực UBND chr’val Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk, tơơm cram tơợp đơơng chô bh’nơơn liêm choom đoọng ha bơr pêê pr’loọng đhanuôr, ha dợ bhiệc bhrợ pa dưr pa xơc cung dzợ lưm bâc zr’năh k’đhạp. K’tiêc choh cram xoọc dzợ k’tứi la lêêh, căh ơy vaih mưy đhị zr’lụ choh pa zưm năc k’đhạp p’têêt bhrợ pa dưr, pa câl lâng t’pâh doanh nghiệp k’rong bhrợ.

Pr’căn Đặng Thị Thanh Nhung đoọng năl, tơợ râu lalua nâu, chr’val Ea Súp lêy bhrợ t’bhưah k’tiêc choh cram, ting bhr’dzang vaih đhị zr’lụ choh bhrợ pa zưm, lâng k’đươi moon doanh nghiệp lêy cha mêêt, k’rong bhrợ têng lâng câl pay bh’nơơn pr’đươi:

“Ủy ban nhân dân chr’val ơy bhrợ pa dưr zâp c’lâng bh’rợ lâng pa gơi đợ cr’liêng xa nay rơơm kiêng k’rong bhrợ, t’đang k’đươi zâp doanh nghiệp tơợ lơơng chô coh zâp vêêl đông chr’val đoọng p’têêt pa zưm đh’rưah lâng zâp pr’loọng đhanuôr, pa dưr pa xơc k’rơ lâh mơ lâng tơơm cram”.

Căh mưy đơơng chô bh’nơơn chr’năp dal, tơơm cram dzợ ta moon vêy bâc râu liêm choom đăh môi trường, lâh mơ năc đhị pr’đơợ plêệng k’tiêc ting tr’xăl bâc cơnh zr’năh k’đhạp. Cram dưr vaih k’rơ đơơh, zooi đoọng zư lêy k’tiêc, zêl cha groong c’câh ha vooh lâng pa chô bâc carbon. Lâng k’dâng 3.500 ha cram xoọc vaih, Đắk Lắk dzợ vêy bâc đhị k’tiêc u’xưa đoọng choh bhrợ pa dưr tơơm cram ting c’lâng nhâm mâng ha dang vêy k’rong bhrợ liêm crêê c’lâng, tơợ bhrợ mưy đhị zr’lụ choh pa zưm đươi bhrợ ting c’lâng bh’rợ liêm crêê đăh k’đhơợng zư crâng.

Căh mưy choh bhrợ pa liêm, cram ta lêy năc mưy ooy đợ c’lâng lươt pa dưr pa xơc liêm choom, chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr ngành nông nghiệp pa zưm lâng tr’xăl plêệng k’tiêc đh’rưah lâng pa dưr pa xơc kinh tế liêm choom. Pr’căn Đặng Thị Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Môi trường tỉnh Đắk Lắk đoọng năl, đoọng lêy bhrợ liêm choom bh’rợ nâu, vêêl đông năc vêy pa gluh c’lâng bh’rợ liêm ghit, ma mơ tơợ bhiệc lêy bhrợ đhị zr’lụ choh, bhrợ têng tươc pa câl bh’nơơn pr’đươi:

“Tỉnh vêy pa zưm lêy bhrợ đhị zr’lụ pr’đươi cram, p’too p’zương doanh nghiệp, hợp tác xã k’rong bhrợ pa dưr pa zưm lâng lêy bhrợ liêm ghit lâh, lâng bhrợ p’têêt ting n’juông chr’năp. Ooy đâu, pa dưr chr’năp bh’nơơn pr’đươi, bhrợ t’bhưah thị trường coh cr’loọng k’tiêc k’ruung lâng pa câl ooy k’tiêc k’ruung lơơng, chrooi pa xoọng bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, pa dưr zên bơơn bhrợ ha đhanuôr”./.

"ĐÁNH THỨC" TIỀM NĂNG KINH TẾ XANH TỪ CÂY TRE Ở VÙNG ĐẤT KHÔ CẰN ĐẮK LẮK

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, việc lựa chọn những loại cây trồng vừa thích ứng tốt với điều kiện tự nhiên, vừa mang lại giá trị kinh tế ổn định đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại tỉnh Đắk Lắk, đặc biệt ở các vùng khô hạn, đất cằn phía Tây, vùng giáp biên giới, cây tre đang mở ra triển vọng tạo sinh kế cho người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh

Tại xã Ea Súp, nơi đất đai khô cằn và khí hậu nắng nóng khiến nhiều loại cây trồng kém hiệu quả, nhưng một số giống tre lại cho thấy khả năng thích nghi tốt. Nhận thấy tiềm năng này, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng tre. Gia đình bà Trần Thị Phượng, ở thôn 5, là một trong những hộ tiên phong khi chuyển hơn 5 sào đất trồng điều năng suất thấp sang trồng tre lục trúc gần 5 năm nay. Để nâng cao hiệu quả, gia đình bà đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp điện mặt trời. Hiện hơn 500 gốc tre đã cho thu hoạch ổn định, mang lại nguồn thu gần 100 triệu đồng mỗi năm.

“Hồi nào đến giờ cũng trồng nhiều loại cây rồi, nhưng khi chuyển đổi sang cây tre thấy cũng là hiệu quả vì nó cho thu quanh năm và đất ở đây cằn cỗi. Mình tìm hiểu được trồng cây tre này thấy cũng được, rất cần, cũng cho thu hoạch hằng ngày nên cũng cảm giác cho mình nguồn thu ổn định”.

Theo bà Đặng Thị Thanh Nhung, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk, cây tre bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cho một số hộ dân, song việc phát triển vẫn gặp nhiều rào cản. Diện tích trồng tre hiện còn nhỏ lẻ, phân tán, chưa hình thành vùng nguyên liệu tập trung nên khó liên kết sản xuất, tiêu thụ và thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến.

Bà Đặng Thị Thanh Nhung cho biết, từ thực tế này, xã Ea Súp định hướng mở rộng diện tích trồng tre, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp khảo sát, đầu tư liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

“Ủy ban nhân dân xã đã xây dựng các kế hoạch và gửi những thông điệp mong muốn đầu tư, kêu gọi các doanh nghiệp từ nơi khác đến địa bàn xã để liên kết cùng với các hộ dân, phát triển mạnh mẽ hơn nữa đối với cây tre.”

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây tre còn được đánh giá có nhiều lợi thế về môi trường, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt. Tre sinh trưởng nhanh, giúp giữ đất, chống xói mòn và hấp thụ carbon khá tốt. Với khoảng 3.500 ha tre hiện có, Đắk Lắk vẫn còn nhiều dư địa để phát triển ngành hàng tre theo hướng bền vững nếu được đầu tư đúng hướng, từ tổ chức vùng nguyên liệu đến áp dụng các tiêu chuẩn quản lý rừng.

Không chỉ dừng lại ở vai trò cây trồng phụ trợ, tre được xem là một trong những hướng đi chiến lược, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh. Bà Đặng Thị Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cho biết, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, địa phương sẽ đưa ra chiến lược tổng thể, đồng bộ từ khâu quy hoạch vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến chế biến sâu và tiêu thụ sản phẩm.

“Tỉnh sẽ tập trung quy hoạch vùng nguyên liệu tre, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư phát triển sản xuất gắn với chế biến sâu, đồng thời thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị. Qua đó, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân”./.