Cơnh Đài TNVN ơy xay moon, đhị Đồng Tháp, ơy vêy bơr pêê pr’loọng đong đhanuôr băn a xiu tra pa câl lalấh rúh, lalấh k’đháp đoọng ha pêê k’rong câl nắc ma nuýh đắh k’tiếc k’ruung lơơng. Nâu đoo nắc mr’cơnh lâng tu bhiệc câl a xậ điều, câl riáh a moọt, chr’coóp dzung t’rí cắh cợ pazêng râu “ cha chríh” lơơng. Tu cơnh đếêc, đhanuôr nắc lêy pa ghít lâng pazêng xa nay nâu đoo, g’đéch oó đoọng crêê bil  bal  zên tỷ tu râu liêm choom đhị lalăm đếêc. Thanh Tùng, phóng viên Đài TNVN vêy bha ar xrắ xay moon pa ghít đắh đh’năng nâu lâng c’lâng xa nay “Oó crêê apêê g’lớc lâng bhiệc tr’câl tr’bhlêy cha chríh”.

            Pr’loỌng đong t’coóh Võ Văn Nhựt, chr;’val An Nhơ, chr’hoong Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp vêy lấh 1ha mặt đác băn a xiu tra, bh’nơơn k’ha riêng tấn đhị zập hân noo băn. Dâng 1 c’xêê a hay, vêy apêê k’rong câl a xiu t’moóh câl a xiu đớc đanh lấh mơ rúh tước cr’chăl pa câl lâng chr’nắp dal. Pa câl lứch đợ a xiu cóh a bóc băn, t’coóh bơơn xợơng nắc đợ a xiu  nâu bơơn pa câl ooy Trung Quốc:

           C’moo hay, đợ a xiu cu bấc bhlầng. Đong máy cắh vêy đươi dzợ, cơnh đếêc nắc a cu pa câl đoọng ha pêê đắh lơơng. Cung vêy xợơng a đhi noo xay  moon nắc vắ lâng cắt ting c’nặt a xiu.

           Bhiệc k’rong câl a xiu tra băn lalấh đanh mơ rúh pa câl lâng cala bấc pa bhlầng, nắc râu đơ chríh bhlầng! Cơnh c’xu, a xiu tra lalấh pậ tu đớc băn đanh nắc muy choom pa câl ooy chợ lâng chr’nắp ếp bhlàng. Nâu kêi k’rong vêy ngai câl, đhanuôr bhui har pa bhlầng.

          Đhơ cơnh đếêc, lâng bơr pêê ch’nắc đhanuôr lơơng cưnh t’coóh Lâm Văn Thuận bơơn lêy năl, nâu đoo nắc “ đác g’dớ ngam” xoọc tr’nợơp.

            Thị trường a xiu tra phi lê ta luôn tr’xăl: tu cơnh đếêc, lâng xa nay liêm choom bhlầng cợnh đâu, đhanuôr nắc zêng đớc đanh đoọng a xiu pậ pa bhlầng đoọng buôn pa câl lâng pa câl lâng chr’nắp dal lấh mơ. Nắc cung cơnh bhiệc t’bhlầng k’rong câl apêê pr’đươi lơơng lêy chríh lạ bhlầng lâng chr’nắp dal bhlầng, tước bêl đhanuôr đương tước apêê tước câl nắc pâm bhroọt apêê cắh câl dzợ. Bêl đếêc, râu bil bal âng đhanuôr nắc chr’nắp dzoóc lấh k’tỷ đồng zên, tu apêê băn a xiu tra lalấh bấc. t’coóh Lâm Văn Thuận moon pa ghít:

            T’mêê đâu vêy xợơng Trung Quốc tr’zệêng câl. Xăl tu a xiu chợ hêê cắh choom pa cala, apêê câl ch’nắp dal lấh 1-2 r’bhầu. A pêê câl âng chô, cắt ting c’nặt, đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng.

            T’coóh Nguyễn Thanh Bình, Giám đốc HTX dịch vụ thuỷ sản Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp moon, nâu đoo nắc xa nay cắh liêm choom. Lalăm a hay, đợ a xiu băn lalấh đanh lâng pậ  cóh a bóc nắc cắh vêy bấc. Nâu kêi, lâng xa nay nâu, đhanuôr nắc đớc băn bấc pa bhlầng:

            Cung xay moon pa ghít lâng đhanuôr hêê nắc lêy pa ghít đhị bhiệc pa câl cơnh đâu. Xọoc đau, ahêê nắc băn t’pấh m’ma, bhrợ bấc râu k’đháp đoọng ha ma nuýh băn. Đhanuôr nắc lêy r’dợ bhrợ pa dưr tổ hợp tác. Ha dang cắh moọt bhrợ đh’rứah ooy HTX nắc lêy pa tệêt lâng apêê, n’đhơ cắh moọt bhrợ ooy HTX cung choom.

            Cắh zập xa nay thị trường lâng tin đươi ooy apêê k’rong câl, tu râu liêm choom xoọc tr’nợơp, đhr’năng bil bal kinh tế đanh đươnh âng đhanuôr nắc bấc pa bhlầng. Tu cơnh đếêc, t’coóh Phan Kim Sa, Phó Giám đốc Sở Công thương Đồng Tháp ơy vêy bha ar pa gơi ooy chr’hoong, thị đoọng moon pa rớơt đắh đhr’năng nâu:

            Sở Công thương vêy bha ar pa gơi apêê chr’hoong thị đoọng moon pa rớơt đắh đhr’năng nâu. Lâng đhr’năng a xiu lalấh pậ, ha dang vêy nắc pa câl ha dợ oó đớc băn tước pậ mơ đếêc dzợ. Tu t’mêê đâu, vêy bấc râu pr’đươi chr’nóh, bh’năn cơnh a moọt, cr’liêng điều, trun nhuum, sầu riêng nhuum… a hêê crêê ta g’lớc cơnh đếêc nắc lêy pa ghít oó đoọng đhr’năng đếêc dưr váih dzợ.

            T’coóh Võ Hùng Dũng, Chủ tịch Phòng Thương mại lâng công nghiệp Việt Nam đhị Cần Thơ; Phó Chủ tịch Hiệp hội a xiu tra Việt Nam moon pa rớơt:

            Đhanuôr nắc lêy pa chắp ghít lâng năl thị trường. ha dang cóh g’răng cợ cóh a bó băn vêy a xiu lalấh pậ, vêy ngai câl nắc pa câl. Ha dợ băn đớc tước pậ cơnh đếêc nắc lêy pa ghít. C’la hêê cung tự pa chắp lêy. Cắh ngai vêy ghít mơ ma nuýh băn.

            T’ping lâng chr’nắp apêê pr’đươi lơơng bơơn k’rong câl cơnh cha chríh nắc a xiu lalấh pậ nắc muy cr’van lâng zên tỷ âng pr’loọng băn. Tu cơnh đếêc, đhanuôr lâng chính quyền vel đong nắc vêy vêy cơnh xay moon đấh loon lâng pa ghít lấh mơ lâng xa nay nâu; tợơ đếêc nắc choom pa xiêr râu cắh pr’đoọng tước đhr’năng ếp bhlầng./.

Đừng mắc bẫy với việc mua bán lạ đời

        Thanh Tùng, VOV ĐBSCL.

            Như Đài TNVN đã đưa tin, tại Đồng Tháp, đã có một số hộ nuôi cá tra bán cá quá lứa, quá khổ cho thương lái nước ngoài. Đây tương tự như kiểu mua lá điều, mua rễ tiêu, móng trâu hay những thứ "độc", "lạ" khác. Chính vì thế, nông dân cần cẩn trọng trước thông tin này, tránh thiệt hại tiền tỷ vì lợi ích trước mắt.

            Gia đình ông Võ Văn Nhựt, xã An Nhơn, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp có hơn 1 ha mặt nước nuôi với sản lượng vài trăm tấn cá tra/vụ. Cách nay hơn 1 tháng, có thương lái đến hỏi mua cá quá lứa, quá khổ với giá cao. Bán hết số cá trong ao, ông được thông tin rằng, loại cá này sẽ xuất sang Trung Quốc: “Năm rồi, lượng cá của tôi dư thừa. Nhà máy không dùng được; thành ra, mình bán cái dạng như lái bên ngoài. Rồi cũng nghe anh em nói là thuê, gia công như cắt khúc cá nguyên con.”

Việc thu mua cá tra quá lứa, quá khổ với số lượng lớn thật lạ đời! Thông thường, cá quá lứa, quá khổ thường chỉ có thể bán ra chợ với giá rất rẻ. Nay được thu mua, nông dân phấn khởi.

            Tuy nhiên, một số nông dân khác như ông Lâm Văn Thuận nhận thấy, đây chỉ là "mật ngọt" bước đầu.

            Thị trường cá tra phi lê thường biến động; do vậy, với thông tin không thể hấp dẫn hơn như thế này, bà con sẽ neo ao để cá quá lứa, quá khổ. Người nuôi có thể so sánh giữa cá thông thường để xuất khẩu và cá quá lứa, quá khổ và rồi nhẹ dạ để cá quá lứa, quá khổ nhằm có đầu ra. Nhưng cũng như việc đẩy mạnh thu mua các mặt hàng không giống ai với giá không phản ánh đúng giá trị của hàng hoá, đó là khi cung được đẩy lên ở mức rất cao nhát có thể, thương lái đột ngột ngừng mua. Lúc đó, thiệt hại đối với người nông dân sẽ là tiền tỷ vì giá trị một ao nuôi cá tra là rất lớn. Ông Lâm Văn Thuận phân tích: “Vừa qua cũng nghe thông tin, Trung Quốc đua nhau mua. Thay vì cá chợ mình bán không được, họ mua chênh lệch giá 1 ngàn, 2 ngàn. Họ mua về, cắt khúc, xuất khẩu ở bển.”

Ông Nguyễn Thanh Bình, Giám đốc HTX dịch vụ thủy sản Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp cho rằng, đây là thông tin không tốt. Trước đây, tỷ lệ cá quá lứa trong ao chiếm tỷ trọng rất ít. Thì nay, với thông tin này, nông dân đã dành không ít diện tích để cá lớn quá khổ: “ Cũng khuyến cáo với một số bà con mình nên dè dặt trong vấn đề mua bán. Hiện nay, mình ồ ạt xuống giống cùng 1 lúc thì đương nhiên nó sẽ bị khủng hoảng, gây nhiều khó khăn cho người nuôi. Bà con từng bước xây dựng tổ hợp tác. Nếu mà không vô HTX được thì mình sẽ liên kết vô cái chuỗi cũng được chứ không phải cần thiết vô HTX.”

Thiếu thông tin thị trường và tin vào thương lái vì lợi ích trước mắt, nguy cơ thiệt hại kinh tế lâu dài của bà con là rất lớn. Vì vậy, ông Phan Kim Sa, Phó Giám đốc Sở Công thương Đồng Tháp đã có văn bản gửi các huyện, thị để khuyến cáo về vấn đề này: “Sở Công thương có công văn gửi các huyện thị để khuyến cáo về vấn đề này. Đối với trường hợp cá quá size nếu có thì bán nhưng đừng nuôi cá như thế nữa. Vì vừa qua, có nhiều mặt hàng như tiêu, hạt điều, xoài non, sầu riêng non…mình bị lừa gạt rồi nên mình phải đề phòng trường hợp đó.”

Ông Võ Hùng Dũng, Chủ tịch Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam chi nhánh Cần Thơ; Phó Chủ tịch Hiệp hội cá tra Việt Nam cũng khuyến cáo: “ Người dân cần có sự suy nghĩ và phân tích thị trường. Nếu trong kho hay trong ao còn cá quá lứa, ai mua thì bán. Còn nuôi để quá size thì phải phân tích. Bản thân người trong cuộc cũng phải tự phán đoán. Không ai nhạy bén bằng người trong cuộc.”

            So với giá trị các mặt hàng được thu mua theo kiểu "độc", "lạ" khác thì cá quá lứa, quá khổ là cả một gia tài với tiền tỷ của hộ nuôi. Do đó, bà con và chính quyền địa phương cần có phản ứng nhanh và cẩn trọng đối với thông tin này; qua đó, có thể giảm thiểu rủi ro đến mức thấp nhất./.