Lâng acoon cóh Chăm, zâp bhiệc bhan cắh choom cắh váih đợ pr’múa. Múa n’jứah nặc p’rá pa’gơi đợ cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr tước a’bhô dang, n’jứah nặc sinh hoạt văn hoá bhui har lâng pr’hay chr’nắp.
Đợ pr’múa bh’lêê bh’la âng manứih Chăm dưr váih tơợ đợ  pr’múa xay moon p’cắh ooy pr’ắt tr’mung lâng bh’rợ tr’nêng zâp t’ngay. Hadang cơnh ooy pr’ắt tr’mung, c’léh pr’dzoọng âng đhanuôr Chăm pơng đợ bao ha’roo tơợ ruộng chô ooy đông, zâp apêê pân’đil Chăm pơng vò ooy a’cọ lướt pay đác liêm chr’nắp lâng buôn lêy, nắc cóh nghệ thuật múa vêy múa đoa pụ-múa chếh đác. Khăn pơng cóh a’cọ pazưm lâng manứih pân’đil Chăm tơợ bêl moót xa’dơơr c’moor, lêy vêy pr’múa khăn, zâp nghệ sỹ đươi dua pa’noọng têy đoọng bật 2 đắh a’cọ khăn bhrợ padưr liêm pr’hay. Múa đuối bhuông xay moon p’ắt bh’rợ âng manứih Chăm zr’lụ biển, xay moon dal pr’ắt tr’nớt acoon manứih.
Ting cơnh xay moon, manứih Chăm vêy 80 pr’múa truyền thống. hân đhơ cơnh đêếc, zêng lêy nắc g’nưm múa ting 4 cơnh cơ bản. t’coóh Thuận Thị Trào, mưy nghệ nhân buôn múa chi’ớh pr’múa Chăm tơợ bêl dzợ k’tứi cóh vel Mỹ Nghiệp, thị trấn Phước Dân, chr’hoong Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận đoọng năl:
Pr’múa ty chr’nắp âng manứih Chăm vêy 4 động tác cơ bản. Biyên, Patra, Chron, Chaligia. Azi buôn múa ooy zâp g’lúh bhiệc bhan cơnh Kate, bhuốih tơợp ha’lúh c’moo cóh vel. Vêy đợ pr’múa nắc mưy âng t’coóh Ing, t’coóh thành, t’coóh chà múa bhuốih a’bhô dang. Vêy đợ pr’múa âng pân’đil cóh vel múa.
4 động tác múa cơ bản nắc múa công, múa hoàng tử, múa a’tứch tây, lâng múa quý phái. Nắc đoo 4 động tác đoọng ha têy. Hadợ đoọng ha dzung nắc vêy mưy động tác t’nơớt hân đhơ cơnh đêếc cắh choom cắh vêy tu nắc bhrợ tr’xin j’ooi bấc cơnh liêm pr’hay âng pr’múa Chăm. Vêy đợ pr’múa bhrợ p’cắh cr’noọ bh’rợ t’bhlâng padưr, ặt zâng zêl lâng zr’nắh k’đhạp ooy pr’ắt tr’mung.

Manứih Chăm buôn múa đhị nền nhạc. zâp tr’coọ xa’nưl bơơn đươi đoọng đệm nắc cha’gâr Paranưng, kèn Saranai lâng cha’gâr ghi năng. Tr’coọ xa’nưl bhrợ padưr bhui har, zúp đoọng ha đợ bhr’dzang dzung, pr’múa âng zâp apêê pân’đil pân’jứih múa liêm pr’hay lấh. t’coóh Thuận Thị Trào đoọng năl, xoọc đâu đhanuôr Chăm cóh vel dzợ chắp kiêng lâng đợ g’lúh bhiệc bhan, đợ g’lúh vêy múa pr’múa acoon cóh đay:
Acu pabhlâng kiêng múa đợ pr’múa truyền thống âng acoon cóh zi. Ooy zâp bhiệc bhan, zâp g’lúh bhui har chi’ớh zêng vêy múa lâng vêy bấc manứih lêy xơợng. azu dzợ chi’ớh đợ pr’múa đương hơnh déh bêl vêy ta’mooi lướt lêy chi’ớh ooy vel.
Vel Mỹ Nghiệp bơơn bấc ngai năl lâng bh’rợ taanh bhrợ n’đoóh a’doóh truyền thống lâng taluôn vêy ta’mooi lướt lêy chi’ớh. zâp bêl vêy ta’mooi k’đươi moon, đội múa âng vel âng t’coóh Trào k’đhơợng zư nắc chi’ớh xay moon lâng ta’mooi đắh râu liêm chr’nắp âng múa Chăm. Lấh mơ đợ pr’múa truyền thống, đợ nghệ nhân cơnh t’coóh Trào dzợ bhrợ pa’xoọng đợ pr’múa t’mêê lâng zâp động tác t’mêê đoọng ha lang p’niên. T’coóh Trào cung nặc mưy ooy đợ pr’múa ha pêê t’coóh t’ha, vêy kinh nghiệm xoọc pachoom đợ pr’múa đoọng ha zâp lang t’tưn:
Acu xoọc pachoom đoọng đợ pr’múa nâu đoọng ha pêê a’châu p’niên cóh vel, đoọng apêê a’châu năl cơnh chi’ớh múa zâp pr’múa truyền thống âng acoon cóh đay. Tơợ đêếc zư đợc văn hoá truyền thống âng aconh a’bhướp đợc đoọng.
Đợ pr’múa pazưm lâng cr’noọ cr’niêng, râu tin đươi, j’niêng cr’bưn lâng đợ g’lúh bhiệc bhan, lêy k’noọ đợ pr’múa lâng manứih Chăm nắc k’noọ ooy đợ râu bhui har. Đợ pr’múa truyền thống dzợ ặt mamung, nắc mưy râu cắh choom cắh vêy ooy pr’ắt tr’mung văn hoá âng manứih Chăm lâng ting t’ngay ting liêm pr’hay lấh mơ tu râu bhrợ têng âng đợ nghệ nhân cơnh t’coóh Trào lâng đợ nghệ sỹ chắp kiêng râu hình nghệ thuật nâu./.

                                                               Nghệ thuật múa truyền thống đặc sắc của người Chăm
Với dân tộc Chăm, các lễ hội không thể thiếu những điệu múa. Múa vừa là tiếng nói gửi gắm những mong ước của bà con tới thần linh, vừa là sinh hoạt văn hóa vui tươi và thú vị. 
   
    Những điệu múa dân gian của người Chăm hình thành từ những động tác mô phỏng cuộc sống sinh hoạt và sản xuất hàng ngày. Nếu như trong cuộc sống, hình ảnh bà con Chăm đội những bao lúa từ ruộng về nhà, các cô gái Chăm đội vò trên đầu đi lấy nước hết sức đặc trưng và quen thuộc; thì trong nghệ thuật múa có múa đoa pụ (múa đội nước). Chiếc khăn đội đầu gắn bó với người phụ nữ Chăm từ khi bước vào tuổi thiếu nữ nên có điệu múa khăn, các nghệ sỹ sử dụng cổ tay để bật hai đầu khăn gây ấn tượng rộn ràng, ẩn hiện. Múa chèo thuyền phản ánh sinh hoạt lao động của người Chăm vùng biển, đề cao đức độ con người.
    Theo thống kê, người Chăm có 80 điệu múa truyền thống. Song tất cả dựa trên 4 động tác cơ bản. Bà Thuận Thị Trào, một nghệ nhân thường xuyên biểu diễn múa Chăm từ khi còn nhỏ ở làng Mỹ Nghiệp, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận cho biết:
    “Điệu múa cổ truyền của người Chăm có 4 động tác cơ bản: Biyên, Patra, Chron, Chaligia.  Chúng tôi thường múa trong các dịp lễ hội như Kate, cúng đầu năm ở làng. Có những điệu múa chỉ do ông Ing, ông thành, mụ chà  múa cúng thần linh. Có những điệu múa do phụ nữ trong làng múa”.
Bốn động tác múa cơ bản đó là: múa công, múa hoàng tử, múa gà tây và múa quý phái. Đó là bốn động tác dành cho tay. Còn dành cho chân chỉ có một động tác nhún nhưng không thể thiếu vì nó tạo sự mềm mại, uyển chuyển rất đặc trưng cho múa Chăm.  Có những điệu múa phản ánh ước vọng của con người trước thần linh, cầu mong cho mưa thuận gió hoà, con cháu khoẻ mạnh, yên ổn làm ăn. Có những điệu múa thể hiện ý chí quật cường sẵn sàng đương đầu với mọi khó khăn thử thách trong cuộc sống.
Người Chăm thường múa trên nền nhạc. Các nhạc cụ được dùng để đệm là trống paranưng, kèn saranai và trống ghi năng. Âm nhạc tạo không khí vui tươi, sống động, giúp cho bước chân, điệu múa của các cô gái, chàng trai thêm nhịp nhàng, uyển chuyển. Bà Thuận Thị Trào cho biết bây giờ bà con người Chăm trong làng vẫn rất say mê những buổi lễ, những dịp lễ hội có biểu diễn múa của dân tộc mình. 
    “Tôi rất thích múa những điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Trong các lễ hội, các dịp vui đều có biểu diễn múa và có đông người xem. Chúng tôi còn biểu diễn những điệu múa đón khách khi có khách tới tham quan làng”
    Làng Mỹ Nghiệp nối tiếng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống và thường xuyên có khách tới tham quan. Mỗi khi có đoàn khách yêu cầu, đội múa của làng do bà Trào quản lý sẽ biểu diễn giới thiệu với du khách về nét đẹp của múa Chăm. Ngoài những bài múa truyền thống, những nghệ nhân như bà Trào còn sáng tạo thêm những bài múa mới với các động tác mới dành cho lớp trẻ. Bà Trào cũng là một trong những người lớn tuổi, có kinh nghiệm đang truyền dạy những điệu múa lại cho các thế hệ sau:
    “Tôi đang truyền dạy những điệu múa này cho các cháu trẻ tuổi ở trong làng, để các cháu biết biểu diễn các điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Từ đó bảo lưu được vốn văn hóa truyền thống mà ông cha để lại”
    Những điệu múa gắn liền với ước mơ, niềm tin tín ngưỡng và những dịp lễ hội, nên hình dung về múa với người Chăm là hình dung về những niềm vui. Những điệu múa truyền thống vẫn đang sống, là một phần không thể thiếu trong những sinh hoạt văn hóa của người Chăm và ngày một phong phú hơn nhờ sự sáng tạo của những nghệ nhân như bà Trào và những nghệ sỹ yêu thích loại hình nghệ thuật này./.