Tợơ Trung tâm thành phố Kon Tum, z’lâh poong Kon Klor, poong dông dal lâng liêm bhlầng âng Tây Nguyên z’lâh k’ruung Đăk Bla- nắc tước vel Kon Jơ Dri, chr’val Đăk Rơ Wa. Clâng bê tông moọt ooy vel liêm sạch, l’thai, mị đăh toor vêy apêê đhr’nong đong đh’rơơng ty đanh âng ma nuyh Ba Na chắt vaih đh’rưah lâng apêê đong xây liêm t’mêê. T’cooh A Mỉm, muy cha nắc đhanuôr coh vel đong năl, đhị Kon Jơ Dri nâu kêi bấc pr’loọng vêy đơơng chô bh’nơơn tợơ cha choh ba băn lâng chr’năp 150.000.000-180.000.000 đồng. T’cooh Mỉm moon, đươi cha choh, ba băn nắc pr’loọng đong t’cooh ơy k’rong zên bhrợ têng đong ặt nhâm mâng lâng băn apêê ca coon cha học liêm ta nih. “Bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc tr’mông tr’meh ting ha dưr lâh mơ. P’loon tợơ zên vặ t’đui đoọng, pr’loọng đong nắc ơy k’rong choh cà phê, bời lời, băn k’roọc, a’ọc đoọng pa dưr pr’ặt tr’mông. Tợơ zên bạc âng pr’loọng đong ơy bơơn nắc pa dưr bh’rợ âh mơ, nắc pr’loọng đong ơy choom z’lâh đha rựt. Vêy zên nắc choh bhrợ đong nhâm mâng, câl xe, băn ca coon cha họ ta nih đha nâng. Bêl ơy vêy zên, tr’mông z’zăng lâh nắc zooi apêê đhanuôr lơơng lâng pa choom apêê ting bhrợ. Bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc đh’rưah zập ngai ha dưr.”

         Pa tệêt lâng thành phố Kon Tum lâng poong Kon Klor liêm cra, vel Kon Kơ Tu, chr’val Đăk Rơ Wa ơy tr’xăl liêm choom tợơ bêl bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Pa căn Y Maih ặt đhị vel Kon Kơ Tu, chr’val Đăk Rơ Wa đoọng năl, đươi vêy poong lâng pazêng c’lâng t’mêê bhrợ, nâu kêi xe âng đơơng chr’noh chr’bệêt lướt vối liêm buôn; học sinh tước trường cung đâh lâh. Pa căn Y Maih hâng hơnh, coh rau tr’xăl âng Kon Kơ Tu, pr’loọng đong a đoo cung vêy ting chroi k’rong: “Đong cu ơy pa tơơi g’rông đoọng ha vel pay k’tiếc bhrợ c’lâng p’rang. Nâu đoo  nắc c’lâng xa nay nhâm crêê âng Đảng lâng Nhà nước nắc đay ting lêy bhrợ, bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng đay zêng. Ơy vêy c’lâng, lướt vối liêm buôn, boo doó dzợ lụ, p’răng doó dzợ bhrung bhrăng. Apêê p’niên coh vel lướt học cung doó lâh k’rang k’tiêr căh cợ ha bhuôh. Kinh tế âng đhanuôr ha dưr cung đươi vêy c’lâng vel bhươl lướt vối liêm buôn.”

        Đăk Rơ Wa nắc chr’val vêy bấc đhanuôr Ba Na ặt ma mông. Prang chr’val vêy 5 vel, k’nặ 860 pr’loọng lâng lâh 2.600 cha nắc. Pazêng c’moo lalăm, đhanuôr ặt ma mông g’nưm tợơ tơơm chr’noh ếp t’ngay cơnh ha roo, a bhoo đơơng chô bh’nơơn ếp, đợ pr’loọng đha rựt âng vel đong zăng bấc. Cơnh lâng đhr’năng nâu, zập cấp uỷ đảng lâng Chính quyền Đăk Rơ Wa ơy pa ghit bhrợ pa dưr nghị quyết, kế hoạch, pa căh apêê pr’đợơ ghit liêm đhị zập c’moo đoọng bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Tợơ đếêc, xay moon đhậu bhưah tước zập lang đhanuôr đoọng đh’rưah bhrợ têng. T’cooh Đoàn Văn Hậu- Chủ tịch UBND chr’val Đăk Rơ Wa đoọng năl: Tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi, pazêng zên bạc bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng chr’val  nắc mơ 100 tỷ đồng, coh đếêc đhanuôr chroi k’rong k’nặ 59 tỷ đồng. Chr’val Đăk Rơ Wa ơy bhrợ nhựa, bê tông n’juôih dal 35km c’lâng vel bhươl, bhrợ têng 3 trạm biến áp, pa tệêt lâng hệ thống lưới điện âng k’tiếc k’ruung. Chr’val doó dzợ đong ba bơơn, đong t’răh ha ruôi, đợ pr’loọng đong đha rựt xoọc đâu nắc mơ 10%, bh’nơơn tign cha nắc ma nuyh c’moo 2020 nắc k’nặ 40.000.000 đồng. Moon đớc coh c’moo 2021 nâu, chr’val nắc bhrợ pa xoọng bấc cr’noọ bh’rợ lơơng lâng bhrợ têng vel bhươl t’mêê xang moọt c’moo 2023: “Chr’val ơy bơơn 12/19 cr’nọo bh’rợ. Coh c’moo 2021 nâu, a zi năc bhrợ xang 3 cr’nọo bh’rợ đăh c’lâng p’rang, bhrợ têng lâng môi trường. C’lâng bh’rợ apêê c’moo t’tun nắc a zi cung ơy bhrợ pa dưr lâng xay đoong ha đhanuôr, zập ban ngành đoàn thể bhrợ têng apêê cr’nọo bh’rợ t’tun. Tước tợơp c’moo 2023, a zi nắc moon đớc bhrợ xang vel bhươl t’mêê./.”

Kon Tum: Bà con Ba Na tích cực xây dựng nông thôn mới

PV Tuấn Long

        Những năm gần đây, diện mạo nông thôn xã Đăk Rơ Wa, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum ngày càng đổi mới. Những con đường mới mở, thảm nhựa, bê tông trải dài về các thôn.  Nhiều công trình phúc lợi, dân sinh, nhà ở, nhà sàn truyền thống, nhà rông được làm mới, tu sửa khang trang. Những triền đồi cà phê, bời lời, ngô, sắn, keo tràm rộng bạt ngàn đang phát triển xanh tốt. Đây là thành quả của Đảng bộ, chính quyền và người dân nơi đây sau hơn 10 năm bắt tay thực hiện xây dựng nông thôn mới.          

        Từ trung tâm thành phố Kon Tum, qua cầu treo Kon Klor, cây cầu treo dài và đẹp nhất Tây Nguyên bắc qua dòng sông Đăk Bla – là đến làng Kon Jơ Dri, xã Đăk Rơ Wa. Con bê tông dẫn vào làng thoáng mát sạch sẽ, 2 bên đường là những nếp nhà sàn Ba Na mộc mạc vẫn được bảo tồn vẹn nguyên xen với những căn nhà xây khang trang hiện đại. Ông A Mỉm, một người dân trong làng cho biết, ở Kon Jơ Dri bây giờ không thiếu những hộ mỗi năm thu lãi 150.000.000 – 180.000.000 từ trồng trọt và chăn nuôi. Ông Mỉm khoe, nhờ nhờ trồng trọt và chăn nuôi, gia đình ông đã tích lũy xây nhà kiên cố và nuôi các con ăn học đến nơi đến chốn: "Xây dựng nông thôn mới thì kinh tế phải phát triển và cho thu nhập tốt. Tranh thủ các nguồn vay ưu đãi, gia đình đã đầu tư trồng ca phê, bời lời, chăn nuôi bò, lợn để phát triển kinh tế. Từ các nguồn thu gia đình lại tái đầu tư đê phát triển hơn trước, cứ thế là gia đình thoát nghèo. Có tiền thì mình xây nhà, mua xe, nuôi con em ăn học. Khi có kinh tế thì mình chia sẻ và hỗ trợ các hộ khác làm theo. Xây dựng nông thôn mới là tất cả cùng phát triển mà."

Cũng nối với Thành phố Kon Tum bằng cây cầu Kon Klor xinh đẹp,  làng Kon Kơ Tu đã thay đổi nhiều  từ khi xây dựng nông thôn mới. Bà Y Maih ở làng Kon Kơ Tu, xã Đăk Rơ Wa cho biết, nhờ cây cầu và những con đường mới mở, giờ đây xe chở nông sản chạy bon bon; học sinh đến  trường cũng nhanh chóng và thuận tiện hơn trước rất nhiều. Bà Y Maih tự hào, trong sự đổi thay của Kon Kơ Tu, gia đình bà cũng đã đóng góp phần quan trọng: "Nhà tôi đã dịch hàng rào vào để hiến hàng chục mét vuông đất làm đường giao thông cho thôn. Đây là chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước thì mình phải thực hiện làm theo thôi, xây dựng nông thôn mới mà. Có đường rồi thì đi lại thuận lợi, mưa không còn lầy lội nữa, nắng thì cũng không bị bụi bẩn. Các cháu nhỏ trong làng đi học cũng không lo trơn trượt hay bị ngã nữa. Kinh tế của bà con phát triển được cũng nhờ vào con đường thông thương cả đó..."

Đăk Rơ Wa là xã có đông đồng bào Ba Na sinh sống. Toàn xã có 5 thôn, gần 860 hộ, với trên 2.600 nhân khẩu.  Những năm trước, người dân sống chủ yếu dựa vào trồng các loại cây nông nghiệp ngắn ngày như lúa, ngô, khoai, sắn cho hiệu quả kinh tế thấp, tỷ lệ hộ nghèo của địa phương khá cao. Trước thực tế này, các Cấp ủy đảng và Chính quyền Đăk Rơ Wa đã chủ động xây dựng các nghị quyết, kế hoạch, vạch ra các tiêu chí cụ thể qua từng năm để thực hiện xây dựng nông thôn mới. Từ đó phổ biến, tuyên truyền sâu rộng tới các tầng lớp nhân dân chung tay thực hiện. Ông Đoàn Văn Hậu – Chủ tịch UBND xã Đắk Rơ Wa cho biết: Từ năm 2011 đến nay, tổng kinh phí thực hiện xây dựng nông thôn mới của xã là khoảng 100 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp gần 59 tỷ đồng. Xã Đăk Rơ Wa đã nhựa hóa, bê tông hóa 35 km đường giao thông nông thôn, xây dựng 3 trạm biến áp, kéo kết nối hoàn thành hệ thống lưới điện quốc gia. Xã không còn nhà tạm, dột nát, tỷ lệ hộ nghèo hiện chỉ con 10%, thu nhập bình quân đầu người năm 2020 là gần 40.000.000 đồng. Dự kiến trong năm 2021 này, xã sẽ cán đích thêm nhiều tiêu chí nông thôn mới và sẽ hoàn thành việc xây dựng nông thôn mới vào đầu năm 2023:"Xã đã đạt 12/19 tiêu chí. Trong năm 2021 này, chúng tôi sẽ hoàn thành 3 tiêu tiêu chí về giao thông, tổ chức sản xuất và môi trường. Kế hoách các năm tiếp theo chúng tôi cũng đã xây dựng lộ trình và triển khai tới nhân dân và các ban ngành đoàn thể tiếp tục thực hiện các tiêu chí tiếp theo. Đến đầu năm 2023, chúng tôi dự kiến sẽ cán đích nông thôn mới./."