Truih c’lâng bhlâng 9, ch’ngai tơợ thành phố Đông Hà lâh 70km ooy mặt Tây Bắc, thị trấn k’tứi Khe Sanh, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị năc ăt đhị m’pâng ta huung ga măc bhưah k’tiêc bhrôông dal lâh 400m t’piing lâng mặt đác biển. Coh c’xêê c’moo zâl arọp abhuy, đhị đâu vêy ta n’năl tươc năc đhị bha lâng, đhăm k’tiêc crêê bom cha răh pa hư. Nâu cơy, zr’lụ k’tiêc n’nâu năc dưr vaih râu liêm choom k’rơ pa bhlâng. Đợ c’lâng nhựa ving văng ch’lang lêy tơợ ch’ngai năc ngoọ cơnh bhai vêy ta m’băc coh m’pâng crâng k’coong t’viêng. Ting n’năc đợ đhr’nong đong ty đanh âng đhanuôr Pa Cô, Vân Kiều năc ăt n’leh đh’rưah lâng đh’luc. Muy zr’lụ cruung đác la lua têêm ngăn lâng ch’ngaach liêm. Công cơnh bâc manuyh n’lơơng, lâng anoo Nguyễn Anh Dũng ăt coh thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị bơơn lươt coh c’lâng ving văng coh crâng k’coong, bơơn lêy cruung đac liêm pr’hay ga măc bhưah âng đhăm k’tiêc n’nâu năc la lua đợ râu liêm pr’hay căh choom ng’ha vil: “Acu tươc ooy đâu công bâc chu. Muy chu tươc năc vêy đợ cr’noọ la lay ooy đhăm k’tiêc n’nâu. Tơợ pazêng c’lâng p’rang ving văng, đh’rưah lâng da ding k’coong ga măc lâng đhanuôr coh đâu da dêr pa bhlâng ta mooi tươc ooy đâu. Đăn đâu, bâc hommestay vêy ta bhrợ lâng râu chr’năp liêm la lay. Lâng đợ đong pa câl chr’na đha năh, khách sạn công z’zăng liêm choom. Chr’năp bhlâng pazêng quán cà phê coh đâu vêy ta bhrợ têng liêm pa bhlâng. Nâu đoo công năc zr’lụ k’đơơng t’pâh ta mooi kiêng tươc.”

  Coh pazêng t’ngay ch’noọng p’răng puyh bhlâng cơnh xoọc đâu, tran đác Chênh Vênh coh cr’noon Chênh Vênh, chr’val Hướng Phùng, chr’hoong da ding k’coong Hướng Hoá năc zr’lụ tươc la lêy pr’hay pa bhlâng vêy bâc apêê pr’zơc kiêng tươc coh pazêng t’ngay x’rịa tuần. Ch’ngai tơợ thị trấn Khe Sanh k’dâng 27km truih c’lâng Hồ Chí Minh, tran Chênh Vênh năc ăt coh m’pâng crâng k’coong t’viêng liêm. C’lâng k’tưi tươc ooy tran công ơy vêy ta tal xraach lâng buôn ng’lươt lâh mơ. Z’lâh đợ bhươn cà phê, truih c’lâng k’tiêc ch’ngai k’dâng 100m năc ơy bơơn xơợng xanul âng tọm đac hooi đh’rưah lâng xa nul âng a chim, lâng gâm ngút âng crâng k’coong. Lâh tran Chênh Vênh, năc dợ vêy tran Tà Puồng lâng gơp Tà Puồng, chr’val Hướng Việt… Pazêng ngai kiêng du lịch ooy zr’lụ k’đhap lâng kiêng lươt lêy n’năl crâng k’coong năc căh choom căh tươc ooy gơp Brai âng cr’noon A Xốc, chr’val Hướng Lập lâng chêêc lêy râu liêm pr’hay đhr’đâc Sa Mù coh chr’val Hướng Phùng… Amoó Hồ Thị Bảy, coh thị trấn Khe Sanh, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị xay moon, coh pazêng t’ngay n’nâu, pleng k’tiêc coh Khe Sanh puyh pa bhlâng, amoó đh’rưah lâng apêê pr’zơc âng đay buôn pr’zươc lươt họm coh tran đác bêl x’rịa tuần. “Coh Hướng Hoá vêy bâc tranh đac cơnh Tà Puồng, Chênh Vênh… Acu đh’rưah lâng apêê pr’zơc buôn tươc ooy đâu bêl x’rịa tuần. Pa bhlâng năc cơnh coh pazêng t’ngay p’răng puyh cơnh xoọc đâu, lươt họm đac đhị tran n’nâu năc đoọng ch’ngaach a chă a zân. Đhị zr’lụ họm đác năc ga măc bhưah bhlâng, ch’ngaach, crêê bhlâng lâng dưr vaih zr’lụ lươt cha ơh coh cr’chăl x’rịa tuần. Năc pazêng apêê pr’zơc năc căh choom đơơng p’niên k’tứi n’dup 15 c’moo ha dang căh n’năl bh’luah đác.”

  Coh pazêng c’moo đăn đâu chr’hoong da ding k’coong Hướng Hoá dưr vaih zr’lụ tươc la lêy pr’hay pa bhlâng đoọng chêêc n’năl cruung đác âng bâc ta mooi ch’ngai đăn. Lâng manuyh kiêng chêêc n’năl c’kir lịch sử, Hướng Hoá năc muy vel đong vêy bâc zr’lụ c’kir chr’năp pa têệt lâng xa nay bh’rợ ga măc chr’năp âng quân lâng đhanuôr cơnh c’lâng Hồ Chí Minh, c’lâng 9- Khe Sanh, đong tù Lao Bảo, tang bhuông păr Tà Cơn, bhươl cr’noon Vây… Tươc lêy pazêng zr’lụ n’nâu pr’zơc năc bơơn lêy đợ bh’rợ chr’năp ga măc coh c’xêê c’moo zâl arọp abhuy. Tươc ooy Hướng Hoá coh pazêng t’ngay n’nâu, ta mooi năc dợ bơơn lêy đợ bhươn pô bâc cơnh pr’họm liêm pr’hay. Amoó Hồ Thị Ly, ta mooi tơợ chr’hoong Đakrong, tỉnh Quảng Trị, đoo bêl doọ vâng năc đh’rưah lâng apêê pr’zơc tươc ooy chr’hoong Hướng Hoá lêy đợ bhươn pô, crâng k’coong liêm pr’hay coh đâu: “Acu ăt coh chr’hoong Đakrông tươc ooy đâu cha ơh, lêy pô coh đâu liêm pa bhlâng, xơợng pr’ăt tr’mông liêm pr’hay pa bhlâng, Lêy pô liêm cơnh đâu năc công n’năl cơnh bh’rợ zư lêy âng ađoo c’la. Ha dang tươc ooy đâu đoọng la lêy năc bil mơ 20 r’bhâu đồng doọ râu la lâh bâc t’piing lâng bhươn pô ađay bơơn lêy.”

  Pazêng c’moo đăn đâu chr’hoong Hướng Hoá xoọc t’bhlâng k’rong bhrợ, đươi dua pa dưr du lịch, chr’năp bhlâng năc du lịch bhươl cr’noon lâng đợ bh’rợ chêêc lêy n’năl cơnh: Bhiệc bhan cha ha roo t’mêê, bh’rợ bhuôih pleng, bhiệc bhan haanh bhươl cr’noon t’mêê, bh’rợ n’toong chiing, goong… Tước ooy đâu, ta mooi bơơn lêy n’năl đợ j’niêng cr’bưn ty đanh âng đhanuôr pazêng acoon coh, cơnh j’niêng lươt zơng, bh’rợ pay k’diic k’điêl, họm tọm đac, xơợng pazêng pr’hát xa nul ty đanh cơnh Oát, Tà Oải, Cha Chấp, Ka Lới, A Dên âng đhanuôr Vân Kiều, Pa Cô… căh cậ chêêc n’năl ooy bh’rợ ty đanh cơnh t’taanh, bhrợ têng tr’coọ xa nul ty đanh. P’căn Nguyễn Thị Huyền, Trưởng phòng Văn hoá lâng Thông tin chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị xay moon: “Coh ha y, chr’hoong năc xay bhrợ k’rơ ooy bh’rợ pa têệt, xay p’căh đhậu bhưah râu liêm choom coh du lịch âng Hướng Hoá. Tơợ đêêc, xay moon bh’rợ tr’nêng lâng ch’hoong ta đang moon tỉnh quy hoạch pazêng zr’lụ liêm choom ooy du lịch đoọng bhrợ t’vaih râu liêm crêê năc xay p’căh công cơnh ta đang moon k’rong bhrợ. Tơợ đêêc, t’bhlâng ting xay bhrợ, đươi dua crêê cơnh lâng râu liêm choom coh du lịch âng chr’hoong, pa dưr Hướng Hoá dưr vaih zr’lụ du lịch pr’hay pa bhlâng âng Quảng Trị coh c’moo 2025./.”

Khám phá miền đất Hướng Hóa

                                           Alăng Lợi

   Huyện miền núi Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị nằm dọc Quốc lộ 9, giao điểm đầu cầu của tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây, đi qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, nối liền Việt Nam - Lào và các nước trong khu vực. Đây cũng là địa phương có hệ thống di tích lịch sử nổi tiếng gắn với những chiến công vang dội của quân và dân ta.

  Men theo Quốc lộ 9, cách thành phố Đông Hà hơn 70km về phía Tây Bắc, thị trấn nhỏ Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị nằm gọn trong một thung lũng đất đỏ cao hơn 400 m so với mực nước biển.Trong chiến tranh, nơi đây được biết đến là chảo lửa, mảnh đất bị bom đạn cày xới. Sau 46 năm, vùng đất này đã vươn lên mạnh mẽ. Những cung đường nhựa quanh co nhìn từ xa như một dải lụa mềm uốn lượn giữa màu xanh của núi rừng. Thấp thoáng là những ngôi nhà sàn truyền thống của bà con Pa Cô, Vân Kiều. Một khung cảnh núi rừng thật bình yên và trong lành. Cũng như nhiều người, với anh Nguyễn Anh Dũng ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị được đặt chân trên những cung đường quanh co hiểm trở, được thăm thú và ngắm nhìn những thắng cảnh thiên nhiên hùng vĩ của mảnh đất này thực sự là những kỷ niệm đẹp không thể nào quên: “Tôi đến đây cũng nhiều lần. Mỗi lần đi là mỗi lần có những cảm xúc khác nhau về mảnh đất này. Từ những cung đường quanh co, cùng với quang cảnh núi rừng hùng vĩ và người dân ở đây lại vô cùng hiếu khách. Gần đây, nhiều mô hình homestay được mở ra gắn với bản sắc riêng. Và hệ thống nhà hàng khách sạn cũng khá tốt. Đặc biệt các quán cà phê ở đây được thiết kế vô cùng ấn tượng. Đây là điều thu hut du khách đến rồi muốn đến nữa.”

  Những ngày hè oi bức này, thác Chênh Vênh ở thôn Chênh Vênh, xã Hướng Phùng, huyện miền núi Hướng Hóa là điểm đến thú vị được nhiều bạn trẻ lựa chọn vào những ngày cuối tuần. Cách thị trấn Khe Sanh khoảng 27 km dọc theo đường Hồ Chí Minh, Thác Chênh Vênh nằm lọt giữa những cánh rừng đại ngàn xanh ngát. Con đường mòn vào thác được phát dọn dễ đi hơn. Băng qua vườn cà phê, đi theo lối mòn khoảng 100m đã nghe thấy tiếng suối chảy róc rách từ xa hòa cùng tiếng chim rừng hót, dưới những bóng cây rừng rợp bóng mát. Ngoài thác Chênh Vênh, còn có thác Tà Puồng và động Tà Puồng ở thôn Tà Puồng, xã Hướng Việt … Những ai đam mê Du lịch mạo hiểm và yêu thích khám phá thiên nhiên cũng không thể bỏ qua hang động Brai thuộc địa phận thôn A Xốc, xã Hướng Lập và khám phá đèo Sa Mù ở xã Hướng Phùng…. Chị Hồ Thị Bảy, ở thị trấn Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị chia sẻ, những ngày này, tiết trời Khe Sanh nóng như đổ lửa, tắm thác được chị cùng nhóm bạn thường lựa chọn vào dịp cuối tuần: “Ở Hướng Hóa có rất nhiều thác như Tà Puồng, Chênh Vênh.... Tôi cùng nhóm bạn hay đến đây mỗi dịp cuối tuần. Đặc biệt vào những ngày nắng nóng như hiện nay, đi tắm thác là nơi lý tưởng để hạ nhiệt. Từ không gian suối rộng rãi, mát mẻ, rất thích hợp trở thành một điểm “picnic” lý tưởng vào dịp cuối tuần. Nhưng các bạn cùng nên lưu ý không nên đưa trẻ em dưới 15 tuổi nếu không biết bơi.”

  Trong những năm gần đây, huyện miền núi Hướng Hóa trở thành điểm đến thú vị trong hành trình trải nghiệm và chinh phục thiên nhiên của nhiều du khách gần xa. Với những người thích khám phá các di tích lịch sử, Hướng Hóa là một địa phương có nhiều điểm di tích nổi tiếng gắn với những chiến công lẫy lừng của quân và dân ta như Đường Hồ Chí Minh, Đường 9 - Khe Sanh, nhà tù Lao Bảo, sân bay Tà Cơn, Làng Vây… Đến tham quan các địa điểm này bạn được tận mắt chứng kiến những dấu tích hào hùng của một thời chiến tranh ác liệt. Lên với Hướng Hóa những ngày này, du khách còn được chiêm ngưỡng những vườn hoa rực rỡ sắc màu. Chị Hồ Thị Ly, du khách ở huyện ĐaKrông, tỉnh Quảng Trị cho biết, khi có thời gian rỗi chị cùng nhóm bạn lại cùng nhau đến huyện Hướng Hóa thăm những vườn hoa thả mình cùng mây núi gió ngàn: “Em ở dưới huyện ĐaKrông lên đây chơi, nhìn thấy hoa ở đây rất là đẹp, cảm thấy cuộc sống hạnh phúc hơn. Nhìn hoa đẹp như thế này cũng phần nào hiểu được công nom chăm sóc của chị chủ. Nếu vào đây để tham qua mà chỉ bỏ 20 ngàn đồng phụ phí thì ăn thua chi so với vườn hoa mình được thưởng thức.”

  Những năm gần đây, huyện Hướng Hóa tập trung đầu tư khai thác phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng với các mô hình trải nghiệm như: Lễ hội Mừng lúa mới, Lễ cúng Trời, Lễ hội Mừng làng mới, Lễ hội Cồng Chiêng… Đến nơi này, du khách được trải nghiệm các phong tục tập quán truyền thống của đồng bào các dân tộc, như tập tục đi Sim, tục cưới hỏi, tắm tiên, thưởng thức các làn điệu dân ca như Oát, Tà Oải, Cha Chấp, Ka Lơi, A Dên của bà con Vân Kiều, Pa Cô…; hay tìm hiểu các nghề truyền thống như đan lát, chế tác nhạc cụ truyền thống. Bà Nguyễn Thị Huyền, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết:“Thời gian tới, huyện đặc biệt chú trọng đến giải pháp kết nối, quảng bá rộng rãi về tiềm năng du lịch của Hướng Hóa. Thông qua đó, tham mưu với huyện đề nghị tỉnh quy hoạch các điểm có tiềm năng về du lịch để tạo điều kiện thuận lợi cho việc quảng bá cũng như kêu gọi đầu tư. Qua đó, nỗ lực phấn đấu từng bước, khai thác xứng với tiềm năng du lịch của huyện nhà, đưa Hướng Hóa trở thành địa điểm hấp dẫn của Quảng Trị vào năm 2025./.”