Zr’lụ zư lêy Sông Thanh ắt cóh vel đong âng bơr chr’hoong Nam Giang lâng Phước Sơn ( Quảng Nam), pa tệêt lâng k’noong k’tiếc CHĐCN Lào lâng đhăm k’tiếc bha lầng nắc 93.000ha lâng lấh 108.000ha đhăm đắh toor. Cóh đâu, lấh mơ bấc râu bhơi nhấc dzợ vêy bấc râu a đhắh dzăm, a chim đhác lâng a xiu… Bh’nơơn tợơ ơy lêy ch’mệêt đoọng lêy, cóh đâu vêy bấc râu a đhắh dzăm ga mắc lâng pr’hắt chr’nắp cơnh: a bhướp, m’bhiêng, ruốih, boó dzung bhrôông, boó dzung bhr’luúc. Tu cơnh đếêc, bhiệc pa dưr dal c’năl âng đhanuôr vel đong cóh bhiệc zư lêy zập râu a đhắh dzăm cóh crâng k’coong cung nắc bh’rợ zư lêy crâng moon za zưm, nắc đoo bh’rợ pr’hân lâng chr’nắp bhlầng đoọng zư lêy bấc râu sinh học âng zr’lụ zư lêy Sông Thanh.
       Bhiệc xay moon đắh bh’rợ zư lêy a đhắh dzăm cóh crâng k’coong nắc đoo xa nay bơơn cán bộ, nhân viên âng Ban k’đhợơng lêy crầng da ding Sông Thanh, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam ta luôn pa zưm bhrợ têng, xay moon đhị zập chu họp vel. Lâng bấc ngai đhanuôr đhị chr’val Tà Bhing ( Nam Giang) pr’đợơ pr’ắt tr’mông, j’niêng cr’bưn bhrợ cha ta luôn pa tệêt lâng crâng, tu cơnh đếêc nắc bhiệc xay moon đoọng zư lêy crâng, a đhắh dzăm cóh crâng nắc vêy chr’nắp liêm bhlầng cóh bhiệc zư lêy râu bấc cơnh âng a đhắh dzăm, bhơi nhấc âng zr’lụ zư lêy. Cơnh xay moon buôn xợơng; pa cắh lâng apêê pa nô, tranh ảnh đoọng đhanuôr buôn lêy lâng năl ghít lấh đắh bh’rợ cắh liêm tước pa hư crâng, pa bhlầng nắc đắh bơơn coóp a đhắh dzăm tợơ crâng.  A noo Bling Thạch đhanuôr ắt đhị vel Pa Xua, chr’val Tà Bhing, chr’hoong Nam Giang xay moon:
    Ban k’đhợơng lêy Sông Thanh, Hạt Kiểm lâm Nam Giang ơy pa gơi bha ar lâng ta luôn tước vel bhươl đoọng xay moon đắh luật k’đhợơng lêy, zư lêy crâng, đương zêl, cha groong ra roóh crâng lâng apêê bh’rợ bơơn coóp a đhắh dzăm tợơ crâng. Lấh mơ, nắc dzợ xay moon đoọng ha đhanuôr năl cơnh zư lêy crâng.
    Lâng a noo Ploong A Nhin đhanuôr đhị Pà Xua, chr’val Tà Bhing, chr’hoong Nam Giang nắc, pazêng chu xay moon âng cán bộ kiểm lâm, âng zr’lụ zư lêy Sông Thanh nắc ơy zooi đoọng ha noo lâng bấc đhanuôr lơơng năl cơnh bhrợ têng đhị bêl bơơn lêy vêy ngai moọt ooy crâng bơơn a đhắh dzăm, bhrợ biêng đoọng bơơn râu a đhắh dzăm pr’hắt chr’nắp:
    Nâu kêi, ha dang lưm apêê moọt ooy zr’lụ âng zi bơơn zao lêy nắc a zi plăm prúh, bhlếh lơi biêng n’nặc lâng xay moon đoọng ha k’bhúh kiểm lâm năl, đoọng ha pêê lêy bhrợ tu bhiệc.
    Lấh mơ xay moon ting g’lúh tước apêê vel bhươl, chr’val ắt đhị đhị zr’lụ zư lêy crâng da ding Sông Thanh, cán bộ, nhân viên âng đơn vị nắc ta luôn r’pặ ma nuýh ting pấh đh’rứah lâng đhanuôr đoọng lướt ch’mệêt lêy pazêng đhăm crâng tự nhiên âng đhanuôr ơy bơơn zao zư lêy. Cóh đếêc, lấh mơ bhiệc bơơn lêy, bhlếh lơi biêng apêê đắc a đhắh dzăm nắc k’bhúh kiểm lâm dzợ pazưm lâng đhanuôr pa choom cơnh bhrợ têng đhr’năng apêê moọt ooy crâng bơơn a đhắh dzăm, âng đơơng a đhắh dzăm tợơ crâng. T’coóh Lê Đức Tuấn, Phó Giám đốc Ban k’đhợơng lêy zr’lụ crâng da ding Sông Thanh, chr’hoong Nam Giang đoọng năl:
    ĐoỌng zư lêy a đhắh dzăm cóh crâng, nắc a zi ta luôn lướt ch’mệêt lêy đh’rứah lâng apêê pr’loọng đong zư lêy crâng. Đh’rứah lâng đếêc, nắc a zi dzợ t’bhlầng bhiệc xay moon đhị apêê vel bhươl nắc a zi dzợ pa họp vel, pa họp chr’val đoọng xay moon pa dưr dal c’năl âng đhanuôr cóh bhiệc zư lêy crâng cung cơnh zư lêy a đhắh dzăm cóh crâng k’coong.
    Xọoc đâu, đhr’năng bơơn coóp, âng đơơng a đhắh dzăm tợơ crâng k’coong đhị tỉnh Quảng Nam dzợ dưr váih bấc cơnh kị, vêy đhr’năng bhrợ cr’pân tước t’bấc bhơi nhấc, a đhắh dzăm đhị bấc zr’lụ, cóh đếêc vêy zr’lụ zư lêy crầng da ding Sông Thanh. Tu cơnh đếêc, pa dưr dal bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr vel đong, pazêng ngai ắt mamông pa tệêt lâng crâng k’coong, ting pấh zư lêy crâng, zư lêy a đhắh dzăm nắc bh’rợ chr’nắp bhlầng đoọng zư lêy zập râu bhơi nhấc, a đhắh dzăm đhị zập zr’lụ ơy bơơn ga ving zr’lụ zư lêy cóh vel đong tỉnh Quảng Nam./.

                                             Nâng cao nhận thức bảo vệ động vật hoang dã cho người dân.
                   
Khu bảo tồn Sông Thanh nằm trên địa bàn hai huyện Nam Giang và Phước Sơn (Quảng Nam), giáp biên giới nước CHDCND Lào, với diện tích vùng lõi trên 93.000ha và hơn 108.000 ha vùng đệm. Nơi đây ngoài hệ thực vật phong phú còn có nhiều loài động vật đa dạng, quý hiếm với danh mục gồm 53 loài thú, hàng trăm loài chim, bò sát, loài lưỡng cư và cá...Kết quả khảo sát cũng cho thấy nơi đây còn có sự hiện diện của nhiều loài thú lớn và hiếm như hổ, báo, voi, voọc cá chân nâu, voọc cá chân xám. Vì vậy vấn đề nâng cao ý thức của người dân địa phương trong việc bảo vệ các loài động vật hoang dã cũng như công tác bảo vệ rừng  nói chung là nhiệm vụ cấp bách hiện nay để gìn giữ sự đa dạng sinh học của Khu bảo tồn Sông Thanh.
 Việc tuyên truyền về bảo vệ động vật hoang dã là nội dung được cán bộ, nhân viên của Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, huyện Nam Giang thường xuyên lồng ghép vào các buổi sinh hoạt ở thôn. Đối với nhiều người dân tại xã Tà Bhing (Nam Giang) điều kiện sống, tập quán canh tác của người dân luôn gắn liền với rừng nên việc tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã hoang dã có ý nghĩa đặc biệt trong bảo vệ sự đa dang sinh học của khu bảo tồn. Cách truyền tải thông tin đơn giản, dễ hiểu; tuyên truyền trực quan bằng các biển pa nô, tranh ảnh giúp người dân dễ phân biệt và hiểu rõ hơn về hành vi xâm hại vào rừng, nhất là việc săn bắn các loại động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao. Anh Bling Thạch người dân thôn Pà Xua, xã Tà Bhing, huyện Nam Giang chia sẻ:
 Ban quản lý bảo tồn sông Thanh, Hạt Kiểm lâm Nam Giang có gửi công văn và thường xuyên  xuống tận cơ sở, tận thôn để tuyên truyền về luật quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy và các hành vi của các đối tượng săn bắt động vật hoang dã, quý hiếm. Ngoài ra cũng tuyên truyền cho bà con làm thế nào đó phải giữ được môi trường rừng  đây tuyên truyền đã giúp người dân nâng cao nhận thức bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ rừng)
Đối với anh Ploong Anhin người dân thôn Pà Xua, xã TàBhing, huyện Nam Giang thì những buổi tuyên truyền của các bộ kiểm lâm, của khu Bảo tồn thiên nhiên sông Thanh giúp anh và nhiều người biết cách xử lý các tình huống khi có người săn bắt, đặt bẫy những động vật hoang dã quý hiếm:
 Bây giờ nếu gặp các đối tượng bên ngoài vào lâm phận chúng tôi được giao khoán bảo vệ thì chúng tôi để đặt bẫy thì chúng tôi sẽ đẩy đuổi, tháo gỡ bẫy và chúng tôi sẽ về báo cho lực lượng kiểm lâm biết và xử lý.
Ngoài việc tổ chức các buổi tuyên truyền định kỳ đến các thôn, xã nằm sát khu bảo tồn thiên nhiên sông Thanh, cán bộ, nhân viên của đơn vị thường xuyên phân công lực lượng tham gia cùng người dân tuần tra, kiểm soát những diện tích rừng tự nhiên mà bà con nhận giao khoán bảo vệ. Trong đó, ngoài việc phát hiện, tháo dỡ bẫy động vật rừng lực lượng kiểm lâm còn lồng ghép trang bị thêm cho người dân kỹ năng phát hiện xử lý kịp thời những hành vi săn bắt, vận chuyển động vật hoang dã. Ông Lê Đức Tuấn, Phó Giám đốc Ban quản lý khu Bảo tồn thiên nhiên sông Thanh, huyện Nam Giang cho biết:
     Để bảo vệ động vật hoang dã thì chúng tôi thường xuyên đi tuần tra với các hộ bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, chúng tôi đẩy mạnh công tác tuyên truyền như tuyên truyền lưu động ở  tất cả các thôn trên địa bàn trong lâm phận quản lý. Đồng thời chúng tôi thường xuyên họp thôn, họp xã để tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ rừng cũng như bảo vệ động vật hoang dã.
Hiện nay, tình hình săn bắt, vận chuyển động vật hoang dã tại tỉnh Quảng Nam vẫn còn diễn biến phức tạp có nguy cơ đe dọa đến sự đa dạng sinh học ở nhiều khu vực trong đó có khu vực bảo tồn thiên nhiên sông Thanh. Vì vậy, nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân địa phương, những người sống gần gũi, gắn bó với rừng tham gia bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã là nhiệm vụ quan trọng và tiên quyết nhằm đảm bảo sự đa dang sinh học ở mỗi khu vực đã được khoanh vùng bảo vệ trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.