Bấc apêê pân đil rau k’rang k’pân, đh’uôl nắc ta luôn ắt tơớt lang apêê đoo. K’điêl âng apêê lướt ta bơơn a chông axiu cóh biển nắc đợ manuýh cơnh đêếc.

Hân đhơ cơnh đêếc, rau chr’nắp bhlâng nắc hân đhơ zr’nắh k’đháp mơ ooy pazêng apêê pân đil n’nâu mặ z’lấh, dưr váih đhị rau z’nươu rr nhâm mâng đoọng ha k’díc k’coon têêm loom lướt ta bơơn a chông axiu cóh biển.

 4 giờ 10 phút ha bu t’ngay 5/5/2016, đhị chr’nang âng Trung tâm pazum chêếc lêy trôông dzấc rau bhêy tắh Hàng hải zr’lụ II Đà Nẵng cắh vêy u la nguáh cơnh bêl lơơng. Lấh 50 cha nắc bhúh xoọng âng 34 apêê đhanuôr lướt ta bơơn a chông axiu âng chr’val Bình Minh, chr’hoong Thăng Bình xoọc ch’lang lêy ooy biển đương k’díc, k’conh, k’coon đay chô.

K’căn ren k’rang ha k’coon, k’điêl ren k’rang ha k’díc, k’coon ren k’rang ha k’conh… Pazêng hân đhơ p’niên cắh cậ t’coóh ta ha zập ngai lứch ren. Lâng ch’nang n’nâu bêl đâu lâng bấc ơl xa nul âng đhí biển, âng bhuông, âng k’ha riêng cha nắc manuýh nắc công cắh mặ k’rơ lấh mơ lâng rau ren âng apêê pân đil vêy k’díc xoọc loong cóh biển.

A moó Bùi Thị Luận ắt cóh cr’noon Bình Tân, chr’val Bình Minh, chr’hoong Thăng Bình ơy bơr chu ren lứch đác mắt. Rau đêếc nắc g’lúh đhí boo Chan Chu c’moo 2006, lâng nâu cơy nắc lướt đương k’díc, a noo Phạm Phú Thành n’jứah nắc c’la, n’jứah nắc bhuông trưởng bhuông Qna 95959 crêê bhuông đơ chríh n’châm pa clệch bêl 11 giờ ha dum t’ngay 3/5/2016. Đhị ch’nang Trung tâm pazum chêếc lêy trôông dzấc rau bhêy tắh Hàng hải zr’lụ II Đà Nẵng ha bu t’ngay 5/5, a moó Luận nắc ngoọ cơnh cắh dợ vêy đác mắt.

Bơơn xơơng nắc k’noọ tước ôy bhuông, k’díc k’coon, đhi noo lấh clệch cóh biển, nắc công pr’đoọng pazêng apêê đoo dợ mamông dưr chô, cơnh đêếc nắc bhui har ặ.

K’nặ 30 c’moo bhrợ k’điêl âng manuýh ta bơơn a chông axiu công mơ đêếc c’moo a moó Bùi Thị Luận ắt mamông ooy rau k’rang k’pân. Tu cơnh đêếc, a chắc a zân nắc đớp ếp, n’căr nắc tăm, buôn ng’bơơn lêy cóh apêê pân đil ắt cóh zr’lụ chuáh toor biển, p’têết lâng rau k’rang âng apêê pân đil nắc k’điêl âng manuýh lướt ta bơơn a chông axiu cóh biển, a moó Bùi Thị Luận t’coóh lấh mơ lâng c’moo 49 âng đay. C’xểê 5/2006, bơơn xơợng xa nay đhí boo Chan Chu bhrợ chêết, bil k’zệt cha nắc đhanuôr ta bơơn a chông axiu âng chr’val Bình Minh, lâng a noo Thành k’díc âng a moó pr’đoọng bơơn lướt g’đéch đhí boo. A moÓ bhui har đoọng ha k’díc, k’coon, nắc ren cóh muy c’xêê k’er 50 cha nắc apêê ađhi  a moó cóh cr’noon nắc t’mêê t’ngay nua dợ bhui har nâu cơy nắc dưr váih c’mai.

Lum apêê pân đil cóh cr’noon, cóh chr’val nắc bấc ngai buôn đớc lâng đh’nớc: dưr bil k’díc tu đhí boo Chan Chu c’moo 2006, lâng cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay ta luôn vêy bhuông đơ chríh zâl pa hư, a moó Luận nắc k’rang bấc lấh mơ. muy c’moo k’díc a moó lướt ta bơơn a chông axiu cóh biển mơ 4 chu, muy chu lướt đanh mơ tơợ 2 – 2 c’xêê m’pâng, nắc công mơ đêếc t’ngay c’xêê a moó k’rang cắh dợ cơnh.

Đoo bêl bhuông chô tước ooy ch’nang nắc acu vêy choom bhui har. Đoo bêl k’díc lướt ta bơơn a chông axiu tơợ 2- 2c’xêê m’pâng nắc zập bêl a cu công k’rang. Xơợng xa nul điện thoại nắc c’jệ.

Lứch rau k’rang n’nâu tước ooy rau k’rang n’lơơng. Bh’rợ bhuông chríh n’chăm pa clệch bhuông ta bơơn axiu mực âng k’díc k’điêl a moó cóh tr’nơớp c’xêê 5 bêl đêếc ahay, a moó Luận bhui har tu 34 cha nắc cóh bhuông, cóh đêếc vêy k’díc k’coon âng  a moó doọ rau bhrêy tắh. Nắc nâu cơy, a moó k’rang nợ bấc pa bhlâng. k’mía đớc, lướt vặ p’xoọng tơợ apêê n’lơơng m’mơ 3,5 tỷ đồng bơơn bhrợ bhuông 350 c’rơ a xêếh, bơơn lướt mơ bơr chu nắc nâu cơy ơy clệch cóh biển.

K’nặ 03 tuần xang bêl bhuông clệch, cóh đhr’nong cấp 4 đhị cr’noon Bình Tân, chr’val Bình Minh, bơr díc điêl a noo a moó Phạm Phú Thành lâng Bùi Thị Luận nắc dợ ắt k’rang cóh m’pâng đong. Pay n’hau đoọng chroót nợ, pay n’hau đoọng bhrợ bhuông t’mêê?... k’ha riêng rau k’rang dưr váih cóh a moó:

Bhui har nắc k’díc k’coon, pr’zớc pa bhrợ cóh bhuông bơơn chô ooy đong. Xang rau bhui har n’nắc nắc k’rang nợ. Nâu cơy 2 díc điêl cắh dợ rau vêy. Nâu cơy apêê c’la nợ cắh ơy nhăn zên nắc bơr pêê t’ngay t’tun nắc apêê đoo tước ooy đong nhăn zên nợ. Tu cơnh đêếc a cọ a búc k’điêl âng pân đil bơơn k’díc lướt ta bơơn a chông axiu cắh bool têêm ngăn.

Chr’val đảo Tam Hải, chr’hoong Núi Thành vêy ta đớc nắc vel đong vêy c’rơ ooy bh’rợ ta bơơn a chông axiu bấc pa bhlâng cắh muy âng chr’hoong ting n’nắc nắc âng prang tỉnh Quảng Nam. Bấc bhlâng đhanuôr cóh đâu, tơợt lang nắc ắt lâng biển. lâng, cóh c’xêê 3/2016 bêl đêếc ahay, cắh ngai cắh n’năl xa nay bhuông ta bơơn a chông axiu âng t’coóh Trần Sinh lâng Võ Lực ắt cóh cr’noon Đông Từng crêê bhuông hải cảnh Trung Quốc penh pa hư. Hân đhơ bh’rợ n’nắc dưr váih cóh đanh, nắc lum ta moóh cớ, díc điêl đhanuôr ta bơơn a chông axiu cóh biển Võ Lực lâng Đỗ Thị Nga nắc dợ k’pân. Đoọng k’díc têêm loom lướt pa bhrợ cóh biển, a moó lướt vặ lấh 650 ức đồng đh’rứah lâng a dếy nắc t’coóh Trần Sinh câl bhuông ta bơơn axiu vêy chr’nắp 1,6 tỷ đồng. t’mêê lướt ta bơơn cóh tr’nơớp âng c’moo đâu nắc crêê bhuông hải cảnh Trung Quốc penh pa hư ngân pa bhlâng. bh’rợ lướt ta bơơn bil bal 70 ức đồng.

Công cơnh a moó Bùi Thị Luận ắt cóh chr’val Bình Minh, chr’hoong Thăng Bình, bhrợ k’điêl manuýh lướt ta bơơn a chônga xiu cóh biển, a moó Đỗ Thị Nga công bấc rau k’rang k’pân. Rau đêếc nắc k’rang ooy pr’ắt tr’mông âng k’díc, g’lúh lướt ta bơơn vêy zập zên đoọng băn par ha pr’loọng đong cắh, cắh cậ nắc ta luôn dưr váih manuýh vêy ma nợ. Pazêng rau đêếc nắc dưr váih cóh ađoo pân đil t’mêê 40 c’moo ha dợ, oom oóch ắt cóh chr’val Tam Hải n’nâu:

Bhrợ bh’rợ biển cắh năl bêl vêy, cắh năl bêl cắh. Bơr pêê c’moo n’nâu nắc a cu công cắh choom bếch.

C’moo a moó Nga mơ 20 c’moo, lêy bh’rợ lướt ta bơơn a chông axiu cóh biển cắh lấh nhâm mâng, k’conh k’căn ơy p’too moó nắc bơơn k’díc ắt pa bhrợ cóh toor. N’năl cơnh đêếc, nắc a moó dợ kiêng a noo Võ Lực muy cha nắc ta đhâm bhrợ bh’rợ biển. Tộ bhrợ k’điêl âng manuýh ta bơơn a chông axiu, a moó công cơnh bấc apêê k’điêl n’lơơng âng apêê ta bơơn a chông axiu n’lơơng mặ ắt lâng rau zr’nắh k’đháp, rau cắh liêm crêê vêy cơnh dưr váih.

Acu công cắh n’năl hau tu zập bêl acu công k’noọ ooy biển. Tu cơnh đêếc, acu p’too k’díc hân đhơ zr’nắh k’đháp tu k’conh k’căn ơy bhrợ têng nắc a nhi công t’bhlâng glúh lướt ooy biển. tr’nơớp nắc zư lêy chủ quyền t’tun nắc bhrợ kinh tế băn k’coon k’điêl, zư bh’rợ tr’nêng truyền thống.

Đhanuôr ắt mamông cóh biển tơợ lang ahay tước nâu cơy nắc tỵ cơnh đêếc! Muy rau cắh liêm crêê dưr váih cóh biển ch’ngau nắc công choom bhrợ ha k’điêl dưr váih manuýh c’mai. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc apêê đoo dợ lâng xoọc z’lấh zr’nắh k’đháp, dưr váih zr’lụ nhâm mâng đoọng ha k’díc yêm têêm lướt pa bhrợ cóh biển./.

ĐỜI VỢ NGƯ DÂN

            Có không ít phụ nữ mà sự thấp thỏm phập phồng lo âu luôn bám riết lấy cả cuộc đời. Vợ của những ngư dân ra khơi bám biển là những người như vậy.

            Song cái đáng quý là dù có phong ba bão tố, những phụ nữ này vẫn vượt qua, trở thành chỗ dựa vững chắc để chồng con yên tâm ra khơi bám biển.

16g10 phút ngày 5/5/2016, tại cầu cảng Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn Hàng hải khu vực II Đà Nẵng không bình lặng như mọi lần. Hơn 50 người thân của 34 ngư dân Bình Minh huyện Thăng Bình đang hướng mắt về biển mỏi mòn ngóng chờ chồng, cha, con mình trở về.

  Mẹ khóc lo cho con, vợ khóc lo cho chồng, con khóc lo cho bố…Tất cả dù trẻ hay già ai nấy mắt cũng đỏ hoe. Và Cầu cảng này hôm nay với vô vàn âm thanh của gió biển, của tàu thuyền, của hàng trăm con người nhưng vẫn không thể nào át đi được những tiếng khóc nức nở của những phụ nữ có chồng lênh đênh trên biển.              

Chị Bùi Thị Luận thôn Bình Tân xã Bình Minh huyện Thăng Bình đã hai lần khóc hết nước mắt. Đó là lần bão Chan Chu năm 2006, và hôm nay đi đón chồng, anh Phạm Phú Thành vừa là chủ, vừa kiêm thuyền trưởng tàu QNa 95959 bị tàu không rõ số hiệu đâm chìm lúc 23g ngày 3/5/2016. Tại cầu cảng Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn Hàng hải khu vực II Đà Nẵng chiều ngày 05/5, Chị Luận như không còn nước mắt:

 Nghe cái đùng là nghĩ tàu thuyền, chồng con, anh em đã chìm xuống biển cả rồi, nhưng cũng may có phước nên tất cả con sống trở về là mừng rồi

 Gần 30 năm làm vợ ngư dân cũng là chừng ấy năm chị Bùi Thị Luận sống trong sợ hãi lo lắng. Bởi vậy, dáng người thấp đậm, với nước da ngăm đen thường thấy của con gái vùng cát ven biển, cộng với những nỗi lo thường nhật của một phụ nữ là vợ của ngư dân, chị Bùi Thị Luận đã già trước cái tuổi 49 của mình rất nhiều. Tháng 5/2006, nghe tin bão Chan - Chu làm chết, mất tích hàng chục ngư dân của xã Bình Minh, riêng anh Thành chồng chị may mắn trốn được bão thoát nạn. Chị mừng chồng còn, nhưng khóc cả tháng trời cho 50 chị em phụ nữ trong thôn mới hôm qua đang hạnh phúc nay trở thành góa bụa.

Gặp những phụ nữ trong thôn, trong xã mà nhiều người thường hay gọi là: “ Bỗng dưng mất chồng ” do bão Chan Chu năm 2006, cộng với thời gian qua thường xuyên có tàu lạ quấy phá, chị Luận lại thêm lo lắng. Mỗi năm, chồng đi 04 chuyến biển, mỗi chuyến kéo dài từ 2 đến 2 tháng rưỡi, thì cũng chừng ấy thời gian chị thấp thỏm lo âu như ngồi trên đống lửa.

( Khi nào tàu cập bến thì tôi mới mừng được. Chứ mỗi lúc chồng ra khơi 2-2 tháng rưỡi thì lúc nào bản thân cũng lo. Nghe điện thoại là giật mình )

Hết nỗi lo này lại đến nỗi lo khác. Sau khi tàu câu mực của vợ chồng anh chị bị tàu không rõ số hiệu đầu tháng 5 vừa qua, Chị Luận mừng 34 bạn thuyền, trong đó có chồng và con mình vô sự. Nhưng, hôm nay, chị lại lo nợ nần chất chồng. Chắt chiu tích cóp, vay mượn 3,5 tỷ đồng đóng được chiếc tàu 350 sức ngựa, đi được vài chuyến nay đã chìm giữa biển khơi.  

Gần 3 tuần sau vụ chìm tàu, trong căn nhà cấp 4 ở thôn Bình Tân xã Bình Minh, hai vợ chồng anh chị Phạm Phú Thành và Bùi Thị Luận vẫn còn thẫn thờ bó gối ngồi giữa nhà. Lấy gì trả nợ, lấy gì để sắm tàu mới ?… Trăm mối tơ vò trong chị :

( Mừng là chồng con, bạn thuyền an toàn trở về. Sau cái mừng đó là nay lo nợ nần . Bây chừ 2 vợ chồng như 2 bàn tay trắng. Hôm nay các chủ nợ chưa đòi chứ vài bữa nữa họ sẽ đến nhà đòi nợ. Cho nên tâm hồn tâm trí của người đàn bà là vợ ngư dân như tôi  chưa bao giờ được yên ổn )

Xã đảo Tam Hải huyện Núi Thành được gọi là địa phương có thế mạnh đánh bắt hải sản bậc nhất không chỉ của huyện mà còn cả của tỉnh Quảng Nam. Phần lớn người dân ở đây, cả cuộc đời gắn với biển. Và, trung tuần tháng 3 năm 2016 vừa rồi, không ai không biết chuyện tàu cá của ông Trần Sinh và Võ Lực ở thôn Đông Từng bị hải cảnh Trung Quốc bắn phá.

 Dù chuyện đã qua lâu, nhưng gặp lại hỏi chuyện, vợ ngư dân Võ Lực chị Đỗ Thị Nga vẫn chưa hết bàng hoàng sợ hãi. Để chồng yên tâm bám biển, chị đi vay mượn hơn 650 triệu đồng cùng người cậu là ông Trần Sinh  mua tàu cá trị giá 1,6 tỷ đồng. Vừa đi chuyến đầu tiên của năm nay thì bị tàu hải cảnh Trung Quốc bắn làm thiệt hại nặng khá nặng nề. Chuyến đi lỗ 70 triệu đồng.

 Cũng như chị Bùi Thị Luận ở xã Bình Minh huyện Thăng Bình, làm vợ ngư dân, Chị Đỗ Thị Nga cũng biết bao lo lắng. Đó là tính mạng của chồng, chuyến đi có đủ tiền nuôi cho cả gia đình hay không, hay mãi trở thành con nợ. Tất cả như dồn nén lên người phụ nữ mới 40 tuổi gầy guộc già trước tuổi ở xã Tam Hải này:

 Làm biển thì vô chừng. Mấy năm nay, đêm nào em cũng không ngủ được

Năm chị Nga 20 tuổi, thấy nghề ra khơi lênh đênh bấp bênh, cha mẹ khuyên chị có chồng sống trên bờ. Biết là vậy, nhưng chị vẫn đến với anh Võ Lực một thanh niên làm nghề biển. Chấp nhận tình yêu, chấp nhận làm vợ ngư dân, chị cũng như nhiều người vợ ngư dân khác phải biết chấp nhận những khó khăn, nguy hiểm luôn rình rập.

 Em cũng không biết sao lúc nào em cũng nghĩ về biển . Nên em khuyên chồng, dù khó khăn nhưng cha mẹ đã làm thì anh phải tiếp tục ra biển. Trước bảo vệ chủ quyền sau làm kinh tế nuôi con giú nghề truyền thống

 Người dân sống vùng biển bao đời nay vẫn vậy! Một biến động nơi khơi xa cũng có thể biến người vợ ngư dân thành Hòn Vọng phu. Nhưng, họ vẫn đã và đang vượt lên để trở thành hậu phương vững chắc để chồng yên tâm vươn khơi, bám biển! ./.