Dha nuôr lâng pr’zớc da dêr! cóh chr’val Vĩnh Thuận, chr’hoong Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định, đha nuôr acoon cóh bơơn bhrợ t’váih pr’đơợ n’đắh zên, m’ma chr’nóh, bh’năn. Đha nuôr âi lơi bh’rợ cắh liêm crêê, xăl chóh ha roo đác, tơơm công nghiệp lâng bh’năn. Bấc pr’loọng đong chóh đong ặt liêm ga mắc, câl đươi pr’đươi pr’dua hiện đại đoọng ha pr’ặt tr’mông. Hà Thảo, PV Đài PRVN vêy bha ar xrắ xay moon ooy đâu, đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

Ha dang cơnh c’moo 2009, a moó Đinh Thị Oen cóh vel 5, chr’val Vĩnh Thuận, chr’hoong Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định công dzợ ặt cóh đhr’nong đong k’tiếc. pr’ặt tr’mông âng prloọng đong a moó Oen lum bấc râu zr’nắh k’đháp, tất t’ngay nắc muy năl ặt lâng ha rêê đhuốch, đoọng mặt k’tiếc, zâng hoọng ha plêệng công cắh đhêệng cha. Nắc nâu câi, díc điêl a moó Oen âi bhrợ têng đoọng ha đay đhr’nong đong ga mắc liêm chr’nắp 150 ức đồng. cóh đong câl tivi, xe máy, tủ lạng. nang chr’nóh  chóh bấc râu t’nơơm, acoon bh’năn. Thu nhập  zấp c’moo âng pr’loọng đong a moó Oen tơợ bh’rợ b’băn ch’chóh dâng 50 ức đồng. c’moo 2011, díc điêl a moó dzợ câl p’xoọng máy phun k’tang vêy chr’nắp dâng 80 ức đồng. tơợ máy phun k’tang n’nâu, pr’loọng đong nắc vêy p’xoọng đhị t’bơơn zên bơr pêê ức đồng/ hân noo:

K’díc cu công choom lướt xe, 2 díc điêl zi quyết định câl máy phun. Vêy ha roo, ruộng công zêng choom phun. Công vặ, đong đoọng zên câl máy phun. Pa dáp a bhoo 1 tấn nắc 150 r’bhâu. A tuông tăm, t’viêng 1 tạ nắc 40 r’bhâu đồng.

Ha dợ cơnh lâng pr’loọng đong t’coóh Đinh Năm nắc chơớih pay pr’đhang bh’rợ băn k’roóc lai. Đh’rứah lâng bh’rợ băn c’roóc ting pa choom cơnh kỹ thuật t’mêê, pr’loọng đong t’coóh Nam dzợ pa zum lâng bh’rợ chóh chr’nóh a bhoo a tuông. Ươi vêy cơnh đêếc, kinh tế pr’loọng đong t’coóh tr’xăl ghít lêy bhlâng cóh vel. T’coóh Năm nâu câi nắc Bí thư chi bộ vel, tu cơnh đêếc, t’coÓh ta luôn nắc ma nứih lướt l’lăm đoọng đha nuôr ting lêy:

Bêl a đay kiêng moon nắc a đay bhrợ têng l’lăm. A đay cắh bhrợ moon cắh ngai tộ xợơng. A đay pa họp công moon xơợng bhrợ tr’xăl cơ cấu t’nơơm chr’nóh. Moon za zum k’tiếc k’bunh công r’dợ dưr mốp. k’tiếc hắt, ma nưúih bấc. muy bơr pr’loọng công bhrợ liêm. Tr’xăl  t’nơơm chr’nóh acoon bh’năn. Băn c’roóc lai z’zăng lấh, cơnh chóh bha cai. Bêl ahay công zr’nắh k’đháp, nâu câi chấc pa choom nắc công choom bhrợ têng. Dáp lêy 1 c’moo bơơn 4 p’nong acoon c’roóc rứah. Chr’nắp dâng 15 ức / p’nong.

 A moó Đinh Thị Hà Tuyết cóh vel 5, chr’val Vĩnh Thuận nắc chơớih pay ha đay pr’đhang bh’rợ tơợ bh’rợ băn a tứch cơnh lâng bh’rợ t’mêê. Tr’nơợp, pr’loọng đong a moó Tuyết công bơơn cán bộ khuyến nông chr’val xiêr tước đong đoọng pa choom đoọng đha nuôr băn a tứch liêm. Cơnh lâng bh’rợ t’mêê n’nâu, cr’năn a tứch âng pr’loọng đong dưr ga mắc đấh bhlâng lâng zên công yêm têêm. Đươi vêy cơnh đêếc, tr’nơợp pr’loọng đong vêy thu nhập bấc tơợ cr’năn a tứch:

Đhị bêl băn, acu công ting cơnh băn t’mêê âng apêê a noo thú y âi pa choom đoọng. pa đhang moon cơnh đoọng u dzoóh n’cam, tiêm vắc xin, đong c’roọl công z’zăng liêm. Bêl ahay công băn a tứch đong, c’roọl z’zăng liêm. Nâu câi bhrợ têng nhâm mâng. Bêl ahay công băn n’đhang băn ting cơnh ahêê loóih đoóc băn. Băn ting bh’rợ n’nâu u ghít lấh cơnh vắc xin, cha groong pr’lúh, đoọng u dza dzoóh. Bh’rợ băn a tứch nắc liêm choom lấh t’ping lâng bêl ahay. Nắc tu bêl ahay cắh âi năl cơnh băn, bấc u chêệt. pa câl t’mêê bêl đâu bơơn 8 ức đồng. nâu câi dzợ dâng 40 p’nong.

A moó Dương Thị Hằng, Phó Chủ tịch UBND chr’val Vĩnh Thuận đoọng năl, đươi vêy đươi dua kỹ thuật t’mêê cóh bh’năn băn lâng ch’chóh tu cơnh đêếc kinh tế âng đha nuoro, pa bhlâng nắc ma nứih acoon cóh cóh đâu âi vêy râu tr’xăl liêm crêê cóh 2, 3 c’moo đăn đâu:

 Cắh vêy acoon bh’năn t’meê, n’đhang bh’rợ băn t’mêê đoọng zooi đha nuôr choom pa dưr bh’năn, pa dal thu nhập. cơnh băn t’mêê, bêl ahay đha nuoro cắh ngai k’rang lêy tước bh’rợ tiêm vắc xin ha tứch, băn cắh muy đhị. Đhị đề án n’nâu, zooi đha nuôr năl cơnh cha groong pr’lúh ha tứch, pa xiêr đợ p’nong u chêệt. xang n’nắc băn muy đhị, cơnh lâng bấc lấh mơ đoọng bhrợ t’váih thu nhập dal lấh mơ. Moon za zum nắc c’lâng pr’chắp âng đha nuôr ooy bhrợ cha công âi tr’xăl. Tu cơnh đêếc bêl xiêr bhrợ bhiệc lâng pêê pr’loọng đong nắc đha nuoro đấh xơợng đươi, doó râu rí k’đháp k’ra.

Kiêng đoọng đha nuôr pa dưr kinh tế liêm choom lấh, c’moo đâu, chr’val Vĩnh Thuận nắc cớ bhrợ k’rơ bh’rợ đơơng âng kỹ thuật liêm crêê ooy bh’rợ tr’nêng âng đha nuôr. Cóh đêếc, p’ghít zooi đoọng zên, zooi đoọng m’ma, bhrợ t’váih bấc lớp pa choom đoọng… ha đha nuôr; đh’rứah lâng xay bhrợ bh’rợ ch’mêệt lêy zêl lâng cha groong pr’lúh ha cr’năn bh’năn lâng chr’nóh, chơớc lêy c’lâng lướt ha bh’nơơn./.