Nắc muy bảo tàng liêm pr’hay, đớc bấc râu bằng chứng, bhiệc bhiệc, tín ngưỡng moon ghít chủ quyền âng Vịêt Nam lâng Hoàng Sa, Trường Sa, chr’hoong đảo Lý Sơn dzợ ắt cóh án ngữ cóh c’lâng biển tợơ Bắc moọt ooy Nam, đh’rứah nắc c’lâng glúh ooy biểnt Đông âng zr’lụ kinh tế bha lầng miền Trung đắh cửa khẩu Dung Quất. Đh’rứah lâng đếêc, đhanuôr bơơn bhrợ a xiu Lý Sơn nắc pazêng ma nuýh vêy bấc kinh nghiệm bơơn coóp a xiu ch’ngai toor lâng Lý Sơn cung nắc đhị laliêm pr’hay bhlầng. Lâng pr’đợơ liêm buôn cơnh đếêc, nắc Lý Sơn xoọc t’bhlầng pa dưr kinh tế biển, pa tếêt lâng zư lêy chủ quyền k’noong k’tiếc biển đảo ma bhuy chr’nắp âng k’tiếc k’ruung.

            Tợơ muy hòn đảo cắh ngai ắt ma mông, nâu kêi, Lý Sơn xoọc ha dưr liêm k’rơ. Lâng pr’đợơ ơy vêy, đh’rứah lâng râu k’rang lêy, k’rong bhrợ têng âng Nhà nước, Lý Sơn k’rong đhị bh’rợ bơơn bhrợ pazêng pr’đợơ ơy vêy, râu liêm choom đoọng pa dưr du lịch, pa zưm lâng kinh tế biển đoọng bhrợ pa dưr k’tiếc đảo ting t’ngay ting ca van k’bhộ, liêm cra. C’moo 2015, pazêng zên bhrợ têng apêê ngành kinh tế âng chr’hoong Lý Sơn bơơn 897 tỷ đồng, cóh đếêc, bơơn bhrợ a xiu a chông lâng bhrợ têng dịch vụ pay k’nặ 90% pazêng chr’nắp kinh tế âng chr’hoong. Xọoc đâu, k’bhúh a xiu pazêng 416 bệê bhuông, bơơn ra văng bh’rợ a xiu liêm t’mêê đoọng lướt bơơn bhrợ ch’ngai toor đhị đanh t’ngay  cóh biển. Râu lêy, đươi xợơng đhi pazêng c’moo đăn đâu, n’đhơ đhr’năng biển Đông dưr váih bấc cơnh kị lâng tợơ c’xêê 5/2014 tước lứch t’ngay 12/2015 vêy 135 bhuông lâng 1.626 chu đhanuôr crêê apêê đắh k’tiếc k’ruung lơơng coóp zư, zêl cha groong, pa hư pr’đươi, plăm coóp, tông pay cr’van ha dợ đhanuôr Lý Sơn cung pa zay, grơơ k’rơ ắt bhrợ cóh biển, bơơn bhrợ đhị apêê zr’lụ biển truyền thống Hoàng Sa, Trường Sa. Đhanuôr bơơn bhrợ a xiu Lê Văn Quang, bơơn bhrợ cóh biển ơy đanh lấh 30 c’moo xay moon:

            Đhanuôr bơơn bhrợ a xiu nắc zêng ắt pa tệêt lâng Hoàng Sa , tu nâu đoo nắc c’lâng đăn bhlầng. Lấh mơ dzợ, Hoàng Sa nắc tợơ lang a conh a bhứơp hêê lalăm a hay ơy ắt bhrợ đhị Hoàng Sa cung cơnh ơy lơi c’rơ g’lếêh pậ chr’nắp, tu cơnh đếêc nắc a hêê cung pa tệêt bơơn bhrợ đhị đâu, bơơn bhrợ đhị Hoàng Sa, Trường Sa tước tất lang đay.

            Đọong bơơn bhrợ cóh ch’ngai tôr lâng bhrợ têng dịch vụ hậu cần đoọng ha đhanuôr ắt bhrợ cóh biển, đhanuôr t’bơơn a xiu Nguyễn Ngọc Nhiên, ắt đhị chr’hoong Lý Sơn ơy vặ 10 tỷ đồng zên đoọng bhrợ têng bhuông t’mêê n’căr nam ting cơnh Nghị định 67 âng Chính phủ. Bhuông n’căr nam âng t’coóh nắc mặ bơơn bhrợ cóh biển đhị 30 t’ngay, k’rong câl mơ 30 tấn a xiu mực lâng đớc 1.000m3 dầu, lấh 5.000m3 đác k’ruung đh’rứah lâng chr’na đh’nắh, đác chriệt đoọng ha pêê bhuông lơơng bơơn coóp ch’ngai toor  cóh zr’lụ biển Hoàng Sa, Trường Sa đươi dua. T’coóh Nguyễn Ngọc Nhiên moon:

            Rơơm kiêng ơy tợơ đanh, ha dợ zên bạc k’rong bhrợ têng cắh vêy, tu cơnh đếêc nắc đươi vêy râu zúp zooi âng Nghị định 67 t’váih pr’đợơ t’mêê vêy bhuông n’căr nam, tu cơnh đếêc nắc t’ngay đâu vêy bơơn lướt bơơn  bhrợ tệêm ngăn, t’váih pr’đợơ liêm buôn bhlầng đoọng bh’rợ hậu cần, zooi đoọng ha đhanuôr ắt bhrợ đhị cr’chăl đanh đươnh lấh cóh biển, doó lấh bil bal zên bạc cơnh lalăm a hay.

            Kinh tế biển bơơn moon ghít nắc ngành kinh tế bha lầng, tu cơnh đếêc chính quyền chr’hoong Lý Sơn ta luôn k’đươi moon đhanuôr nắc bhrợ têng t’mêê, pa mâng bhuong vêy công suất ga mắc đoọng bơơn bhrợ cóh ch’ngai toor đhị đanh t’ngay, pa dưr kinh tế lâng chroi k’rong zư lêy nhâm mâng chủ quyền biển đảo âng k’tiếc k’ruung. Chr’hoong cung đấh pa choom đoọng ha đhanuôr lâng bhrợ ta buôn đoọng ha doanh nghiệp kiêng k’rong bhrợ têng đắh hậu cần bh’rợ a xiu cơnh: bhrợ têng đong máy đông lạnh, bhrợ ta bhứah zr’lụ pa liêm pa crêê bhuông ra cít, t’đang apêê doanh nghiệp pậ bhrợ t’váih công ty buôn k’rong câl a xiu mực, âng đơơng a coon m’ma lâng pr’đươi bh’rợ a xiu, đh’rứah nắc t’bhlầng apêê bh’rợ t’đang zúp zooi đhanuôr bơơn bhrợ a xiu. Pa căn Phạm Thị Hương- Phó chủ tịch UBND chr’hoong đảo Lý Sơn prá:

            Apêê tổ chức chính trị, xã hội, zập cấp, zập ngành, chính quyền vel đong nắc cung k’rang lêy, t’váih zập pr’đợơ liêm buôn bhlầng đoọng zúp zooi đhanuôr bơơn bhrợ a ziu tệêm ngăn ắt bhrợ cóh biển, lâng cung k’rang tước zập đắh đoọng đhanuôr vêy trách nhiệm lấh, đoọng ha pêê lêy quyền lợi âng đay cóh bhiệc ting pấh Nghiệp đoàn a xiu lâng cung vêy râu chính sách zúp zooi đoọng đhanuôr yêm tệêm ắt bhrợ cóh biển.

            Đắh pa dưr du lịch biển đảo, lấh mơ pr’đợơ liêm buôn vêy k’tiếc k’ruung laliêm pr’hay, Lý Sơn nắc dzợ đhị zư đớc trầm tích văn hoá ty đanh đh’rứah lâng bhiệc ban pr’hay chr’nắp. Chr’nắp lấh mơ nbắc k’bhúh c’cir đhị đảo nắc apêê c’cir đắh chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa, đình làng An Vĩnh, Âm Linh Tự đh’rứah lâng bhiệc bhan Khao lề thế lính Hoàng Sa ơy ắt váih tợơ k’ha riêng c’moo cóh k’tiếc đảo nâu đoo. Lâng pleng k’tiếc laliêm, lâng truyền thống văn hoá nắc bêl đọong Lý Sơn brhợ têng bấc cợnh xa nay du lịch biển đảo, đhêy ắt lâng tâm linh, t’pấh ting pấh t’mooi du lịch glúh ch’ớh ooy đảo. Ha dang cơnh c’moo 2014 đợ t’mooi tước Lý Sơn mơ 37.000 chu nắc c’moo 2015 nắc dzoóc lấh 95.000 chu. Lâng pr’đợơ nâu xoọc bơơn pa cắh tợơ bêl đảo Lý Sơn nắc ơy vêy điện lưới Quốc gia. T’coóh Trần Thanh Hải- Giám đốc khách sạn Central, đhị Lý Sơn moon:

                  Lý Sơn nắc lalua kiêng vêy đong đhêy ặt lâng khách sạn. T’ngay đâu, vêy điện lưới k’tiếc k’ruung nắc t’mooi glúh ch’ớh ooy đảo ting bấc lấh mơ. Lâng đươi vêy điện lưới nắc a zi pân bhrợ ta bhứah khách sạn. Cóh ha y, nắc a zi bhrợ ta bhứah khách sạn bhứah lấh mơ dzợ.

            Tước Lý Sơn t’ngay đâu, bấc ngai k’juột lêy lâng râu tr’lọ n’căr tr’xăl n’hang đấh pa bhlầng cóh hòn đảo tiền tiêu âng k’tiếc k’ruung. Cóh c’lâng ha dưr liêm buôn, chr’hoong Lý Sơn nắc pa zay c’rơ lấh mơ dzợ đoọng bhrợ têng lâng pa dưr, đoọng váih nắc đảo tiền tiêu lalua ta níh k’rơ đắh kinh tế, nhâm mâng đắh quốc phòng an ninh./.

Lý Sơn phát triển kinh tế biển

 Là một bảo tàng sống động, chứa đựng nhiều bằng chứng lịch sử như các lễ hội, tín ngưỡng khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với  2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, huyện đảo Lý Sơn còn nằm án ngữ trên tuyến đường biển từ Bắc vào Nam, đồng thời là tuyến đường ra biển Đông của Khu Kinh tế trọng điểm miền Trung qua cửa khẩu Dung Quất. Ngư dân Lý Sơn là những người có nhiều kinh nghiệm đánh bắt hải sản xa bờ và Lý Sơn cũng là nơi có cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, kỳ thú. Với điều kiện thuận lợi như vậy nên Lý Sơn đang đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, gắn với bảo vệ chủ quyền biên giới biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

  Từ một hòn đảo hoang sơ, giờ đây, Lý Sơn đang chuyển mình mạnh mẽ. Bằng tiềm lực sẵn có và sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, Lý Sơn tập trung vào việc khai thác tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, kết hợp với kinh tế thủy sản để xây dựng đất đảo ngày càng giàu đẹp. Năm 2015, tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện Lý Sơn đạt 897 tỷ đồng, trong đó, khai thác thủy sản và thương mại dịch vụ chiếm gần 90% tổng giá trị kinh tế của huyện. Hiện tại, đội tàu cá gồm 416 chiếc, được trang bị nghề cá hiện đại để vươn khơi dài ngày trên biển. Điều đáng ghi nhận là những năm gần đây, dù tình hình Biển Đông diễn biến phức tạp và từ tháng 5.2014 đến hết tháng 12.2015 có 135 tàu với 1.626 lượt ngư dân bị nước ngoài bắt giữ, ngăn cản, đập phá, xua đuổi, cướp tài sản nhưng ngư dân Lý Sơn vẫn quyết tâm, kiên cường bám biển, khai thác ở các ngư trường truyền thống Hoàng Sa, Trường Sa. Ngư dân Lê Văn Quang có thâm niên hơn 30 năm bám biển, nói:

(Ngư dân ở Lý Sơn thì gắn bó với Hoàng Sa một trăm phần trăm, bởi vì cái tuyến đường nó gần. Hơn nữa, Hoàng Sa từ hồi ông,cha của mình là hồi xưa bám ở Hoàng Sa cũng như bỏ công lao rất lớn nên mình cứ theo tục lệ ông bà là cứ bám biển miết vậy, cứ bám Hoàng Sa, Trường Sa miết suốt cuộc đời chừng nào mình làm không được nữa thì mình nghỉ thôi.)

Để tiến thẳng ra khơi xa làm dịch vụ hậu cần cho ngư dân bám biển, ngư dân Nguyễn Ngọc Nhiên, ở huyện Lý Sơn đã mạnh dạn vay 10 tỷ đồng đóng mới tàu vỏ thép theo Nghị định 67 của Chính phủ. Chiếc tàu vỏ thép của ông có thể hoạt động liên tục trên biển trong 30 ngày, thu mua 30 tấn hải sản và chứa 1.000 mét khối dầu, trên 5.000 mét khối nước ngọt, cùng với lương thực, thực phẩm, đá lạnh cung cấp cho tàu cá đánh bắt xa bờ trên ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa. Ngư dân Nguyễn Ngọc Nhiên, nói:
         (Mơ ước từ lâu rồi mà vốn liếng thì không có cho nên bây giờ nhờ hỗ trợ của Nghị định 67 tạo điều kiện mới có tài vỏ thép nên hôm nay mới có đi an toàn, đảm bảo vươn khơi xa và tạo điều kiện làm hậu cho giúp bà ở thời gian lâu dài, làm đỡ hao tốn hơn.) 

Kinh tế biển được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn nên chính quyền huyện Lý Sơn luôn vận động ngư dân tiếp tục đóng mới, cải hoán tàu thuyền có công suất lớn để vươn khơi khai thác hải sản dài ngày, phát triển kinh tế và góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Huyện cũng sẵn sàng hướng dẫn và đơn giản hóa các thủ tục cho doanh nghiệp có nhu cầu tham gia đầu tư vào lĩnh vực hậu cần nghề cá như: Xây dựng nhà máy đông lạnh, mở rộng khu sửa chữa tàu thuyền, kêu gọi các doanh nghiệp lớn thành lập công ty chuyên thu mua hải sản, cung cấp con giống và thiết bị nghề cá, đồng thời, tăng cường các hoạt động kêu gọi hỗ trợ giúp ngư dân. Bà Phạm Thị Hương –Phó Chủ tịch UBND huyện đảo Lý Sơn nói:

(Các tổ chức chính trị, xã hội, các cấp, các ngành, chính quyền địa phương thì cũng quan tâm, tạo mọi điều kiện tốt nhất để hỗ trợ ngư dân an tâm ra khơi bám biển và cũng quan tâm để ngư dân thấy rõ hơn trách nhiệm, quyền lợi của mình trong việc tham gia vào Nghiệp đoàn nghề cá và cũng có cái chính sách hỗ trợ tiếp tục để cho ngư dân an tâm bám biển.)

Về phát triển du lịch biển đảo, ngoài lợi thế có phong cảnh thiên nhiên đẹp, Lý Sơn còn lưu giữ nhiều trầm tích văn hóa cổ cùng những lễ hội đặc sắc. Nổi bật nhất trong cụm di tích ở đảo là các di tích về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa, đình làng An Vĩnh, Âm Linh Tự cùng Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa đã tồn tại hàng trăm năm trên đất đảo. Với phong cảnh đẹp, hoang sơ và truyền thống văn hóa là cơ hội để Lý Sơn đa dạng hóa các loại hình du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng và tâm linh, thu hút ngày càng đông du khách ra đảo. Nếu như 2014 lượng khách đến Lý Sơn tham quan, nghỉ dưỡng là gần 37.000 lượt khách thì năm 2015 đã tăng lên 95.000 lượt du khách. Và, điều này đang dần được đánh thức từ khi đảo Lý Sơn chính thức có điện lưới quốc gia. Ông Trần Thanh Đãi –Giám đốc khách sạn Central, ở Lý Sơn nói:

(Lý Sơn rất cần thiết nhà nghỉ và khách sạn. Hôm nay có điện lưới quốc gia nữa nguồn khách du lịch sẽ tham quan đảo nhiều hơn. Và, nhờ có điện lưới quốc gia chúng tôi mạnh dạn ở rộng khách sạn. Trong tương lai, chúng tôi sẽ mở khách sạn nhiều hơn nữa.)

Đến với Lý Sơn hôm nay, nhiều người không khỏi bất ngờ trước sự thay đổi nhanh chóng trên hòn đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Trên đà phát triển thuận lợi, huyện Lý Sơn tiếp tục ra sức xây dựng và phát triển để trở thành đảo tiền tiêu thực sự mạnh về kinh tế, vững chắc về quốc phòng an ninh./.