Xoọc đâu đhr’năng pa câl phân bón g’lớc, cắh lấh liêm choom công cơnh pazêng bh’rợ bhrợ lất xa nay pháp luật cóh bh’rợ bhrợ têng lâng pa câl phân bón ting t’ngay dưr váih k’rơ. Ting cơnh xay moon âng lực lượng k’đhơợng lêy thị trường, ha dang cóh c’moo 2014, lực lượng n’nâu toom lấh 200 bh’rợ n’lất ooy bh’rợ bhrợ têng phân bón g’lớc, toom zên lấh 2 tỷ đồng nắc cóh 9 c’xêê ahay ơy bơơn lêy, toom lấh 900 bh’rợ bhrợ lất, toom zên lấh 10 tỷ đồng… đhr’năng n’nâu cắh muy bhrợ bil hư bấc pa bhlâng ha đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch ting n’nắc bhrợ bấc rau cắh liêm crêê ooy uy tín, xa nay bh’rợ âng apêê doanh nghiệp bhrợ cha ta níh ta đhâng. PV Nguyễn Hằng vêy bha ar xrặ xay moon ooy đhr’năng n’nâu.

A moó Nguyễn Thị Thanh, ắt cóh chr’val Tân Vinh, chr’hoong Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình xay moon: đoọng bhrợ ha chr’nóh chr’bêết dưr váih liêm choom, doọ lấh crêê pr’lúh, bh’rưy cắp cha, a moó công cơnh bấc apêê đhanuôr n’lơơng ta luôn pay đươi dua pazêng rau phân bón. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu, tu rau bơơn pay pa chô, cóh thị trường dưr váih bấc rau phân bón g’lớc, phân bón bhrợ g’lớc pr’đớc âng đợ phân bón vêy bấc đhanuôr đươi dua, bêl đươi dua nắc bấc đhanuôr cắh n’năl hân đoo đơ g’lớc hân đoo đơ la lua. Tu cơnh đêếc, đoo bêl lêy ha too cắh liêm, a xậ bhrôông cắh cậ r’véh cắh t’viêng, xăl ooy đêếc nắc griing… nắc ha dzợ bơơn n’năl crêê đươi phân bón g’lớc. a moó Thanh prá:

Phân bón g’lớc, cắh liêm choom nắc bhrợ ha nang suất âng ha roo lâng chr’nóh chr’bêết âng zi công cắh liêm choom. Ba bi cơnh: muy sào m’bứi bhlâng pay pa chô mơ 3 tạ, ha dang đươi phân bón g’lớc nắc dzợ bơơn pay pa chô mơ 2 tạ a năm, tu cơnh đêếc pr’ắt tr’mông âng zi zr’nắh k’đháp pa bhlâng, k’tiếc nắc griing, bhrợ t’váih pr’lúh, bhrợ mốp ooy môi trường. đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch cơnh azi rơơm kiêng nắc apêê cơ quan chức năng, apêê bhrợ têng phân bón pa choom đoọng ha zi n’năl hân đoo đợ phân bón la lua, hân đoo phân bón g’lớc đoọng doọ choom bil bal bêl đươi dua.

Đhr’năng phân bón g’lớc ng’moon la lay, hàng hoá g’lớc moon zazum xoọc nắc xa nay bh’rợ k’đháp pa bhlâng âng xã hội. Bơr pêê c’moo chô ooy đâu pazêng bh’rợ bhrợ lất xa nay pháp luật cóh bh’rợ bhrợ têng lâng pa câl phân bón vêy đhr’năng dưr váih k’rơ, m’bứi bhlâng zập c’moo, lực lượng k’đhơợng lêy thị trường toom lấh 3 r’bhâu bh’rợ bhrợ lất, pay pa chô k’nặ 1 r’bhâu tấn pazêng rau phân bón. Đhr’năng n’nâu xoọc bhrợ k’ăy acọ apêê cơ quan k’đhơợng xay, bhrợ rau cắh liêm crêê tước ooy apêê bhrợ têng, doanh nghiệp ta níh đha nâng, công cơnh quyền lợi âng đhanuôr. T’coóh Phạm Đức Thành, Phó Trưởng phòng kinh doanh, Công ty Cổ phần Supe Phốt phát lâng Hoá chất Lâm Thao prá:

C’moo 2012 bêl đêếc ahay doanh nghiệp ơy bơơn lêy phân bón âng doanh nghiệp crêê ta bhrợ g’lớc đhị tỉnh Bắc Giang lâng Hoà Bình. Bêl bơơn lêy, xang n’nắc apêê cơ quan chức năng ơy toom coóp loon đơớh. Hân đhơ cơnh đêếc lâng doanh nghiệp, bêl vêy hàng hoá g’lớc đhị thị trường nắc bhrợ ha đhanuôr cắh dzợ lấh kiêng đươi bh’rợ âng zi, tơợ đêếc bil rau tin đươi ooy bh’rợ, bhrợ ha bh’rợ pay câl cắh bấc, bhrợ cắh liêm crêê rau bơơn pay pa chô âng doanh nghiệp.

Ting cơnh t’coóh Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch lâng k’đhơợng bhrợ Tổng thư ký Tổng hội NN lâng PTNT Vn, bêl đươi dua phân bón cắh liêm choom nắc bhrợ ha bh’nơơn bh’rợ cắh crêê cơnh xa nay liêm crêê chr’na đha nắh. pa bhlâng cắh liêm crêê nắc bh’nơơn bh’rợ n’nâu vêy ta pa câl cóh thị trường, manuýh đươi dua crêê bil hư ooy c’rơ, vêy cơnh cậ choom chêết bil. P’xoọng ooy đêếc, phân bón g’lớc bhrợ ha k’tiếc goóh griing, pa xiêr chất liêm crêê, bhrợ pa hư ooy môi trường, đác, không khí… t’coóh Nguyễn Trí Ngọc công xay moon: đh’rứah lâng ting zâl rơơng griing âng cơ quan k’đhơợng xay nhà nước nắc rau liêm choom âng bh’rợ ch’mêết lâng toom công đơớh vêy ta ha dưr dal lấh mơ:

Đợ đhanuôr bêl đươi dua phân bón nắc ch’mêết lêy gít lâng dưr váih nắc manuýh đươi dua ta béch pa bhlâng, lêy pay đợ pr’đươi crêê cơnh xa nay dinh dưỡng âng chr’nóh, cơnh đhr’năng âng k’tiếc. Nắc n’năl đươi ooy bh’nơơn bh’rợ hân đoo vêy uy tín vêy trách nhiệm, nắc đợ apêê doanh nghiệp g’rhoót xay bhrợ liêm crêê lâng vêy trách nhiệm xay bhrợ bh’nơơn bh’rợ n’nắc tước bêl manúyh đhanuôr đươi dua pr’đươi cóh clung ruộng.

T’coóh Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng Cục k’đhơợng lêy thị trường xay moon rau la lua: tu xoọc đâu apêê cán bộ bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy, toom đợ manuýh bhrợ lật dzợ m’bứi, p’xoọng ooy đêếc bh’rợ bhrợ g’lớc phân bón ting t’ngay lơớp lấh mơ… xoọc bhrợ bấc rau zr’nắh k’đháp đoọng ha lực lượng thị trường. t’coóh Đỗ Thanh Lam xay moon: Nhà nước nắc t’bhlâng ch’mêết lêy, bhr’lậ, p’xoọng xa nay k’đhơợng xay cóh xa nay bh’rợ n’nâu. Ting n’nắc t’bhlâng lướt xay moon p’too pa choom ooy rau ng’năl đoọng ha đhanuôr, đoọng đhanuôr bơơn n’năl hân đoo hàng phân bón la lua hân đoo đơ g’lớc:

Đoọng zâl t’bil đhr’năng bhrợ têng phân bón g’lơc, cắh liêm choom xay moon ha hêê bhrợ crêê cơnh lâng vêy bấc bh’rợ zâl cha groong, bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy rơợng griing lấh mơ, crêê zr’lụ, vêy bh’rợ pazum đh’rứah bhlưa Trung ương lâng vel đông. Vêy bh’rợ pazum đh’rứah âng pazêng lực lượng chức năng đoọng zâl t’bil bh’rợ n’nâu. Lực lượng ch’mêết lêy, k’đhơợng xay nắc vêy ng’pa choom ooy c’năl, bh’rợ bhrợ bhiệc crêê cơnh, liêm choom lấh mơ, cắh choom bhrợ k’đháp, cắh choom vêy rau cắh liêm crêê, bhrợ têng lâng cr’noọ bh’rợ trách nhiệm bấc lấh mơ, đoọng ting chrooi đoọng bhrợ liêm sạch thị trường phân bón.

Xa nay bh’rợ kinh tế âng k’tiếc k’ruung hêê đươi dua bấc pa bhlâng ooy rau dưr váih âng ngành nông nghiệp. tu cơnh đêếc đoọng vêy muy xa nay bh’rợ nông nghiệp dưr váih nhâm mâng, tr’nơớp lâng rơợng griing bhlâng nắc zúp zooi đhanuôr glúh n’đắh đhr’năng phân bón g’lớc, phân bón cắh liêm choom xoọc dưr váih k’rơ pa bhlâng cơnh xoọc đâu.

Nhức nhối nạn phân bón giả

Hiện nay tình trạng buôn bán phân bón giả, kém chất lượng cũng như các hành vi vi phạm pháp luật trong việc sản xuất và kinh doanh phân bón có chiều hướng gia tăng. Theo thống kê của lực lượng quản lý thị trường, nếu như trong năm 2014, lực lượng này xử lý hơn 200 vụ vi phạm làm giả về phân bón, xử phạt hành chính trên 2,1 tỷ đồng thì chỉ trong 9 tháng qua đã phát hiện, xử lý gần 900 vụ vi phạm, xử phạt hành chính trên 10 tỷ đồng…Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng cho bà con nông dân mà còn ảnh hưởng đến uy tín, thương hiệu của những doanh nghiệp chân chính.

Chị Nguyễn Thị Thanh, ở xã Tân Vinh, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình cho biết: để giúp cây trồng tăng trưởng tốt, ít bị sâu bệnh, chị cũng như các nông dân khác từ lâu luôn lựa chọn các sản phẩm phân bón. Tuy nhiên hiện nay, vì lợi nhuận, trên thị trường xuất hiện nhiều loại phân bón giả, phân bón nhái những thương hiệu được người nông dân tin tưởng, trong khi sử dụng đại số bà con không thể phân biệt được đâu là sản phẩm thật, đâu là bị làm giả. Do đó, chỉ đến khi thấy lúa xấu đi, lá đỏ ra hoặc rau không xanh lá, thay vào đó bị cứng lại…mới biết mình sử dụng phải loại phân bón giả. “Phân bón giả, kém chất lượng làm cho năng suất lúa với hoa màu của chúng tôi kém đi. Ví dụ: một sào trung bình thu hoạch được 3 tạ, nếu sử dụng phải phân bón giả chỉ thu hoạch được 2 tạ thôi, do đó đời sống của chúng tôi gặp khó khăn, đất chai cứng, gây sâu bệnh, tác động xấu đến môi trường. Người nông dân chúng tôi mong muốn, các cơ quan chức năng, các hãng sản xuất phân bón hướng dẫn cho chúng tôi nhận biết đâu là phân bón thật, đâu là phân bón giả để không bị thiệt hại khi sử dụng.”

Nạn phân bón giả nói riêng, hàng hóa giả nói chung hiện đang là vấn đề nhức nhối của xã hội. Vài năm trở lại đây các hành vi vi phạm pháp luật trong việc sản xuất và kinh doanh phân bón có chiều hướng gia tăng, trung bình mỗi năm, lực lượng quản lý thị trường xử lý trên 3 nghìn vụ vi phạm, thu giữ gần 1 nghìn tấn phân bón các loại. Tình trạng này đang làm đau đầu các cơ quan quản lý, ảnh hưởng đến các nhà sản xuất, doanh nghiệp chân chính, cũng như quyền lợi của bà con nông dân. Ông Phạm Đức Thành, Phó Trưởng phòng kinh doanh, Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao cho biết: “Năm 2012 vừa qua doanh nghiệp đã phát hiện phân bón của doanh nghiệp bị làm giả trên tỉnh Bắc Giang và Hòa Bình. Khi phát hiện ra, sau đó các cơ quan chức năng đã xử lý kịp thời. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp, khi có hàng hóa giả trên thị trường làm cho người nông dân nghi ngờ về sản phẩm, từ đó sẽ mất niềm tin vào sản phẩm, dẫn đến ảnh hưởng đến việc tiêu thụ kém, ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp.”

Theo ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, khi sử dụng phân bón kém chất lượng sẽ dẫn đến hậu quả sản phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Nguy hiểm hơn khi sản phẩm được bán trên thị trường, người tiêu dùng bị ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí cả tính mạng. Thêm vào đó, phân bón giả làm cho đất đai khô cứng, giảm chất màu, tác động xấu đến môi trường, nước, không khí…Ông Nguyễn Trí Ngọc cũng cho rằng: bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước thì hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý cũng cần được nâng cao hơn nữa: “Những người nông dân khi sử dụng phân bón cần bình tĩnh và trở thành người sử dụng thông thái, chọn sản phẩm phù hợp yêu cầu dinh dưỡng của cây trồng, yêu cầu của đất đai. Cần phải biết dựa vào sản phẩm nào có uy tín có trách nhiệm, đó là các doanh nghiệp cam kết và chịu trách nhiệm bảo hành sản phẩm đó đến khi người nông dân tiêu thụ sản phẩm trên đồng ruộng.”

Ông Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường nêu ra thực tế: do hiện nay đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm còn mỏng, thêm vào đó với thủ đoạn làm nhái, làm giả phân bón ngày càng tinh vi và liều lĩnh hơn…đang gây nhiều khó khăn cho lực lượng quản lý thị trường. Ông Đỗ Thanh Lam cho rằng: Nhà nước cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung hoàn thiện cơ chế chính sách quản lý trong lĩnh vực này. Đồng thời tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến về dấu hiệu nhận biết cho bà con nông dân phân biệt được mặt hàng phân bón thật và hàng nhái: “Để đấu tranh nạn phân bón giả, kém chất lượng đòi hỏi chúng ta triển khai đồng bộ và có nhiều giải pháp, tổ chức kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm có trọng điểm có sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương. Có sự phối hợp của các lực lượng chức năng với nhau, từng tuyến với nhau để xử lý vấn đề này. Lực lượng kiểm tra, kiểm soát phải được trang bị những kiến thức, phương pháp làm việc khoa học và chuyên nghiệp, không nhũng nhiễu, không tiêu cực, làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhằm góp phần làm trong sạch thị trường phân bón.”

Nền kinh tế nước ta phụ thuộc rất nhiều vào sự phát triển của ngành nông nghiệp. Vì vậy để có một nền nông nghiệp phát triển bền vững, trước mắt và tiên quyết là giúp những người nông dân thoát khỏi nạn phân bón giả, phân bón kém chất lượng đang có diễn biến phức tạp hiện nay.