Nắc muy k’tiếc k’ruung nông nghiệp, lâng bấc râu chr’nóh ch’bệêt vêy pr’đợơ liêm c’rơ, đhơ cơnh đếêc nắc chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam vêy chr’nắp liêm choom cóh thị trường bha lang k’tiếc nắc dáp cóh tr’pang têy. Bấc chr’nóh chr’bệêt âng hêê bơơn âng đơơng pa câl đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng đhị tợơp bơơn pếêh cắh ơy ta bhrợ têng cơnh pr’đươi buôn đươi dua, tợơ ơy câl âng chô nắc apêê doanh nghiệp đắh k’tiếc k’ruung lơơng bhrợ têng lâng đươi dua đh’nớc tr’haanh, liêm chr’nắp âng apêê. Râu đâu nắc bhrợ chr’nắp kim nghạch đơơng pa câl chr’nóh chr’bệêt đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng xiêr bấc pa bhlầng, bhrợ bil bal đoọng  ha pr’đợơ kinh tế. Cóh đhr’năng k’tiếc k’ruung hêê pa đăn, moọt bhrợ têng đh’rứah nắc bhiệc bhrợ pa dưr chr’nắp liêm đoọng ha chr’nóh chr’bệêt Việt nắc đoo bh’rợ pr’hân bhlầng xoọc đâu. Bha ar xrắ âng PV Chung Thuỷ xay moon đắh xa nay nâu:

             Ch’néh, cà phê, cr’liêng điều, chè nắc pazêng pr’đươi chr’nóh chr’bệêt đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng vêy pr’đợơ liêm k’rơ âng Việt Nam, dzoọng t’nooi tr’nợơp cóh bha lang k’tiếc. đhơ cơnh đếêc nắc zập chr’nóh chr’bệêt nâu zêng liêm choom đhị c’nặt đơơng pa câl bấc, ha dợ đắh chr’nắp liêm lalay nắc zêng cắh râu rị.

            Nắc cơnh chè, xoọc đâu tước 80% đợ chè ta bhrợ têng cóh k’tiếc k’ruung hêê bơơn đơơng pa câl đoọng ha lấh 100 k’tiếc k’ruung lơơng, đhơ cơnh đếêc nắc m’bứi ngai ma nuýh đắh k’tiếc k’ruung lơơng ting nưl tước chè âng Việt Nam. Dưr váih đhr’năng nâu nắc tu ahêê pa câl đhị c’nặt pếêh bơơn ha dợ cắh ơy bhrợ têng râu rị. Tợơ ơy câl âng chô, apêê doanh nghịêp k’tiếc k’ruung lơơng nắc bhrợ têng lâng đươi dua đh’nớc, chr’nắp bhrợ têng liêm choom âng apêê lâng pa câl đhị đhr’năng t’boọ t’nil nắc chè âng bấc k’tiếc k’ruung cơnh: Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc…

            Cắh cợ nắc cà phê, n’đhơ ahêê nắc k’tiếc k’ruung dzoọng thứ 2 đhị bha lang k’tiếc đắh bhrợ têng chè, cóh đếêc nắc dzoọng  tr’nợơp cóh bha lang k’tiếc đắh cà phê robusta, ha dợ nắc cóh lalua đoọng lêy, đhị thị trường k’tiếc k’ruung lơơng, nắc cung cắh ơy vêy chr’nắp liêm lalay âng Việt Nam. Nắc tu cà phê âng hêê pa câl cr’liêng đoọng ha pêê chô pa đing cóh bha lang k’tiếc, xang đếêc nắc apêê chô bhrợ têng hộp lâng chr’nắp liêm bhrợ têng âng apêê pa câl  đoọng ha ma nuýh đươi dua lâng chr’nắp bấc dal bhlầng. Nâu đoo nắc râu cắh liêm glặp ha dợ ahêê cung buôn năl nắc tu cà phê Việt Nam cắh ơy vêy chr’nắp liêm lalay lâng bh’rợ xay pa cắh, pa dưr chr’nắp liêm lalay âng cà phê nắc cắh ơy k’rang tước crêê cơnh. T’coóh Nguyễn Thế Vinh, Tổng thư ký k’bhúh Cà phê- ca cao Việt Nam đoọng năl:

            Lâng ngành cà phê, bhiệc pa căh âng apêê doanh nghịêp nắc dzợ m’bứi. n’đhơ apêê doanh nghiệp xoọc bơơn chr’nắp liêm âng k’tiếc k’ruung ha dợ nắc cung kiêng bhrợ têng cơnh ooy đoong pa dưr chr’nắp liêm lalay tước apêê k’tiêc k’ruung lơơng, pa cắh hình ảnh, thị trường âng hêê tước thị trường k’tiếc k’ruung lơơng. Ha dang vêy muy ch’nắp bh’nơơn liêm dal lâng vêy cơnh  bhrợ têng cơnh liêm t’mêê, vêy chr’nắp liêm dzoọng tr’nợơp lâng đoọng pa câl ooy thị trường. nắc cơnh đếêc ơy bơơn pa dưr chr’nắp bh’rợ, râu liêm choom âng chr’nắp liêng k’tiếc k’ruung.

            Xọoc đâu, bhiệc bhrợ pa dưr chr’năp liêm đoọng ha chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam nắc pa đhêy đhị mức t’pấh. Bấc vel đong lâng doanh nghiệp cắh ơy lalua lêy c’rơ bh’rợ lâng chr’nắp bhrợ pa dưr cung cơnh zư lêy chr’nắp chr’nóh chr’bệêt, pa bhlầng nắc đhị cr’chăl pa đăn, moọt đh’rứah bhrợ têng lâng k’tiếc k’ruung lơơng. Doanh nghiệp nắc bhrợ têng ting c’la đay, ha dợ moon tước bhrợ pa dưr chr’nắp âng ngành, zr’lụ zêng nắc lưm k’đháp râu mr’cơnh loom đoọng bhrợ têng. Đh’rứah lâng đếêc, chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam dzợ zâng lâng bấc râu cắh pr’đoọng, ta bhúch râu k’rong bhrợ têng đoọng ha bhiệc prá xay, pa cắh, pa chắp lêy thị trường…. cung nắc muy râu bhrợ cha groong c’lâng bh’rợ bhrợ pa dưr chr’nắp liêm đoọng ha chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam.

            Tu cơnh đếêc, 2 c’moo hay, chr’nắp liêm âng Việt nam xiêr tước 10% ting lâng c’moo 2014, bơơn lêy chr’nắp nắc172 tỷ đô la Mỹ, nắc c’moo 2015 dzợ mơ 140 tỷ đô la Mỹ. Việt Nam bơơn r’pặ ping Campuchia đắh chr’nắp liêm. T’coóh Nguyễn Quốc Thịnh, Trưởng bộ môn k’đhợơng lêy chr’nắp liêm, Đại học Thương mại moon:

            Lâng k’bhúh chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng zêng nắc a hêê pa câl đắh bơr pêê ch’nắc k’rong câl đắh k’tiếc k’ruung lơơng cắh cợ nắc bơr pêê c’lâng k’rong câl. Cóh thị trường k’tiếc k’ruung lơơng, apêê muy năl tước nâu đoo nắc chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam, apêê cắh năl n’đoo doanh nghiệp âng đơơng pa câl đoọng ha thị trường. Nâu đoo nắc râu cắh liêm choom. Tu cơnh đếêc, bhiệc bhrợ pa dưr chr’nắp liêm đoọng ha chr’nóh chr’bệêt âng Việt Nam nắc lêy vêy muy c’lâng za zưm, nắc đoo lêy bhrợ tợơ râu pr’đợơ liêm choom âng chr’nắp liêm k’tiếc k’ruung pa tệêt lâng apêê c’lâng địa lý. Nâu đoo nắc muy cóh pazêng c’lâng t’hước tước âng bấc k’tíêc k’ruung ga mắc cóh bha lang k’tiếc ơy bhrợ têng…

            Apêê chuyên gia kinh tế moon, đoọng pa dưr dal chr’nắp đơơng pa câl chr’nóh chr’bệêt đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng cóh đhr’năng pa đăn, moọt bhrợ têng đh’rứah lâng ký gr’hoọt bấc Hiệp định tự do tr’câl tr’bhlêy cơnh xoọc đâu, nắc lêy k’rang tước bhiệc bhrợ pa dưr chr’nắp liêm, pa bhlầng nắc chr’nắp zập  chr’nóh chr’bệêt. Lalăm, tệêm ngăn zập râu chr’nóh chr’bệêt cơnh bhrợ têng bấc lâng tệêm ngăn, bh’nơơn liêm choom ma mơ mr’cơnh, tệêm ngăn chr’na đh’nắh, chr’nắp pa câl tr’zệêng. T’coóh Bùi Huy Sơn, Cục trưởng Cục lêy bhrợ tr’câl tr’bhlêy, Bộ Công thương đoọng năl:

            Cóh cr’chăl ha  y, cóh bh’rợ chr’nắp liêm k’tiếc k’ruung, a zi nắc ơy đớc râu zúp zooi ghít liêm đoọng ha pêê doanh nghiệp lalay đắh bh’rợ nông thuỷ sản, đoọng zooi đhr’năng pa đăn lâng thị trường; pa dưr dal c’rơ tr’zệêng âng doanh nghịêp pa tệêt lâng bh’rợ  bhrợ pa dưr, xay pa cắh chr’nắp liêm âng chr’nóh chr’bệêt nắc đoo. A zi cung ơy pazưm lâng apêê cơ quan chr’mệêt lêy đoọng zúp zooi ha pêê doanh nghiệp đắh chr’nóh chr’bệêt, zước k’rang lêy, pa choom địa lý lâng zập chr’nóh chr’bệêt. Lâng chr’nóh chr’bệêt, bhiệc zước zư lêy.  Pa choom đại lý vêy chr’nắp nắc râu pậ chr’nắp bhlầng. Nâu đoo nắc râu chr’nắp lalay đoọng zúp zooi chr’nóh chr’bệêt âng hêê bơơn pa cắh ghít chr’nắp liêm âng đay, bơơn đớp xợơng, bơơn năl tước lâng moon ghít a đay đhị thị trường cóh k’tiếc k’ruung lâng bha lang k’tiếc.

            Đh’rứah lâng đếêc, nắc lêy bhrợ têng liêm đh’rứah tợơ c’nặt bhrợ têng tước pa câl, pa dưr hệ thống r’pặ pa câl, bhrợ pa dưr liêm hình ảnh chr’nắp liêm đắh bhiệc xay pa cắh chr’nóh chr’bệêt Việt Nam đoọng t’váih chr’nắp dal đoọng ha chr’nóh chr’bệêt zập râu./.

                                                                    Cần đẩy mạnh xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam

 Là một đất nước nông nghiệp, với nhiều mặt hàng nông sản có thế mạnh, thế nhưng sản phẩm nông sản của Việt Nam có thương hiệu trên thị trường quốc tế chỉ đếm trên đầu ngón tay. Phần lớn nông sản của chúng ta được xuất khẩu ở dạng thô, sau khi nhập về, các doanh nghiệp nước ngoài chế biến và sử dụng tên, thương hiệu của họ. Điều này làm giá trị kim ngạch xuất khẩu sản phẩm nông sản giảm đáng kể, gây thiệt hại cho nền kinh tế. Trong bối cảnh đất nước hội nhập thì việc xây dựng thương hiệu cho các mặt hàng nông sản Việt là vấn đề cấp bách hiện nay.

      Gạo, cà phê, hạt điều, chè là những mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam, đứng top đầu thế giới. Tuy nhiên, các mặt hàng này chủ yếu ghi điểm ở số lượng xuất khẩu, còn về thương hiệu thì hầu như vô danh.

Đơn cử như sản phẩm chè, hiện có tới 80% sản lượng chè sản xuất trong nước được xuất khẩu tới hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, song rất ít người tiêu dùng nước ngoài biết đến thương hiệu chè Việt Nam. Lý do là phần lớn chè của chúng ta được xuất khẩu ở dạng thô, rời, chưa được chế biến và gia công. Sau khi nhập về, các doanh nghiệp nước ngoài mới chế biến và sử dụng tên, thương hiệu của họ và bán dưới nhãn chè của nhiều nước như: Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc...

Hoặc là cà phê, dù chúng ta là quốc gia đứng thứ hai thế giới về sản xuất cà phê, trong đó đứng đầu thế giới về cà phê robusta, song thực tế, tại thị trường nước ngoài, vẫn chưa có thương hiệu cà phê của Việt Nam theo đúng nghĩa. Lý do là cà phê nước ta  chủ yếu chỉ bán hạt cho các nhà rang xay lớn trên thế giới, sau đó họ chế biến, đóng hộp với thương hiệu của họ để bán cho người tiêu dùng với giá gấp nhiều lần giá mua vào. Đây là một điều bất hợp lý nhưng dễ hiểu vì cà phê Việt Nam chưa có thương hiệu và việc quảng bá, xây dựng thương hiệu cà phê vẫn còn bỏ ngỏ. Ông Nguyễn Thế Vinh, Tổng thư ký Hiệp hội Cà phê-ca cao Việt Nam cho biết:

(Đối với ngành cà phê, việc quảng bá, giới thiệu các doanh nghiệp thương hiệu quốc gia đang còn rất ít. Mặc dù các doanh nghiệp đang đạt thương hiệu quốc gia rồi nhưng cũng đặt ra yêu cầu làm sao phát triển được thương hiệu ra nước ngoài,  quảng bá ra thị trường hình ảnh của mình ra thị trường nước ngoài. Nếu có một giá trị chất lượng cao và có sức sáng tạo, có những thương hiệu đứng đầu và đưa sang thị trường, như vậy là đã phát huy được vai trò, tác dụng của thương hiệu quốc gia.)

Hiện tại, việc xây dựng thương hiệu nông sản của Việt Nam mới dừng ở mức khuyến khích. Nhiều địa phương và doanh nghiệp chưa thực sự thấy rõ vai trò và ý nghĩa của việc xây dựng cũng như bảo vệ thương hiệu hàng nông sản, đặc biệt trong giai đoạn hội nhập. Doanh nghiệp thì hầu như chỉ mạnh ai nấy làm còn nói đến xây dựng thương hiệu ngành, khu vực thì đều khó có sự đồng thuận, hợp tác. Bên cạnh đó, hàng nông sản của Việt Nam còn chịu nhiều rủi ro do thiên tai, dịch bệnh khó kiểm soát… Khoa học kỹ thuật còn lạc hậu, thiếu sự đầu tư cho công tác tiếp thị, nghiên cứu thị trường… cũng là những yếu tố cản trở chiến lược xây dựng thương hiệu nông sản Việt.

Bởi vậy, hai năm qua, giá trị thương hiệu của Việt Nam giảm tới 19%, so với năm 2014 được định giá là 172 tỷ đô la Mỹ, thì năm 2015 chỉ còn 140 tỷ đô la Mỹ. Việt Nam chỉ xếp hạng trên Campuchia về thương hiệu. Ông Nguyễn Quốc Thịnh, Trưởng bộ môn Quản trị thương hiệu, Đại học Thương Mại cho rằng:

(Với nhóm hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu thì hầu hết chúng ta đều xuất khẩu thông qua một số nhà nhập khẩu của nước ngoài hoặc một số đầu mối. Trên thị trường nước ngoài, người ta chỉ biết đến đó là sản phẩm của Việt Nam, người ta không biết đến sản phẩm đó do doanh nghiệp nào cung ứng ra thị trường. Đây chính là một bất lợi. Vì thế, việc xây dựng thương hiệu cho nông sản của Việt Nam rất cần phải có một đầu mối chung, đó chính là khai thác được thế mạnh của thương hiệu quốc gia gắn với các chỉ dẫn địa lý. Đây là một trong những định hướng mà rất nhiều quốc gia lớn trên thế giới đã làm...)

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, để nâng cao giá trị xuất khẩu nông sản trong xu thế hội nhập và ký kết nhiều Hiệp định tự do thương mại như hiện nay, cần phải quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu, nhất là thương hiệu các mặt hàng nông sản. Trước mắt, cần lựa chọn một số mặt hàng có thế mạnh để xây dựng thương hiệu, đảm bảo các mặt hàng này phải đáp ứng được các yếu tố chính như khối lượng đủ lớn và ổn định, chất lượng đồng đều, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, giá bán cạnh tranh. Ông Bùi Huy Sơn, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho biết:

(Trong thời gian tới, trong khuôn khổ của chương trình thương hiệu quốc gia, chúng tôi có dành sự hỗ trợ rất cụ thể cho các doanh nghiệp riêng trong lĩnh vực nông thủy sản để hỗ trợ cho quá trình tiếp cận thị trường; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp gắn với việc xây dựng và quảng bá thương hiệu của chính các sản phẩm đó. Chúng tôi cũng phối hợp với các cơ quan nghiên cứu để hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông sản, đăng ký bảo hộ, chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm nông sản. Riêng với nông sản, việc đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý có giá trị hết sức to lớn. Đây là một đặc thù giúp cho các sản phẩm của chúng ta khẳng định được thương hiệu của mình, được ghi nhận, được nhận biết và khẳng định được mình tại thị trường trong nước và thế giới.)

Cùng với đó, phải thực hiện đồng bộ từ khâu sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, phát triển hệ thống phân phối, xây dựng được hình ảnh thương hiệu thông qua việc quảng bá nông sản Việt Nam nhằm tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm./.